Κατάθλιψη: Η τροφή που μπορεί να «βαραίνει» την ψυχολογία – Τι έδειξε νέα μελέτη

Μια νέα μικρή κλινική δοκιμή, τα αποτελέσματα της οποίας δημοσιεύθηκαν στο επιστημονικό περιοδικό JAMA Psychiatry, αποκαλύπτει ότι η μείωση της κατανάλωσης υπερεπεξεργασμένων τροφίμων για μόλις τέσσερις εβδομάδες μπορεί να οδηγήσει σε σημαντική μείωση των συμπτωμάτων κατάθλιψης. Η μελέτη, με επικεφαλής την ερευνήτρια ψυχιατρικής Nyasha Chagwedera από το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια στο Σαν Φρανσίσκο (UCSF), παρακολούθησε ενήλικες που ζούσαν με κατάθλιψη και διαπίστωσε αξιοσημείωτη βελτίωση στις ψυχολογικές τους αξιολογήσεις όταν περιόρισαν αυτά τα τρόφιμα.

Τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα, όπως τα συσκευασμένα σνακ, τα ζαχαρούχα ποτά και τα έτοιμα γεύματα, κυριαρχούν στη σύγχρονη διατροφή λόγω της ευκολίας και του χαμηλού κόστους τους. Ωστόσο, οι επιστήμονες διερευνούν ολοένα και περισσότερο αν ο περιορισμός τους μπορεί να επηρεάσει θετικά την ψυχική υγεία. Όπως αναφέρει το δημοσίευμα τουScienceAlert, η συγκεκριμένη πιλοτική δοκιμή εξέτασε άμεσα πώς η αλλαγή των διατροφικών συνηθειών επηρεάζει άτομα που έχουν ήδη διαγνωστεί με κατάθλιψη.

Στη δοκιμή συμμετείχαν αρχικά 20 ενήλικες (εκ των οποίων οι 19 ολοκλήρωσαν τη διαδικασία) με μέση ηλικία περίπου τα 44 έτη, οι οποίοι ζούσαν με κατάθλιψη για σχεδόν 13 χρόνια κατά μέσο όρο. Όλοι οι συμμετέχοντες κατανάλωναν σημαντικές ποσότητες υπερεπεξεργασμένων τροφίμων πριν από την έναρξη της έρευνας, γεγονός που τους κατέστησε κατάλληλους για τη μελέτη των επιπτώσεων αυτής της διατροφικής παρέμβασης.

Πώς σχεδιάστηκε η κλινική δοκιμή και τι άλλαξε στη διατροφή των συμμετεχόντων;

Η μελέτη ακολούθησε έναν σχεδιασμό διασταύρωσης (crossover), όπου κάθε συμμετέχων ακολούθησε δύο διαφορετικά διατροφικά σχήματα διάρκειας τεσσάρων εβδομάδων το καθένα. Οι συμμετέχοντες χωρίστηκαν τυχαία σε δύο ομάδες: η μία ξεκίνησε με τη συνηθισμένη της διατροφή και στη συνέχεια μείωσε τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα, ενώ η άλλη ακολούθησε την αντίστροφη πορεία.

Οι συμμετέχοντες αγόραζαν μόνοι τους τα τρόφιμά τους με βάση τις οδηγίες των ερευνητών. Κατά τη διάρκεια της μελέτης, συμφώνησαν να διατηρήσουν σταθερές τις φαρμακευτικές τους αγωγές, τη θεραπεία, τη σωματική άσκηση και τις συνήθειες ύπνου τους, ώστε να απομονωθεί η επίδραση της διατροφής. Η συμμόρφωση ήταν υψηλή, καθώς η μέση βαθμολογία σε ερωτηματολόγιο κατανάλωσης εξαιρετικά επεξεργασμένων τροφίμων μειώθηκε από 10,10 στην αρχή σε 1,42 μετά την παρέμβαση.

