ΔΕΠΥ και άνοια μετά τα 50: Αυξημένος κίνδυνος γνωστικής εξασθένισης δείχνει νέα αμερικανική μελέτη

Η διάγνωση της Διαταραχής Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ) στα ενήλικα άτομα συνδέεται με διπλάσιο κίνδυνο εμφάνισης ήπιας γνωστικής διαταραχής ή άνοιας μετά την ηλικία των 50 ετών, σύμφωνα με ευρήματα μεγάλης αμερικανικής έρευνας που δημοσιεύθηκαν στο επιστημονικό περιοδικό JAMA Psychiatry. Η συγκεκριμένη επιστημονική παρακολούθηση ανέλυσε ιατρικά και γενετικά δεδομένα 187.341 Αμερικανών για διάστημα περίπου δέκα ετών, αναδεικνύοντας τις μακροχρόνιες επιπτώσεις της διαταραχής στην υγεία του εγκεφάλου κατά τη μέση και μεγαλύτερη ηλικία.

Όπως επισημαίνει το σχετικό δημοσίευμα στο ygeiamou.gr, η ΔΕΠΥ θεωρείται συχνά μια διαταραχή που αφορά αποκλειστικά την παιδική ή εφηβική ηλικία. Ωστόσο, τα νεότερα επιδημιολογικά δεδομένα αποδεικνύουν ότι η νευροαναπτυξιακή αυτή συνθήκη δεν «τελειώνει» απαραίτητα όσο μεγαλώνει ο άνθρωπος, αλλά συνεχίζει να επηρεάζει τη λειτουργία του κεντρικού νευρικού συστήματος και τη γνωστική υγεία.

Τα ευρήματα της μελέτης προσφέρουν μια νέα οπτική για την παρακολούθηση των ατόμων μέσης και τρίτης ηλικίας με ΔΕΠΥ, εστιάζοντας στην ανάγκη έγκαιρης αξιολόγησης τυχόν συμπτωμάτων γνωστικής έκπτωσης.

Τι έδειξε η έρευνα του JAMA Psychiatry για τη ΔΕΠΥ και την άνοια;

Η έρευνα έδειξε ότι τα άτομα ηλικίας 50 ετών και άνω με διάγνωση ΔΕΠΥ παρουσιάζουν σχεδόν διπλάσιες πιθανότητες εκδήλωσης γνωστικής διαταραχής ή άνοιας σε σύγκριση με όσους δεν φέρουν τη διαταραχή. Ειδικότερα, μέσα από την ανάλυση 187.341 ιατρικών και γενετικών φακέλων, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι 3.026 άτομα είχαν καταγεγραμμένη ιστορικότητα ΔΕΠΥ.

Στο διάστημα της δεκαετούς παρακολούθησης, το 6,7% της ομάδας με ΔΕΠΥ εμφάνισε ήπια γνωστική διαταραχή ή άνοια. Αντίστοιχα, στην ομάδα ελέγχου χωρίς ΔΕΠΥ, το ποσοστό αυτό περιορίστηκε στο 3,4%. Η στατιστική αυτή απόκλιση επιβεβαιώνει ότι η παρουσία της ΔΕΠΥ στη μέση ηλικία αποτελεί έναν σημαντικό παράγοντα που σχετίζεται με την επιδείνωση της εγκεφαλικής λειτουργίας, καθιστώντας απαραίτητη τη συνεχή ιατρική παρακολούθηση των πασχόντων.

Ποιο είναι το μέγεθος του δείγματος και η διάρκεια της μελέτης;

Το δείγμα της μελέτης περιέλαβε συνολικά 187.341 Αμερικανούς πολίτες, ηλικίας από 50 ετών και άνω, γεγονός που προσδίδει αυξημένη στατιστική ισχύ στα ευρήματα. Η παρακολούθηση των συμμετεχόντων κάλυψε ένα μεγάλο χρονικό διάστημα, με μέσο όρο παρακολούθησης περίπου δέκα έτη για κάθε άτομο, επιτρέποντας στους επιστήμονες να καταγράψουν με ακρίβεια τη χρονική εξέλιξη της γνωστικής υγείας.

Μέσα από τη μακροχρόνια αυτή καταγραφή, οι ερευνητές μπόρεσαν να απομονώσουν τα δεδομένα των 3.026 ατόμων με επιβεβαιωμένη διάγνωση ΔΕΠΥ και να συγκρίνουν την πορεία τους με τον υπόλοιπο πληθυσμό. Η συνδυασμένη εξέταση γενετικών και ιατρικών παραμέτρων κατέστησε σαφές ότι η επίδραση της ΔΕΠΥ δεν περιορίζεται στα νεανικά χρόνια, αλλά εκτείνεται στην ώριμη και τρίτη ηλικία με συγκεκριμένες επιπτώσεις στη μνήμη και τη νόηση.

Τι παραμένει άγνωστο σχετικά με τη σύνδεση ΔΕΠΥ και γνωστικής εξασθένισης;

Αν και τα στατιστικά ευρήματα της μελέτης καταγράφουν σαφή συσχέτιση μεταξύ της ΔΕΠΥ και της αυξημένης συχνότητας άνοιας, η έρευνα δεν καθορίζει τον ακριβή βιολογικό ή νευρολογικό μηχανισμό που προκαλεί αυτή τη σύνδεση. Δεν διευκρινίζεται, για παράδειγμα, αν η ίδια η νευροαναπτυξιακή διαταραχή προκαλεί φθορά στις εγκεφαλικές δομές ή αν μεσολαβούν άλλοι τρόποι ζωής και συνοδά νοσήματα.

Επιπλέον, τα δημοσιευμένα στοιχεία δεν αναφέρουν κατά πόσο η φαρμακευτική αγωγή ή άλλες θεραπευτικές παρεμβάσεις για τη ΔΕΠΥ μπορούν να μειώσουν ή να αποτρέψουν τον κίνδυνο άνοιας. Επίσης, δεν παρέχονται αναλυτικές λεπτομέρειες για τη διαφορά κινδύνου ανάμεσα στα διάφορα φυλετικά ή ηλικιακά υποσύνολα των συμμετεχόντων, ούτε συγκεκριμένες ιατρικές οδηγίες πρόληψης για τους ασθενείς άνω των 50 ετών.

Συχνές ερωτήσεις

Ποιο ποσοστό ατόμων με ΔΕΠΥ εμφάνισε γνωστική διαταραχή στη μελέτη;

Σύμφωνα με τα στοιχεία της μελέτης στο JAMA Psychiatry, γνωστική διαταραχή εμφάνισε το 6,7% των ατόμων με ΔΕΠΥ, έναντι 3,4% των συμμετεχόντων που δεν είχαν διαγνωστεί με τη διαταραχή.

Πόσοι συμμετέχοντες εξετάστηκαν στη συγκεκριμένη έρευνα;

Στην έρευνα αναλύθηκαν ιατρικά και γενετικά δεδομένα 187.341 Αμερικανών ηλικίας 50 ετών και άνω, οι οποίοι παρακολουθήθηκαν κατά μέσο όρο για περίπου μία δεκαετία.