Μπορεί να επιζήσει ένας άνθρωπος μέσα σε μια φάλαινα αν τον καταπιεί;

Η ιδέα ότι ένας άνθρωπος θα μπορούσε να επιβιώσει μέσα στην κοιλιά ενός τεράστιου θαλάσσιου πλάσματος συναρπάζει τους ανθρώπους εδώ και αιώνες, από τη βιβλική ιστορία του Ιωνά και του κήτους μέχρι τις σύγχρονες κινηματογραφικές παραγωγές.

Η νέα ταινία Whalefall, που κυκλοφόρησε στους κινηματογράφους, επαναφέρει αυτό το εφιαλτικό σενάριο. Πρωταγωνιστής είναι ένας δύτης με αυτόνομο καταδυτικό εξοπλισμό, ο οποίος καταπίνεται από μια φάλαινα φυσητήρα και καλείται να βρει τρόπο διαφυγής μέσα σε μόλις μία ώρα, πριν εξαντληθεί το οξυγόνο του.

Πόσο πιθανό είναι, όμως, να συμβεί κάτι τέτοιο στην πραγματικότητα; Οι θαλάσσιοι επιστήμονες δίνουν μια απάντηση που είναι πιο σύνθετη απ’ όσο θα περίμενε κανείς. Για τα περισσότερα είδη φαλαινών, η κατάποση ενός ανθρώπου είναι ανατομικά αδύνατη. Υπάρχει, ωστόσο, μία εντυπωσιακή εξαίρεση: ο φυσητήρας, το είδος που βρίσκεται στο επίκεντρο της ταινίας.

Ο φυσητήρας είναι η εξαίρεση

Οι φάλαινες φυσητήρες μπορούν να φτάσουν σε μήκος τα 18 μέτρα και τρέφονται με μεγάλα θαλάσσια θηράματα, μεταξύ των οποίων και γιγάντια καλαμάρια. Το μέγεθος των θηραμάτων τους συνδέεται με μια σημαντική ανατομική διαφορά: σε αντίθεση με τις περισσότερες φάλαινες, διαθέτουν αρκετά ευρύ οισοφάγο ώστε να μπορεί θεωρητικά να περάσει από μέσα του ένας άνθρωπος.

Η Τζόι Ρέιντενμπεργκ, συγκριτική ανατόμος στην Ιατρική Σχολή Icahn της Νέας Υόρκης, η οποία συνεργάστηκε με την παραγωγή ως επιστημονική σύμβουλος, επιβεβαιώνει ότι ένας μεγάλος φυσητήρας θα μπορούσε πράγματι να καταπιεί άνθρωπο.

Όπως εξήγησε στο Science News, αυτό θα ήταν δυνατό μόνο στην περίπτωση ενός πολύ μεγάλου, πλήρως ανεπτυγμένου αρσενικού φυσητήρα, το οποίο είναι μεγαλύτερο από τα περισσότερα κητώδη που έχουμε συνηθίσει να βλέπουμε.

Για τα υπόλοιπα είδη φαλαινών, αντίθετα, η ανατομία τους δεν επιτρέπει την κατάποση ενός ανθρώπου.

Τι συνέβη με τον αστακοδύτη που βρέθηκε στο στόμα φάλαινας

Ένα πραγματικό περιστατικό που αναζωπύρωσε τη συζήτηση σημειώθηκε το 2021, όταν ο Μάικλ Πάκαρντ, αστακοδύτης από τη Μασαχουσέτη, βρέθηκε για σύντομο χρονικό διάστημα μέσα στο στόμα μιας μεγάπτερης φάλαινας.

Παρότι το στόμα της μεγάπτερης φάλαινας είναι αρκετά μεγάλο ώστε να χωρέσει έναν άνθρωπο, ο οισοφάγος της δεν έχει το απαραίτητο πλάτος για να τον καταπιεί.

«Ο οισοφάγος μιας μεγάπτερης φάλαινας έχει περίπου το μέγεθος μιας ανθρώπινης γροθιάς», ανέφερε στο National Geographic η Νίκολα Χότζινς από την οργάνωση Whale and Dolphin Conservation.

Αυτό σημαίνει ότι ο δύτης πιθανότατα βρέθηκε μέσα στο στόμα του ζώου, χωρίς να καταποθεί. Η φάλαινα αντιλήφθηκε το λάθος της και τον έβγαλε ξανά έξω.

