Σαφές πλαίσιο για την τύχη των καταθέσεων σε κοινό τραπεζικό λογαριασμό, σε περίπτωση θανάτου ενός εκ των δικαιούχων, ορίζει η ελληνική νομοθεσία και η νομολογία του Αρείου Πάγου.
Το βασικό ερώτημα αφορά το αν και σε ποιον μεταβιβάζονται τα χρήματα, καθώς και ποια δικαιώματα διατηρούν οι κληρονόμοι του αποβιώσαντος.
Δείτε Επίδομα θέρμανσης 2025-2026: Πότε θα δοθεί η επόμενη δόση
Η ρήτρα του άρθρου 2 και η αυτόματη μεταβίβαση
Σύμφωνα με το άρθρο 2 του ν. 5638/1932, όταν στον κοινό λογαριασμό έχει τεθεί ο όρος ότι «με τον θάνατο οποιουδήποτε δικαιούχου, η κατάθεση περιέρχεται αυτοδικαίως στους επιζώντες μέχρι του τελευταίου», το σύνολο της κατάθεσης μεταβιβάζεται άμεσα στους επιζώντες συνδικαιούχους. Η μεταβίβαση αυτή γίνεται αυτοδικαίως και δεν αποτελεί αντικείμενο κληρονομικής διαδοχής.
Η ερμηνεία της διάταξης αυτής έχει παγίως επιβεβαιωθεί από τη νομολογία του Αρείου Πάγου.
Τι αποφάσισε ο Άρειος Πάγος
Με την απόφαση 381/2018 (Α2 Τμήμα), ο Άρειος Πάγος διευκρίνισε ότι, όταν υφίσταται ο ανωτέρω όρος, οι κληρονόμοι του αποβιώσαντος δικαιούχου δεν αποκτούν κανένα δικαίωμα επί της κατάθεσης. Τα χρήματα δεν μπορούν να αποτελέσουν αντικείμενο διάθεσης ούτε με πράξη εν ζωή ούτε αιτία θανάτου.
Ο επιζών δικαιούχος μπορεί να αναλάβει ακόμη και ολόκληρο το ποσό της κατάθεσης. Σε μια τέτοια περίπτωση, οι κληρονόμοι του θανόντος διατηρούν μόνο αξίωση κατά του επιζώντος –και όχι κατά της τράπεζας– για το μέρος που αντιστοιχεί στον αποβιώσαντα, βάσει των εσωτερικών σχέσεων των συνδικαιούχων.
Όταν δεν υπάρχει ο ειδικός όρος
Σε περίπτωση που στον κοινό λογαριασμό δεν έχει τεθεί ο όρος του άρθρου 2 του ν. 5638/1932, η κατάθεση δεν μεταβιβάζεται αυτοδικαίως στους επιζώντες. Ωστόσο, ούτε σε αυτή την περίπτωση οι κληρονόμοι υποκαθίστανται στη θέση του αποβιώσαντος έναντι της τράπεζας.
Οι κληρονόμοι μπορούν να στραφούν μόνο κατά του επιζώντος δικαιούχου και να διεκδικήσουν το μερίδιο που αναλογεί στον κληρονομούμενο, σύμφωνα με τις εσωτερικές συμφωνίες και τις πραγματικές σχέσεις μεταξύ των συνδικαιούχων.
Το ισχύον νομικό πλαίσιο
Το άρθρο 1 του ν. 5638/1932, όπως τροποποιήθηκε με το ν.δ. 951/1971, προβλέπει ότι σε κοινό τραπεζικό λογαριασμό στο όνομα δύο ή περισσότερων προσώπων, κάθε δικαιούχος έχει αυτοτελές δικαίωμα χρήσης και ανάληψης χρημάτων, χωρίς τη σύμπραξη των υπολοίπων.
Σύμφωνα με τις σχετικές διατάξεις και τον Αστικό Κώδικα, αν ένας εκ των δικαιούχων αναλάβει το σύνολο της κατάθεσης, η απαίτηση έναντι της τράπεζας αποσβήνεται. Οι λοιποί δικαιούχοι ή οι κληρονόμοι τους διατηρούν μόνο εσωτερική αξίωση κατά του αναλαβόντος.
Δείτε Τέλη κυκλοφορίας 2026: Πώς και πού μπορώ να τα πληρώσω
Φορολογική απαλλαγή και ειδικές προβλέψεις
Οι διατάξεις των άρθρων 2 και 3 του ν. 5638/1932 προβλέπουν ότι, όταν υπάρχει ο σχετικός όρος, η κατάθεση και ο λογαριασμός περιέρχονται αυτοδικαίως στους επιζώντες και απαλλάσσονται από τον φόρο κληρονομιάς. Η απαλλαγή αυτή δεν ισχύει για τους κληρονόμους του τελευταίου επιζώντος δικαιούχου.
Συμπέρασμα
Σε περίπτωση θανάτου ενός συνδικαιούχου, οι κληρονόμοι του δεν αποκτούν δικαίωμα έναντι της τράπεζας. Ο επιζών δικαιούχος θεωρείται εις ολόκληρον δανειστής και μπορεί να αναλάβει ολόκληρο το ποσό της κατάθεσης. Μόνο σε επίπεδο εσωτερικών σχέσεων μπορεί να προκύψει αξίωση των κληρονόμων, ανάλογα με την ύπαρξη ή μη του ειδικού όρου του άρθρου 2.
