Η σχέση που έχει ο θηλασμός και ο καρκίνος του μαστού δεν είναι απλώς ένα «μυθικό» στοιχείο στην υγιεινή ζωής — αποτελεί ένα από τα λίγα καταγεγραμμένα βιολογικά φαινόμενα που φαίνονται να μειώνουν στατιστικά τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου στις γυναίκες.
Ο καρκίνος του μαστού είναι από τις πιο διαδεδομένες μορφές καρκίνου στις γυναίκες παγκοσμίως και πλήττει καθημερινά χιλιάδες οικογένειες. Η πρόληψη, εκτός από τακτικός ιατρικός έλεγχος, περιλαμβάνει και παράγοντες που σχετίζονται με τον τρόπο ζωής και τη βιολογική ιστορία κάθε γυναίκας, όπως η εγκυμοσύνη και ο θηλασμός .
Η σύγχρονη έρευνα δείχνει με συνέπεια ότι ο θηλασμός μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου του μαστού — όχι ως απόλυτη εγγύηση, αλλά ως σημαντικός προστατευτικός παράγοντας που ενισχύει τη μακροπρόθεσμη υγεία του στήθους. Σε αυτό παίζουν ρόλο τόσο οι ορμονικές αλλαγές στο σώμα της γυναίκας όσο και οι κυτταρικές διεργασίες που σχετίζονται με την παραγωγή γάλακτος. Ας δούμε πώς και γιατί συμβαίνει αυτό.
Δες εδώ πώς θα καταφέρεις να θηλάσεις το μωρό σου χωρίς πόνο
Πώς ο θηλασμός μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο καρκίνου του μαστού
Μείωση συνολικών ορμονικών επιδράσεων
Κατά τη διάρκεια του θηλασμού, το σώμα της μητέρας παράγει υψηλά επίπεδα προλακτίνης και παράλληλα καθυστερεί η επάνοδος της εμμήνου ρύσεως. Αυτό σημαίνει ότι οι γυναίκες που θηλάζουν έχουν λιγότερους συνολικά εμμηνορροϊκούς κύκλους στη ζωή τους και, κατά συνέπεια, μειωμένη συνολική έκθεση σε οιστρογόνα και προγεστερόνη — δύο ορμόνες που έχουν συνδεθεί με την ανάπτυξη ορισμένων τύπων καρκίνου του μαστού.
Ωρίμανση και «αναδιοργάνωση» του μαστικού ιστού
Κατά τη διάρκεια της κύησης και του θηλασμού, τα κύτταρα του μαστού υφίστανται μια διαδικασία τελικής διαφοροποίησης και ωρίμανσης. Αυτή η ωρίμανση θεωρείται ότι καθιστά τα κύτταρα λιγότερο ευαίσθητα στις μεταλλάξεις που μπορούν να οδηγήσουν σε καρκίνο.
Βιολογικές ουσίες με πιθανές αντικαρκινικές ιδιότητες
Ο ανθρώπινος γάλα περιέχει σύνθετες ενώσεις, όπως το HAMLET — ένας συνδυασμός α-λακταλβουμίνης και λιπαρών οξέων — που, σύμφωνα με εργαστηριακές έρευνες, μπορούν να προκαλέσουν απόπτωση (θάνατο) καρκινικών κυττάρων χωρίς να βλάπτουν τα υγιή .
Τι λένε οι επιστημονικές μελέτες
Οι επιδημιολογικές και αναλυτικές μελέτες δείχνουν γενικά μια αντίστροφη συσχέτιση μεταξύ θηλασμού και κινδύνου καρκίνου του μαστού:
Μετα-ανάλυση 27 μελετών έδειξε ότι γυναίκες που έχουν θηλάσει έχουν σημαντικά μικρότερο σχετικό κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου του μαστού σε σχέση με εκείνες που δεν έχουν θηλάσει, και μάλιστα όσο μεγαλύτερη η συνολική διάρκεια θηλασμού τόσο μεγαλύτερη η προστασία .