Το περιστατικό αναδεικνύει τη διαφορά ανάμεσα στο να βρεθεί κάποιος μέσα στο στόμα μιας φάλαινας και στο να καταλήξει στο πεπτικό της σύστημα.

Οξυγόνο και ασφυξία: Η πρώτη μάχη για την επιβίωση

Ακόμη κι αν ένας άνθρωπος καταφέρει να περάσει από τον οισοφάγο ενός φυσητήρα, η επιβίωσή του στο εσωτερικό του ζώου είναι μια εντελώς διαφορετική υπόθεση.

Οι φυσητήρες τρέφονται κυρίως με καλαμάρια, συμπεριλαμβανομένων των γιγάντιων καλαμαριών. Οι επιστήμονες θεωρούν ότι μπορούν να τα προσελκύουν στο στόμα τους μέσω ισχυρών μηχανισμών αναρρόφησης και στη συνέχεια να τα καταπίνουν ολόκληρα.

Για έναν άνθρωπο που θα βρισκόταν σε αυτή τη θέση, το πρώτο και σημαντικότερο πρόβλημα θα ήταν η παροχή οξυγόνου. Το εσωτερικό της φάλαινας θα ήταν σκοτεινό, υγρό και εξαιρετικά περιορισμένο, ενώ θα περιείχε πεπτικά υγρά. Όταν θα άδειαζε η φιάλη του καταδυτικού εξοπλισμού, θα υπήρχε ελάχιστος ή καθόλου αέρας κατάλληλος για αναπνοή.

Στην ταινία Whalefall, ο δύτης προσπαθεί να αξιοποιήσει το οξυγόνο που έχει απομείνει στη φιάλη του για να κερδίσει χρόνο και να βρει διέξοδο. Παρότι αυτό αποτελεί βασικό στοιχείο της κινηματογραφικής επιβίωσής του, οι πραγματικές συνθήκες θα ήταν πολύ πιο εχθρικές.

Η πίεση στα βάθη του ωκεανού και οι κίνδυνοι στο στομάχι

Ένα ακόμη κρίσιμο εμπόδιο θα ήταν η πίεση στα μεγάλα βάθη. Οι φάλαινες φυσητήρες πραγματοποιούν βαθιές καταδύσεις για να εντοπίσουν την τροφή τους, φτάνοντας σε βάθη που θα μπορούσαν να αποβούν θανατηφόρα για έναν άνθρωπο χωρίς την κατάλληλη προστασία.

Ένας δύτης που θα βρισκόταν μέσα στο σώμα της φάλαινας ενδεχομένως να μην ερχόταν σε άμεση επαφή με το νερό που την περιβάλλει. Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι θα ήταν προστατευμένος από όλους τους κινδύνους που συνδέονται με τις βαθιές καταδύσεις και τις δυνάμεις που αναπτύσσονται σε αυτές τις συνθήκες.

Ακόμη κι αν κατάφερνε να επιβιώσει από την κάθοδο στα βάθη του ωκεανού, θα έπρεπε να αντιμετωπίσει το πεπτικό σύστημα του ζώου.

Σε αντίθεση με την εικόνα που συχνά παρουσιάζεται στη μυθοπλασία, το στομάχι ενός φυσητήρα δεν είναι μια τεράστια, κενή κοιλότητα. Αποτελείται από πολλαπλά διαμερίσματα, τα οποία βοηθούν στη διάσπαση σκληρών θηραμάτων, όπως τα καλαμάρια, ακόμη και όταν αυτά διαθέτουν αιχμηρά ράμφη και πλοκάμια.

Ένας άνθρωπος παγιδευμένος σε αυτό το περιβάλλον θα αντιμετώπιζε πολλαπλούς κινδύνους: από την έλλειψη οξυγόνου μέχρι την έκθεση σε πεπτικά υγρά, τη θερμότητα και τη συνεχή κίνηση του σώματος της φάλαινας καθώς κολυμπά και καταδύεται.

Έτσι, παρότι η κατάποση ενός ανθρώπου από έναν μεγάλο φυσητήρα θεωρείται ανατομικά πιθανή, η επιβίωσή του στο εσωτερικό του θα αποτελούσε μια εντελώς διαφορετική και εξαιρετικά δύσκολη πρόκληση.