Ποια ήταν τα αποτελέσματα των αξιολογήσεων της κατάθλιψης και του άγχους;

Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν τρεις διαφορετικές αξιολογήσεις για την κατάθλιψη και ένα ερωτηματολόγιο για το άγχος, καταγράφοντας χαμηλότερες βαθμολογίες (δηλαδή βελτίωση συμπτωμάτων) κατά την περίοδο της διατροφής με χαμηλά υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα. Στην κλίμακα PHQ-9 (εννέα ερωτήσεων), η μέση βαθμολογία ήταν 8,68 κατά τη διάρκεια της συνηθισμένης διατροφής και μειώθηκε στο 5,53 κατά τη διάρκεια της παρέμβασης. Μια ανάλυση που έλαβε υπόψη τα αρχικά συμπτώματα και τη σειρά των διατροφών εκτίμησε τη διαφορά σε περίπου τρεις μονάδες.

Παράλληλα, στην κλίμακα MADRS, οι μέσες βαθμολογίες ήταν 18,9 κατά τη συνηθισμένη διατροφή και έπεσαν στο 8,05 κατά τη διάρκεια της διατροφής με χαμηλά υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα. Ωστόσο, οι ερευνητές σημειώνουν ότι τα συμπτώματα ήταν βελτιωμένα και κατά τη διάρκεια της συνηθισμένης διατροφής σε σχέση με την έναρξη της μελέτης (όπου το PHQ-9 ήταν κατά μέσο όρο 12,8), πράγμα που σημαίνει ότι η βελτίωση αφορά τη διαφορά μεταξύ των δύο διατροφικών περιόδων και δεν μπορεί να αποδοθεί εξ ολοκλήρου αποκλειστικά στη μείωση των υπερεπεξεργασμένων τροφίμων.

Ποιοι είναι οι περιορισμοί και οι προκλήσεις της διατροφικής παρέμβασης;

Παρά τα ενθαρρυντικά αποτελέσματα, η μελέτη παρουσιάζει σημαντικούς περιορισμούς που απαιτούν προσοχή. Ήταν μια μικρή και μη τυφλή (unblinded) δοκιμή, που σημαίνει ότι οι συμμετέχοντες γνώριζαν ποια διατροφή ακολουθούσαν, γεγονός που ενδέχεται να επηρέασε τις προσδοκίες και τις απαντήσεις τους. Επιπλέον, η κατανάλωση τροφίμων βασίστηκε σε προσωπικές αναφορές των ίδιων των συμμετεχόντων, χωρίς αντικειμενική μέτρηση των προσλαμβανόμενων συστατικών. Όλοι οι συμμετέχοντες είχαν επίσης υψηλό σωματικό βάρος και τουλάχιστον μία μεταβολική ανωμαλία, επομένως τα ευρήματα ενδέχεται να μην ισχύουν γενικά για όλα τα άτομα με κατάθλιψη.

Η μείωση των υπερεπεξεργασμένων τροφίμων μπορεί να είναι δύσκολη επειδή είναι εξαιρετικά γευστικά, φθηνά και βολικά, όπως εξήγησε η Chagwedera. Οι συμμετέχοντες βαθμολόγησαν την ευκολία της παρέμβασης με 5,74 στα 10, αλλά τη χρησιμότητά της με 8,42 στα 10, ενώ δεν αναφέρθηκαν ανεπιθύμητες ενέργειες. Οι ερευνητές τονίζουν ότι απαιτούνται μεγαλύτερες, τυφλές μελέτες για να επιβεβαιωθούν τα αποτελέσματα και να κατανοηθούν οι ακριβείς μηχανισμοί πίσω από αυτή τη βελτίωση.

Συχνές ερωτήσεις

Πόσο διήρκεσε η διατροφική παρέμβαση στη μελέτη;

Η παρέμβαση διήρκεσε τέσσερις εβδομάδες για κάθε διατροφική περίοδο (συνηθισμένη διατροφή έναντι διατροφής χαμηλής σε υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα), επιτρέποντας στους ερευνητές να συγκρίνουν τις δύο καταστάσεις στους ίδιους ανθρώπους.

Ποια ήταν η ανταπόκριση των συμμετεχόντων στη δυσκολία της δίαιτας;

Οι συμμετέχοντες βαθμολόγησαν την ευκολία της μείωσης των υπερεπεξεργασμένων τροφίμων με 5,74 στα 10, ενώ αξιολόγησαν τη χρησιμότητά της με 8,42 στα 10, χωρίς να αναφερθούν παρενέργειες κατά τη διάρκεια της δοκιμής.

Αξιόπιστες πηγές

πηγή: ScienceAlert