Οι άνθρωποι συνήθως χωρίζονται σε δύο κατηγορίες όταν πρόκειται για τις ημερομηνίες λήξης: εκείνους που τις αντιμετωπίζουν ως απόλυτους κανόνες και εκείνους που τις θεωρούν απλές συστάσεις.
Τα δοχεία βιταμινών έχουν ημερομηνίες λήξης, αλλά χαλάνε πραγματικά με τον ίδιο τρόπο που χαλάνε τρόφιμα όπως το γάλα ή το κρέας; Είναι ασφαλές να τις χρησιμοποιούμε αφού περάσει η ημερομηνία «ανάλωση κατά προτίμηση πριν από»;
Η απάντηση δεν είναι απόλυτα ξεκάθαρη. Οι ειδικοί λένε ότι η κατανάλωση ληγμένων βιταμινών πιθανότατα δεν θα σας αρρωστήσει ούτε θα προκαλέσει βλάβη, αλλά πολλοί παράγοντες μπορούν να επηρεάσουν τη δραστικότητα και τη διάρκεια ζωής τους. Δείτε τι πρέπει να γνωρίζετε αν οι βιταμίνες σας πλησιάζουν (ή έχουν ήδη περάσει) την ημερομηνία λήξης τους.
Είναι ποτέ εντάξει να παίρνετε ληγμένες βιταμίνες;
Η σύντομη απάντηση; Εξαρτάται.
«Από κλινική σκοπιά, η σύσταση είναι να διακόπτεται η χρήση ληγμένων βιταμινών ή συμπληρωμάτων», λέει η Aiya Almogaber, PharmD, κλινική φαρμακολόγος και τοξικολόγος στις Clinical Pharmacological Services και επίκουρη καθηγήτρια στο University of South Florida Taneja College of Pharmacy. «Στην καλύτερη περίπτωση, η δραστικότητα μειώνεται και, στη χειρότερη, υπάρχει αυξημένος κίνδυνος μικροβιακής μόλυνσης.»
Η πιο πιθανή συνέπεια της κατανάλωσης παλιών βιταμινών είναι απλώς να μην λειτουργούν τόσο αποτελεσματικά. Αυτό είναι ιδιαίτερα ανησυχητικό για άτομα με διατροφικές ελλείψεις ή παθήσεις που απαιτούν αυστηρή τήρηση συγκεκριμένης πρόσληψης βιταμινών.
«Δεν σημαίνει ότι μια βιταμίνη ή ένα συμπλήρωμα γίνεται ξαφνικά επικίνδυνο μετά από μια συγκεκριμένη ημερομηνία, αλλά μπορεί να μην λαμβάνετε το πλήρες όφελος του συμπληρώματος που παίρνετε», λέει ο Andrew Fuchs, PharmD, RPhI, BCGP, διευθυντής πρακτικής εμπειρίας και επίκουρος καθηγητής φαρμακευτικής πρακτικής στο Touro College of Pharmacy στη Νέα Υόρκη.
Για τις βιταμίνες, η ημερομηνία «best by» ή λήξης αφορά τη δραστικότητα του προϊόντος. Η ημερομηνία λήξης στο μπουκάλι ορίζεται από τον κατασκευαστή ως «εγγύηση ότι το προϊόν διατηρεί τη δύναμη που αναγράφεται στην ετικέτα μέχρι εκείνη την ημερομηνία», εξηγεί η Almogaber.
Οι βιταμίνες και άλλα συμπληρώματα δεν ρυθμίζονται από τον Οργανισμό Τροφίμων και Φαρμάκων των ΗΠΑ (FDA) όπως τα μη συνταγογραφούμενα ή συνταγογραφούμενα φάρμακα. Αυτό σημαίνει ότι οι κατασκευαστές είναι αποκλειστικά υπεύθυνοι για την ασφάλεια και τη δραστικότητα των προϊόντων τους, λέει η Almogaber.