Μελέτες δείχνουν επίσης ότι ο θηλασμός για τουλάχιστον ένα χρόνο συνολικά στη ζωή μπορεί να μειώνει περισσότερο τον κίνδυνο, ενώ δύο ή περισσότερα χρόνια συνολικού θηλασμού φαίνεται να προσφέρουν ακόμη υψηλότερο όφελος .
Η μείωση του κινδύνου δεν αφορά μόνο τη συνολική πιθανότητα εμφάνισης καρκίνου, αλλά σύμφωνα με μελέτες φαίνεται έντονη ιδιαίτερα για τύπους καρκίνου με αρνητικούς ορμονικούς υποδοχείς, που τείνουν να είναι πιο επιθετικοί .
Ορισμένες έρευνες δείχνουν ότι γυναίκες με γενετικές μεταλλάξεις υψηλού κινδύνου (π.χ. BRCA1) ενδέχεται να ωφεληθούν περισσότερο από τον θηλασμό σε σχέση με κάποιες άλλες υπο-ομάδες, αν και τα δεδομένα διαφέρουν για διαφορετικούς γενετικούς παράγοντες .
Πόσο ισχυρή είναι η προστασία;
Ενώ όλες οι ενδείξεις συνηγορούν σε προστατευτική επίδραση του θηλασμού, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι:
Η επίδραση αυτή είναι στατιστική και όχι απόλυτη. Δηλαδή, ο θηλασμός μειώνει τον κίνδυνο και δεν τον εξαλείφει πλήρως — πολλές γυναίκες που θηλάζουν μπορεί να διαγνωστούν με καρκίνο, και αντίστροφα .
Ο βαθμός μείωσης του κινδύνου εξαρτάται από πολλούς παράγοντες — όπως η συνολική διάρκεια θηλασμού, η ηλικία, και άλλοι ατομικοί και περιβαλλοντικοί παράγοντες.
Δες εδώ πώς να αποστειρώνεις τα μπιμπερό με 3 τρόπους
Τι σημαίνει στην πράξη για τη μητέρα
Ο θηλασμός είναι ωφέλιμος για την υγεία του μωρού και της μητέρας. Μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο καρκίνου του μαστού, και στα πλαίσια μιας συνολικής υγιεινής ζωής αξίζει να ενθαρρύνεται.
Δεν αποτελεί από μόνος του λόγο ή εγγύηση ότι δεν θα εμφανιστεί καρκίνος. Άλλοι παράγοντες (όπως γενετική προδιάθεση, σωματική δραστηριότητα, βάρος, διατροφή, ηλικία πρώτου τοκετού κ.λπ.) επηρεάζουν επίσης σημαντικά τον κίνδυνο.
Όσο περισσότερα μηνιαία διαστήματα θηλασμού συμπληρώσει μια γυναίκα στη ζωή της, τόσο μεγαλύτερη η πιθανή μείωση κινδύνου — με ορισμένες μελέτες να υποδεικνύουν μείωση κατά περίπου 4% για κάθε έτος θηλασμού συνολικά .
Η επιστημονική έρευνα δείχνει μια σταθερή αλλά σύνθετη εικόνα: ο θηλασμός συνδέεται με μειωμένο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του μαστού, ειδικά όταν μιλάμε για μεγαλύτερη συνολική διάρκεια και συγκεκριμένους τύπους καρκίνου. Αυτό πιθανώς οφείλεται σε ορμονικές αλλαγές που μειώνουν την έκθεση της μητέρας σε οιστρογόνα και σε βιολογικές μεθόδους καθαρισμού των ιστών του μαστού κατά τη διάρκεια του θηλασμού.
Σε κάθε περίπτωση, ο θηλασμός είναι μόνο ένας από τους πολλούς παράγοντες που επηρεάζουν την υγεία του μαστού — και η συνολική πρόληψη απαιτεί τακτικούς ιατρικούς ελέγχους, υγιεινό τρόπο ζωής και ενημέρωση.
