Ο κρυφός κίνδυνος στις αποδείξεις: Τι λένε οι επιστήμονες & Πώς να προστατευτείς

Αποδείξεις ταμείου: Πόσο επικίνδυνες είναι; Τι λένε οι ειδικοί & πώς θα προστατευτείς

Οι θερμικές αποδείξεις συχνά περιέχουν bisphenols (BPS, παλαιότερα BPA) που μπορούν να «μπερδέψουν» τις ορμόνες. Ένα τυχαίο άγγιγμα δεν είναι λόγος πανικού· όμως η συχνή έκθεση (π.χ. στη δουλειά) αξίζει προσοχή. Παρακάτω: τι λένε οι ειδικοί και τι να κάνεις στην πράξη.

Συνοπτικά

• Στην ΕΕ το BPA απαγορεύτηκε στις αποδείξεις από το 2020, όμως πολλές αντικαταστάσεις έγιναν με BPS.
• Μελέτες βρίσκουν BPS στο ~80–85% των αποδείξεων που ελέγχθηκαν.
• Το hand sanitizer πριν/μετά την απόδειξη αυξάνει θεαματικά την απορρόφηση.
• Για εργαζόμενους, γάντια νιτριλίου «μηδενίζουν» την αύξηση μετά τη βάρδια.

Τι είναι οι θερμικές αποδείξεις και γιατί συζητάμε για BPA/BPS

Οι αποδείξεις δεν τυπώνονται με μελάνι· το χαρτί έχει επικάλυψη που σκουραίνει με θερμότητα («thermal paper»). Ο «developer» αυτής της επικάλυψης ήταν για χρόνια το BPA και σήμερα συχνά είναι το BPS. Τα bisphenols δεν είναι «δεμένα» στο χαρτί, γι’ αυτό μεταφέρονται εύκολα στα δάχτυλα όταν αγγίζεις την τυπωμένη πλευρά.

Το 2023, έρευνα σε περιοδικό Environmental Pollution βρήκε BPS στο 85% των αποδείξεων από εθνικές και τοπικές αλυσίδες. Αντίστοιχες δοκιμές του Ecology Center έδειξαν bisphenols στο ~80% των δειγμάτων.

Τι λένε οι ειδικοί

• Οι bisphenols είναι ενδοκρινικοί διαταράκτες· η ανησυχία αφορά κυρίως συνεχή/επαναλαμβανόμενη έκθεση (π.χ. ταμίες, σερβιτόροι, εγκυμοσύνη).
• Το BPA απαγορεύτηκε στις αποδείξεις στην ΕΕ από Ιαν 2020 (REACH). Όμως οι αντικαταστάσεις τύπου BPS δεν είναι ακίνδυνες.
• Το 2025, οργανισμοί όπως το CEH στις ΗΠΑ έστειλαν δεκάδες ειδοποιήσεις/νομικές ενέργειες για αποδείξεις με BPS, τονίζοντας ότι ακόμη και 10″ επαφή μπορεί να ξεπεράσει το όριο προειδοποίησης της Καλιφόρνια (Prop 65).

Πόσο να ανησυχώ στην πράξη;

Ένα μεμονωμένο άγγιγμα δεν θα «χαλάσει» τις ορμόνες σου. Το θέμα είναι η συνολική έκθεση: πόσο συχνά και πόση ώρα κρατάς αποδείξεις, αν χρησιμοποιείς hand sanitizer λίγο πριν, και αν δουλεύεις σε ταμείο. Μελέτες έδειξαν ότι αντισηπτικό + απόδειξη μπορεί να ανεβάσουν γρήγορα τα επίπεδα BPA στον οργανισμό, ενώ η χρήση νιτριλίου γαντιών έκοψε την αύξηση σε προσομοίωση βάρδιας.

Τι ισχύει στην Ευρώπη

Η ΕΕ έχει περιορίσει το BPA στο θερμικό χαρτί από το 2020. Ωστόσο, το BPS χρησιμοποιείται ακόμη ως υποκατάστατο σε πολλές αγορές, γι’ αυτό η προσοχή/μείωση έκθεσης παραμένει χρήσιμη.

Πώς θα προστατευτείς — γρήγορα & απλά

1. Ζήτα e-receipt όπου υπάρχει επιλογή. Λιγότερο χαρτί, λιγότερη έκθεση και εύκολη αρχειοθέτηση. (Πολλοί μεγάλοι retailers το προσφέρουν.)
2. Δίπλωσε την απόδειξη με την τυπωμένη πλευρά προς τα μέσα και κράτα την όσο το δυνατόν λιγότερο.
3. Πλύνε χέρια με σαπούνι/νερό μετά. Απόφυγε hand sanitizer πριν/μετά το άγγιγμα απόδειξης — αυξάνει την απορρόφηση.
4. Στη δουλειά: Προτίμησε γάντια νιτριλίου και ζήτησε ρολά phenol-free (λύσεις τύπου Blue4est/«χωρίς BPA/BPS»).
5. Μην τις ανακυκλώνεις· πέτα τις στα σύμμεικτα για να μη «μολύνουν» ρεύματα ανακύκλωσης χαρτιού. (Σύσταση πολλών οργανισμών υγείας/περιβάλλοντος.)

Δες επίσης (βίντεο & παλαιότερο άρθρο μας)

Γιατί δεν πρέπει να ακουμπάμε τις αποδείξεις — ο κίνδυνος που αγνοούμε όταν πληρώνουμε