Υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα: Νέα καναδική μελέτη τα συνδέει με ενδείξεις εγκεφαλικών αλλοιώσεων

Νέα επιστημονική μελέτη από το καναδικό ερευνητικό ινστιτούτο Population Health Research Institute του Πανεπιστημίου McMaster και του οργανισμού Hamilton Health Sciences συνδέει την υψηλή κατανάλωση υπερεπεξεργασμένων τροφίμων με αυξημένες πιθανότητες εμφάνισης μικρών εστιών εγκεφαλικής βλάβης σε υγιείς ενηλίκους. Όπως μεταδίδει το ertnews.gr, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι τα άτομα που καταναλώνουν τις μεγαλύτερες ποσότητες αυτών των τροφίμων παρουσιάζουν κατά 40% υψηλότερη πιθανότητα για ασυμπτωματικές αλλοιώσεις, οι οποίες μπορεί να αποτελούν πρώιμα προειδοποιητικά σημάδια για μελλοντικά εγκεφαλικά επεισόδια ή προβλήματα μνήμης.

Η μελέτη, η οποία δημοσιεύθηκε στο διεθνές επιστημονικό περιοδικό JAMA Network Open, βασίστηκε στην εξέταση σχεδόν 9.000 ατόμων ηλικίας 35 έως 69 ετών από ολόκληρο τον Καναδά. Οι συμμετέχοντες δεν είχαν ιστορικό καρδιακών παθήσεων και υποβλήθηκαν σε μαγνητική τομογραφία (MRI) εγκεφάλου, ενώ παράλληλα συμπλήρωσαν λεπτομερή ερωτηματολόγια σχετικά με τις καθημερινές διατροφικές τους συνήθειες.

Τις ακτινογραφίες και τις εξετάσεις αξιολόγησαν νευρολόγοι οι οποίοι δεν γνώριζαν τις διατροφικές προτιμήσεις των εξεταζόμενων, ώστε να διασφαλιστεί η αντικειμενικότητα των ευρημάτων. Τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα, στα οποία περιλαμβάνονται τα συσκευασμένα σνακ, τα δημητριακά με ζάχαρη, τα αναψυκτικά, τα στιγμιαία ζυμαρικά και τα κατεψυγμένα γεύματα, κάλυπταν κατά μέσο όρο το 25% των ημερήσιων μερίδων των συμμετεχόντων.

Τα ποσοστά κατανάλωσης και ο αυξημένος κίνδυνος αλλοιώσεων

Στο πλαίσιο της έρευνας, οι συμμετέχοντες χωρίστηκαν σε κατηγορίες ανάλογα με την ποσότητα υπερεπεξεργασμένων τροφίμων που κατανάλωναν καθημερινά. Για την ομάδα με τη χαμηλότερη κατανάλωση, τα τρόφιμα αυτά αποτελούσαν μόλις το 16% του συνόλου των μερίδων τους, ενώ στην ομάδα με την υψηλότερη κατανάλωση το ποσοστό άγγιζε το 45%.

Οι νευρολόγοι εντόπισαν μικρές εστίες βλάβης πολύ συχνότερα στους εθελοντές που κατανάλωναν τις μεγαλύτερες ποσότητες. Οι αλλοιώσεις αυτές δεν προκαλούν άμεσα εμφανή συμπτώματα, ωστόσο θεωρούνται πρώιμοι δείκτες που ενδέχεται να προαναγγέλλουν εγκεφαλικό επεισόδιο ή έκπτωση των γνωστικών λειτουργιών χρόνια αργότερα.

Επιπτώσεις στο σωματικό λίπος και ιδιαίτερη επιβάρυνση στις γυναίκες

Επιπλέον, η μελέτη έδειξε ότι όσοι κατανάλωναν αυξημένες ποσότητες υπερεπεξεργασμένων τροφίμων εμφάνιζαν αυξημένο σωματικό λίπος, καθώς και μεγαλύτερη συσσώρευση σπλαχνικού λίπους στην περιοχή της κοιλιάς. Το σπλαχνικό λίπος σχετίζεται με την πρόκληση συστηματικής φλεγμονής και βλαβών στα αιμοφόρα αγγεία, παράγοντες που επηρεάζουν αρνητικά και την κυκλοφορία του αίματος στον εγκέφαλο.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το εύρημα ότι η συσχέτιση αυτή ήταν σημαντικά ισχυρότερη στις γυναίκες. Συγκεκριμένα, οι γυναίκες που ανήκαν στην ομάδα υψηλής κατανάλωσης είχαν σχεδόν διπλάσιες πιθανότητες να εμφανίσουν ενδείξεις εγκεφαλικών αλλοιώσεων σε σύγκριση με εκείνες που κατανάλωναν τις μικρότερες ποσότητες.

Εκτοπισμός των υγιεινών τροφών και όρια των ευρημάτων

Παράλληλα με την αύξηση των επεξεργασμένων προϊόντων, διαπιστώθηκε αντίστοιχη μείωση στην κατανάλωση φρέσκων και ελάχιστα επεξεργασμένων τροφίμων, όπως φρούτα, λαχανικά και δημητριακά. Στην ομάδα υψηλής κατανάλωσης υπερεπεξεργασμένων, τα φυσικά τρόφιμα κάλυπταν μόλις το 41% των ημερήσιων μερίδων, έναντι 68% στην ομάδα χαμηλής κατανάλωσης.

Όπως επισημαίνουν οι ερευνητές Σόνια Ανάντ και Ράσελ ντε Σόουζα, τα ευρήματα πιστοποιούν μια σαφή συσχέτιση αλλά δεν αποδεικνύουν άμεση σχέση αιτίου και αιτιατού. Καθώς οι εθελοντές αξιολογήθηκαν μία μόνο φορά, απαιτούνται μακροχρόνιες μελέτες με επανειλημμένες μαγνητικές τομογραφίες για να διαπιστωθεί αν τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα προκαλούν απευθείας τις βλάβες.

Διεθνές πλαίσιο και μελλοντική έρευνα

Παρόμοιες επιδημιολογικές παρατηρήσεις συζητούνται έντονα σε διεθνή επιστημονικά κέντρα, όπως στη Νέα Υόρκη, όπου ερευνητικά ιδρύματα μελετούν τις επιπτώσεις της δυτικής διατροφής στη δημόσια υγεία.

Η ερευνητική ομάδα υπογραμμίζει την ανάγκη για διεξαγωγή διαχρονικών μελετών, ώστε να κατανοηθούν οι ακριβείς βιολογικοί μηχανισμοί που συνδέουν τη διατροφή με τις νευρολογικές παθήσεις.

Συχνές ερωτήσεις

Ποια τρόφιμα θεωρούνται υπερεπεξεργασμένα σύμφωνα με τη μελέτη;

Στη μελέτη περιλαμβάνονται συσκευασμένα σνακ, δημητριακά πρωινού με ζάχαρη, αναψυκτικά, στιγμιαία ζυμαρικά και έτοιμα κατεψυγμένα γεύματα.

Αποδεικνύει η μελέτη ότι τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα προκαλούν άμεσα εγκεφαλική βλάβη;

Όχι, η μελέτη δείχνει συσχέτιση και όχι άμεση σχέση αιτίου-αιτιατού, καθώς οι συμμετέχοντες εξετάστηκαν μόνο μία φορά χωρίς μακροχρόνια παρακολούθηση.