Υπάρχουν διαφορές ανάμεσα στους τύπους ή τις μορφές βιταμινών;
Απολύτως. Υπάρχουν μεγάλες διαφορές τόσο μεταξύ των ίδιων των βιταμινών όσο και στις μορφές τους — δισκία, ζελεδάκια, μαλακές κάψουλες ή υγρά. Η μορφή τους καθορίζει επίσης πόσο γρήγορα θα αλλοιωθούν. Η Almogaber εξηγεί:
Ζελεδάκια (gummies): Είναι δημοφιλή τόσο στα παιδιά όσο και στους ενήλικες. Συχνά περιέχουν ζάχαρη, υγρασία, ζελατίνη, πηκτίνη και άλλα συστατικά που τα κάνουν εύγευστα αλλά και επιρρεπή στο να κολλάνε μεταξύ τους, να λιώνουν και να αναπτύσσουν βακτήρια ή μούχλα.
Υγρά: Αρχίζουν να αλλοιώνονται γρήγορα μόλις ανοιχτούν, επειδή εκτίθενται στον αέρα και το φως. Είναι επίσης πιο ευάλωτα σε μούχλα και βακτήρια.
Μαλακές κάψουλες (gelcaps): Περιέχουν συστατικά με βάση το λάδι, κάτι που τις κάνει ευαίσθητες στον αέρα, τη θερμότητα και το φως. Το λάδι στο εσωτερικό μπορεί να ταγγίσει με τον χρόνο.
Δισκία: Έχουν τη μεγαλύτερη διάρκεια ζωής, επειδή παρασκευάζονται από συμπιεσμένες σκόνες και συνδετικά υλικά.
Οι λιποδιαλυτές βιταμίνες — A, D, E και K — είναι πιο ευαίσθητες στο φως, τη θερμότητα και τον αέρα. Αντίθετα, οι υδατοδιαλυτές βιταμίνες — οι βιταμίνες B και C — είναι γενικά λιγότερο σταθερές και αλλοιώνονται πιο γρήγορα.
Πώς πρέπει να αποθηκεύετε τις βιταμίνες;
Το να κρατάτε τις βιταμίνες στο ντουλάπι του μπάνιου μπορεί να φαίνεται βολικό και προφανές, αλλά στην πραγματικότητα είναι το χειρότερο μέρος για αποθήκευση, συμφωνούν και οι δύο ειδικοί. Το ίδιο ισχύει και για τα ντουλάπια της κουζίνας δίπλα στην κουζίνα ή τον φούρνο. Η θερμότητα, η υγρασία και οι απότομες αλλαγές θερμοκρασίας από τα ζεστά ντους, τις σούπες που βράζουν και το καυτό νερό μπορούν να αλλοιώσουν τις βιταμίνες πιο γρήγορα.
Να φυλάσσετε πάντα τις βιταμίνες σε δροσερό, σκοτεινό και ξηρό μέρος, μακριά από υπερβολική θερμότητα, φως και υγρασία. Οι ειδικοί προτείνουν ένα κομοδίνο στην κρεβατοκάμαρα, ένα συρτάρι, ένα ράφι ντουλαπιού μακριά από την κουζίνα ή ένα ντουλάπι σε δωμάτιο με σταθερή θερμοκρασία. Όπου κι αν τις αποθηκεύετε, βεβαιωθείτε ότι βρίσκονται μακριά από παιδιά και κατοικίδια.
Πότε πρέπει να πετάτε τις βιταμίνες;
Δεν υπάρχει αυστηρό χρονικό όριο — εβδομάδες ή μήνες μετά τη λήξη — για το πότε πρέπει να πετάξετε παλιές βιταμίνες. Ωστόσο, δώστε προσοχή στην εμφάνισή τους για σημάδια ότι ήρθε η ώρα να τις αντικαταστήσετε. Αλλαγές στο χρώμα, τη μυρωδιά και την υφή δείχνουν ότι τα συστατικά έχουν αλλοιωθεί και θα είναι λιγότερο δραστικά, λέει ο Fuchs.
«Ένας καλός πρακτικός κανόνας είναι ότι αν δεν έχει περάσει πολύς καιρός από την ημερομηνία λήξης και το προϊόν φαίνεται φυσιολογικό, μπορείτε να το πάρετε με σχετική άνεση — αφού πρώτα σημειώσετε ότι πρέπει να προμηθευτείτε καινούργιο», λέει ο Fuchs.
Η Almogaber προσθέτει: «Όταν έχετε αμφιβολίες, πετάξτε το.»
Ακολουθήστε μας στις προτιμώμενες πηγές της Google:
