Τι λέει η ψυχολογία για όσους ανοίγουν το ψυγείο πολλές φορές χωρίς να πεινάνε

Το συχνό άνοιγμα και κλείσιμο της πόρτας του ψυγείου χωρίς την ύπαρξη πραγματικής βιολογικής πείνας αποτελεί μια ευρέως διαδεδομένη αυτόματη συνήθεια, η οποία σύμφωνα με δημοσίευμα του Mundo Deportivo οφείλεται κυρίως στην προσπάθεια του ατόμου να διασπάσει τη μονοτονία και να αντιμετωπίσει τη βαρεμάρα. Η ψυχολογική αυτή τάση ενεργοποιείται από το περιβάλλον και την ανάγκη του εγκεφάλου για μια γρήγορη αίσθηση επιβράβευσης, χωρίς το σώμα να έχει ανάγκη από τροφή.

Όταν ένα άτομο δεν βρίσκεται σε κατάσταση πνευματικής ή σωματικής διέγερσης, η αναζήτηση φαγητού λειτουργεί ως ένας άμεσος μηχανισμός διακοπής της ανίας. Τα εξωτερικά ερεθίσματα, όπως η εικόνα ή η μυρωδιά των τροφίμων όταν ανοίγει η πόρτα, ενισχύουν την επιθυμία για κατανάλωση, μετατρέποντας μια μη συνειδητή κίνηση σε επαναλαμβανόμενο μοτίβο.

Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η συμπεριφορά αυτή αποτελεί προϊόν μαθημένης ανταπόκρισης στο εκάστοτε πλαίσιο. Ωστόσο, όταν η κατανάλωση τροφής χωρίς πείνα γίνει συστηματική, υπάρχει κίνδυνος αύξησης του σωματικού βάρους, καθιστώντας απαραίτητη τη συμβουλή ειδικού υγείας.

Πώς η βαρεμάρα και τα εξωτερικά ερεθίσματα πυροδοτούν τη συνήθεια

Η ψυχολογική έρευνα δείχνει ότι η έλλειψη ερεθισμάτων στην καθημερινότητα οδηγεί συχνά το άτομο στην αναζήτηση γρήγορων πηγών ικανοποίησης. Όταν η μονοτονία γίνει αισθητή, η ενέργεια του ανοιγματος του ψυγείου μετατρέπεται σε μια προσβάσιμη διέξοδο.

Σύμφωνα με μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό ‘Frontiers in Psychology’, η αίσθηση της βαρεμάρας συνδέεται στενά με την αύξηση της συνολικής κατανάλωσης τροφής και τη διάθεση για τσιμπολόγημα ενδιάμεσα στα γεύματα. Παράλληλα, τα οπτικά ερεθίσματα —δηλαδή η επαφή με τα τρόφιμα μόλις ανοίξει η πόρτα— αλλά και οι μυρωδιές, λειτουργούν ως εξωτερικοί παράγοντες που πυροδοτούν την επιθυμία, ακόμα κι αν ο οργανισμός δεν έχει ανάγκη από θερμίδες.

Ο μηχανισμός επιβράβευσης του εγκεφάλου και η αυτόματη συμπεριφορά

Το κοίταγμα του εσωτερικού του ψυγείου χωρίς να λαμβάνεται τελικά κάποιο τρόφιμο συνιστά μια αυτόματη συνήθεια που ενεργοποιείται από το περιβάλλον. Ο εγκέφαλος έχει μάθει να συσχετίζει αυτή την κίνηση με την προσδοκία λήψης μιας μικρής επιβράβευσης.

Σε σχετική έρευνα στην οποία συμμετείχαν 50 ενήλικες, οι ερευνητές παρατήρησαν ότι τα επίπεδα ευαισθησίας στην επιβράβευση και η παρορμητικότητα των συμμετεχόντων σχετίζονταν άμεσα με την ποσότητα της τροφής που κατανάλωναν εφόσον είχε ήδη καλυφθεί η φυσιολογική τους ανάγκη. Η συμπεριφορά αυτή τροφοδοτείται από την περιέργεια και την προσδοκία να βρεθεί κάτι γευστικό, καθιστώντας την πράξη σχεδόν αντανακλαστική.

Πότε η συνήθεια απαιτεί προσοχή και συμβουλή ειδικού

Αν και το περιστασιακό άνοιγμα του ψυγείου από ανία είναι μια συνηθισμένη ανθρώπινη αντίδραση, η συστηματική καταφυγή στο φαγητό χωρίς βιολογική πείνα μπορεί να οδηγήσει σε αρνητικές συνέπειες για την υγεία.

Όπως επισημαίνει το δημοσίευμα, τα άτομα που καταλήγουν σε υπερβολική κατανάλωση τροφής λόγω συναισθηματικών ή αυτόματων παραγόντων είναι σκόπιμο να συμβουλεύονται κάποιον ειδικό υγείας. Η αλόγιστη πρόσληψη θερμίδων μπορεί μακροπρόθεσμα να συμβάλει στην εμφάνιση προβλημάτων όπως η παχυσαρκία.

Συχνές ερωτήσεις

Γιατί ανοίγουμε το ψυγείο ακόμα κι αν δεν πεινάμε;

Σύμφωνα με την ψυχολογία, το άνοιγμα του ψυγείου χωρίς πείνα οφείλεται στη βαρεμάρα, στη συνήθεια και στην προσδοκία του εγκεφάλου για μια γρήγορη επιβράβευση που διασπά τη μονοτονία.

Τι έδειξε η μελέτη στο περιοδικό Frontiers in Psychology για τη βαρεμάρα;

Η μελέτη έδειξε ότι η βαρεμάρα συνδέεται με αυξημένη κατανάλωση τροφής και περισσότερες τάσεις για ενδιάμεσο τσιμπολόγημα κατά τη διάρκεια της ημέρας.

Αξιόπιστες πηγές

• Mundo Deportivo

Θέμα εμπνευσμένο από διεθνείς ειδήσεις. Αναφορά: Mundo Deportivo.