Η απεργία αποτελεί ένα από τα βασικότερα και πιο ισχυρά εργαλεία που διαθέτουν οι εργαζόμενοι για να διεκδικήσουν καλύτερες συνθήκες εργασίας, αυξήσεις μισθών ή την προστασία των δικαιωμάτων τους.
Πρόκειται για ένα συνταγματικά κατοχυρωμένο δικαίωμα στην Ελλάδα (άρθρο 23 του Συντάγματος), το οποίο όμως συνοδεύεται και από συνέπειες, κυρίως οικονομικές. Το πιο συχνό ερώτημα που τίθεται είναι: τι σημαίνει πρακτικά μια απεργία για τον μισθό του εργαζόμενου;
Ας το εξετάσουμε ξεχωριστά για δημόσιο και ιδιωτικό τομέα, με παραδείγματα και διευκρινίσεις.
Δείτε εδώ πώς θα κινηθούν τα μέσα μεταφοράς στην απεργία της 1ης Οκτωβρίου
Δημόσιοι υπάλληλοι
Οι δημόσιοι υπάλληλοι, όπως οι δάσκαλοι, οι καθηγητές, οι υπάλληλοι υπουργείων και δήμων, όταν συμμετέχουν σε απεργία δεν πληρώνονται για τις ημέρες που απέχουν από την εργασία τους.
Ο υπολογισμός γίνεται με βάση το 1/25 του μισθού για κάθε ημέρα απεργίας.
Παράδειγμα:
Μισθός 1.200€ → Απώλεια 48€ ανά ημέρα.
Μισθός 1.800€ → Απώλεια 72€ ανά ημέρα.
Η παρακράτηση γίνεται εκ των υστέρων στην επόμενη μισθοδοσία.
Επιπλέον, για τις ημέρες απεργίας δεν αποδίδονται εισφορές, άρα δεν προσμετρώνται ένσημα στο ασφαλιστικό ταμείο (π.χ. ΕΦΚΑ).
Ιδιωτικοί υπάλληλοι
Στον ιδιωτικό τομέα η απεργία συνεπάγεται επίσης απώλεια του ημερομισθίου. Ο εργοδότης δεν είναι υποχρεωμένος να καταβάλει μισθό για ημέρες που ο εργαζόμενος απέχει λόγω απεργίας.
Ο υπολογισμός γίνεται με τον ίδιο τρόπο: 1/25 του μισθού.
Παραδείγματα:
Μισθός 800€ → Απώλεια 32€ ανά ημέρα.
Μισθός 1.500€ → Απώλεια 60€ ανά ημέρα.
Μισθός 2.000€ → Απώλεια 80€ ανά ημέρα.
Και εδώ, οι ημέρες απεργίας δεν ασφαλίζονται, συνεπώς χάνεται και το αντίστοιχο ένσημο.
Ωστόσο, υπάρχει μια σημαντική διαφορά: στον ιδιωτικό τομέα, αν η απεργία κριθεί παράνομη και καταχρηστική από το δικαστήριο, ο εργοδότης μπορεί να αξιώσει πειθαρχικές κυρώσεις ή ακόμα και απολύσεις, κάτι που δεν ισχύει στο Δημόσιο.
Νομικό πλαίσιο για τις απεργίες
Το δικαίωμα στην απεργία είναι κατοχυρωμένο από το Σύνταγμα και προστατεύεται από διεθνείς συνθήκες εργασίας.
Υπάρχουν ωστόσο περιορισμοί:
Στις υπηρεσίες κοινής ωφέλειας (π.χ. υγεία, συγκοινωνίες, ενέργεια, τηλεπικοινωνίες), απαιτείται προσωπικό ασφαλείας για να εξασφαλίζεται η βασική λειτουργία.
Μια απεργία μπορεί να κριθεί παράνομη αν δεν τηρηθούν οι διαδικασίες προκήρυξής της (προειδοποίηση, αιτήματα, συνέλευση).
Πόσο πραγματικά «κοστίζει» μια απεργία;
Η απώλεια του ημερομισθίου είναι το πιο άμεσο αποτέλεσμα, αλλά δεν είναι το μόνο:
Χάνονται ένσημα και ασφαλιστικές ημέρες.
Για τους ιδιωτικούς υπαλλήλους, μπορεί να υπάρξουν επιπλέον πιέσεις ή εντάσεις με τον εργοδότη, ειδικά σε μικρότερες επιχειρήσεις.
Από την άλλη πλευρά, η μαζική συμμετοχή μπορεί να οδηγήσει σε σημαντικές κατακτήσεις, όπως αυξήσεις μισθών, καλύτερες συλλογικές συμβάσεις και προστασία δικαιωμάτων.
Οι εργαζόμενοι, είτε στο Δημόσιο είτε στον Ιδιωτικό τομέα, χάνουν χρήματα όταν απεργούν, με υπολογισμό περίπου το 1/25 του μισθού ανά ημέρα απεργίας. Παράλληλα, δεν προσμετρώνται ένσημα για τις συγκεκριμένες ημέρες. Ωστόσο, το κόστος αυτό συχνά θεωρείται «επένδυση» για τη διεκδίκηση καλύτερων όρων εργασίας στο μέλλον.
Η απεργία είναι, τελικά, ένα εργαλείο που έχει άμεσο οικονομικό τίμημα αλλά μπορεί να αποδώσει πολύ μεγαλύτερα οφέλη σε συλλογικό επίπεδο.
