Οι 4 λοιμώξεις που συνδέονται με εκατομμύρια περιστατικά καρκίνου – Πώς να προστατευτείτε

Περίπου το 12% των νέων περιστατικών καρκίνου παγκοσμίως το 2024 προκλήθηκε από λοιμώδεις παράγοντες, όπως ιοί και βακτήρια, σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη του Διεθνούς Οργανισμού Έρευνας για τον Καρκίνο (IARC).

Αυτό σημαίνει ότι ένα σημαντικό ποσοστό των περιστατικών καρκίνου σε όλο τον κόσμο μπορεί να προληφθεί με μέσα που ήδη διαθέτουμε, μεταξύ των οποίων τα εμβόλια και άλλα προληπτικά μέτρα, επισημαίνουν οι ερευνητές.

«Έχουμε στη διάθεσή μας πολύ συγκεκριμένους στόχους στους οποίους μπορούμε να παρέμβουμε», δήλωσε ο Γκάρι Κλίφορντ, επιδημιολόγος με ειδίκευση στον καρκίνο και ένας από τους συγγραφείς της μελέτης, η οποία δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό The Lancet Oncology. «Έχουμε ήδη πολλά εργαλεία για την αντιμετώπιση αυτών των ιών».

Αρκετές λοιμώδεις ασθένειες, όπως ο ιός των ανθρώπινων θηλωμάτων (HPV) και ο ιός Epstein-Barr, είναι γνωστό ότι συνδέονται με την εμφάνιση καρκίνου. Οι ιοί και άλλοι λοιμώδεις παράγοντες μπορούν να προκαλέσουν καρκίνο με διάφορους τρόπους: προκαλώντας μεταλλάξεις που επηρεάζουν την αναπαραγωγή των κυττάρων, πυροδοτώντας χρόνια φλεγμονή και αποδυναμώνοντας το ανοσοποιητικό σύστημα.

«Οι ιοί δεν έχουν σχεδιαστεί ούτε έχουν εξελιχθεί με σκοπό να προκαλούν καρκίνο», ανέφερε ο Κλίφορντ. «Αυτό, όμως, μπορεί να αποτελεί μία από τις παρενέργειές τους».

Ποιες λοιμώξεις συνδέονται συχνότερα με τον καρκίνο

Οι πρόσφατες έρευνες έχουν διευρύνει το φάσμα των μορφών καρκίνου που συνδέονται με ορισμένες λοιμώδεις ασθένειες και μικροοργανισμούς, σύμφωνα με ειδικούς.

Η νέα μελέτη συμπεριέλαβε και καρκίνους που σχετίζονται με τον HIV, ο οποίος έχει συνδεθεί με έναν σπάνιο τύπο καρκίνου του ματιού, ενώ αυξάνει και τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου που σχετίζεται με άλλες λοιμώξεις.

Παράλληλα, ο ιός Epstein-Barr, ο οποίος παλαιότερα συνδεόταν κυρίως με έναν σπάνιο τύπο καρκίνου της κεφαλής και του τραχήλου, έχει συσχετιστεί και με τον καρκίνο του στομάχου.

Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι στις περισσότερες περιπτώσεις είναι σπάνιο οι συγκεκριμένες λοιμώξεις να οδηγήσουν σε καρκίνο, ενώ ο κίνδυνος επηρεάζεται και από άλλους παράγοντες.

Σύμφωνα με τη μελέτη, οι κυριότεροι λοιμώδεις παράγοντες που συνδέονται με την εμφάνιση καρκίνου είναι οι εξής:

– Ο ιός HPV: Μπορεί να προκαλέσει καρκίνο του τραχήλου της μήτρας, καθώς και άλλες μορφές καρκίνου. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ), ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας είναι ο πέμπτος συχνότερος καρκίνος στις γυναίκες παγκοσμίως.

– Το βακτήριο Helicobacter pylori: Μεταδίδεται συνήθως μέσω κακών συνθηκών υγιεινής ή μολυσμένων τροφίμων, προκαλεί λοιμώξεις στο στομάχι και μπορεί να οδηγήσει σε καρκίνο του στομάχου.

– Ο ιός Epstein-Barr: Πρόκειται για έναν συχνό ιό, η λοίμωξη από τον οποίο συχνά δεν προκαλεί συμπτώματα. Μεταδίδεται μέσω του σάλιου και άλλων σωματικών υγρών και μπορεί να προκαλέσει καρκίνο του ρινοφάρυγγα, αλλά και άλλες μορφές καρκίνου.

– Ο ιός της ηπατίτιδας Β: Μπορεί να προκαλέσει καρκίνο του ήπατος και μεταδίδεται μέσω της σεξουαλικής επαφής, της χρήσης βελονών και κατά τον τοκετό. Η μετάδοση γίνεται μέσω του αίματος, του σπέρματος και άλλων σωματικών υγρών.
Συνολικά, οι συγκεκριμένοι λοιμώδεις παράγοντες συνδέθηκαν με περίπου 2,3 εκατομμύρια νέα περιστατικά καρκίνου το 2024, δηλαδή με το 12% των συνολικά 20 εκατομμυρίων νέων περιστατικών που καταγράφηκαν παγκοσμίως εκείνη τη χρονιά.

Το ποσοστό αυτό είναι παρόμοιο με εκείνο του 2018, όταν ο Διεθνής Οργανισμός Έρευνας για τον Καρκίνο είχε πραγματοποιήσει αντίστοιχη μελέτη. Τότε, οι ερευνητές είχαν εκτιμήσει ότι περίπου το 13% των νέων περιστατικών καρκίνου οφειλόταν σε λοιμώξεις.

Η Λορελέι Μούτσι, καθηγήτρια επιδημιολογίας στο Πανεπιστήμιο Χάρβαρντ, η οποία δεν συμμετείχε στη μελέτη, χαρακτήρισε «ανησυχητικό» το γεγονός ότι το ποσοστό των περιστατικών δεν έχει μεταβληθεί ουσιαστικά μέσα σε έξι χρόνια.
«Αυτό συνιστά πραγματική αποτυχία της δημόσιας υγείας», δήλωσε η Μούτσι. «Γνωρίζουμε πραγματικά πώς να αποτρέψουμε την εμφάνιση πολλών από αυτούς τους καρκίνους, εμποδίζοντας την ίδια τη λοίμωξη».

Η Χάριετ Ράμγκεϊ, επιδημιολόγος στον Διεθνή Οργανισμό Έρευνας για τον Καρκίνο και μία ακόμη από τις συγγραφείς της μελέτης, προειδοποίησε ότι οι δύο έρευνες δεν μπορούν να συγκριθούν άμεσα, καθώς η νεότερη περιλαμβάνει περισσότερες μορφές καρκίνου που συνδέονται με λοιμώξεις. Συμφώνησε, ωστόσο, ότι οι τάσεις έχουν παραμείνει σε μεγάλο βαθμό αμετάβλητες.

Πώς μπορεί να μειωθεί ο κίνδυνος

Οι ειδικοί τονίζουν ότι ήδη διαθέτουμε αποτελεσματικά μέσα για την πρόληψη των λοιμώξεων και των μορφών καρκίνου που συνδέονται με αυτές. Μεταξύ των μέτρων περιλαμβάνονται η χρήση προφυλακτικών, ο εμβολιασμός κατά του HPV και ο προσυμπτωματικός έλεγχος για τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας.
Ειδικότερα:

– Εμβόλιο κατά του HPV: Η Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής (AAP) συνιστά η έναρξη του εμβολιασμού να γίνεται μεταξύ 9 και 12 ετών. Το εμβόλιο μπορεί να χορηγηθεί και σε μεγαλύτερες ηλικίες σε όσους δεν το έκαναν νωρίτερα, ωστόσο η αποτελεσματικότητά του μειώνεται όσο αυξάνεται η ηλικία.

– Εμβόλιο κατά της ηπατίτιδας Β: Η Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής συνιστά τον εμβολιασμό όλων των βρεφών, με την πρώτη δόση να χορηγείται εντός των πρώτων 24 ωρών από τη γέννηση και να ακολουθούν δύο επιπλέον δόσεις για την εξασφάλιση μακροχρόνιας ανοσίας.

Ο Κλίφορντ υπογράμμισε ότι μεγάλο μέρος της επιβάρυνσης από τους καρκίνους που συνδέονται με λοιμώξεις οφείλεται στις ανισότητες μεταξύ των χωρών όσον αφορά την πρόσβαση στους εμβολιασμούς και τις προληπτικές εξετάσεις.

Όπως πρόσθεσε, τα ποσοστά εμβολιασμού κατά του HPV έχουν αυξηθεί τα τελευταία χρόνια, γεγονός που θα μπορούσε να οδηγήσει σε μείωση των καρκίνων που σχετίζονται με τον συγκεκριμένο ιό στο μέλλον.

«Ο αντίκτυπος θα φανεί», δήλωσε ο Κλίφορντ. «Οι ομάδες ανθρώπων που έχουν εμβολιαστεί προστατεύονται ήδη, αλλά δεν έχουμε δει ακόμη αυτή την επίδραση στα ποσοστά καρκίνου. Θα τη δούμε, όμως, στο μέλλον».

Από την πλευρά της, η Μούτσι προειδοποίησε ότι η πρόοδος μπορεί να απειληθεί από τη διστακτικότητα απέναντι στα εμβόλια, αλλά και από την απόσυρση αμερικανικής εξωτερικής βοήθειας και τη μείωση της στήριξης σε διεθνή προγράμματα υγείας από την κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ.

Τόσο το εμβόλιο κατά του HPV όσο και εκείνο κατά της ηπατίτιδας Β έχουν βρεθεί στο επίκεντρο των αλλαγών που προωθεί η κυβέρνηση Τραμπ στις συστάσεις για τους παιδικούς εμβολιασμούς, αμφισβητώντας μακροχρόνιες οδηγίες για δύο εμβόλια που συμβάλλουν στην πρόληψη του καρκίνου.

Αμερικανοί ομοσπονδιακοί αξιωματούχοι υγείας επιχείρησαν να καταργήσουν την καθολική σύσταση για χορήγηση της πρώτης δόσης του εμβολίου κατά της ηπατίτιδας Β κατά τη γέννηση, καθώς και να μειώσουν τον συνιστώμενο αριθμό δόσεων του εμβολίου κατά του HPV.

Ωστόσο, τον Μάρτιο, ομοσπονδιακός δικαστής ανέστειλε τις αλλαγές, επαναφέροντας το προηγούμενο πρόγραμμα παιδικών εμβολιασμών των Κέντρων Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων των ΗΠΑ (CDC), έως ότου ολοκληρωθεί η δικαστική διαδικασία.

πηγή: WP