Πολλοί από εμάς έχουμε κοιτάξει κάποια στιγμή έναν σπίλο (ελιά) και έχουμε αναρωτηθεί: «Περίμενε… ήταν πάντα εκεί και έμοιαζε έτσι;»
Και επειδή οι περισσότεροι άνθρωποι έχουν από 10 έως 45 σπίλους στο σώμα τους, σύμφωνα με ειδικούς της Mayo Clinic, είναι δύσκολο να θυμάται κανείς ποιοι είναι καινούργιοι, ποιοι έχουν αλλάξει και ποιοι μπορεί να αποτελούν λόγο ανησυχίας.
Δείτε Γιατί δεν πρέπει να ακουμπάμε τις αποδείξεις; Η «κρυφή» τοξική ουσία
Οι υπερυψωμένοι σπίλοι, ειδικότερα, μπορεί να φαίνονται ανησυχητικοί. Πόσο όμως πρέπει πραγματικά να μας προβληματίζουν;
Δύο ειδικοί δερματολόγοι εξηγούν πότε ένας υπερυψωμένος σπίλος μπορεί να είναι ύποπτος, ποια είναι τα προειδοποιητικά σημάδια του μελανώματος και τι συμβαίνει όταν ένας σπίλος χρειάζεται περαιτέρω διερεύνηση.
Είναι οι υπερυψωμένοι σπίλοι πιο πιθανό να είναι καρκινικοί;
Σε αντίθεση με ό,τι πιστεύουν πολλοί, οι υπερυψωμένοι σπίλοι δεν έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα να είναι καρκινικοί από τους επίπεδους. Μάλιστα, το μελάνωμα —μια μορφή καρκίνου του δέρματος που αναπτύσσεται στα κύτταρα που παράγουν τη μελανίνη— εμφανίζεται συχνά ως επίπεδη βλάβη, σύμφωνα με τον δρ Mohammed Dany, διευθυντή της Μονάδας Χειρουργικής Mohs και Δερματολογικής Χειρουργικής στο VCU Health.
«Ένας υπερυψωμένος σπίλος είναι, στις περισσότερες περιπτώσεις, ένας καλοήθης ενδοδερμικός σπίλος (intradermal nevus)», εξηγεί. «Γίνεται υπερυψωμένος επειδή αναπτύσσεται από το χόριο προς την επιφάνεια του δέρματος. Η υπερύψωση από μόνη της δεν σημαίνει κάτι ανησυχητικό.»
Οι ενδοδερμικοί σπίλοι περιγράφονται από το AIM at Melanoma Foundation ως βλάβες σε σχήμα θόλου, στο χρώμα του δέρματος ή ανοιχτού καφέ. Εμφανίζονται συχνότερα στο τριχωτό της κεφαλής, στον λαιμό, στους βραχίονες και στα πόδια.
Η δρ Jennifer Stein, καθηγήτρια Δερματολογίας στην Ιατρική Σχολή Grossman του Πανεπιστημίου της Νέας Υόρκης (NYU), προσθέτει ότι πολλοί σπίλοι ξεκινούν ως επίπεδοι στην παιδική ηλικία και γίνονται πιο υπερυψωμένοι στην ενήλικη ζωή, ιδιαίτερα στο πρόσωπο, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι είναι κακοήθεις.
Τι γίνεται όταν φυτρώνουν τρίχες από έναν σπίλο;
Ένα ακόμη χαρακτηριστικό που συχνά ανησυχεί τους ανθρώπους είναι η παρουσία τριχών πάνω σε έναν σπίλο.
Σύμφωνα με τον δρ Dany, αυτό συνήθως αποτελεί ένδειξη καλοήθειας.
«Όταν βλέπω τρίχες να αναπτύσσονται από έναν σπίλο, συνήθως σημαίνει ότι πρόκειται για έναν φυσιολογικό, υγιή σπίλο και ότι οι θύλακες των τριχών λειτουργούν κανονικά.»
Άλλες καλοήθεις δερματικές βλάβες που συχνά συγχέονται με σπίλους είναι:
η σμηγματορροϊκή υπερκεράτωση, δηλαδή ελαφρώς υπερυψωμένες βλάβες με κηρώδη όψη και καφέ, μαύρο ή μπεζ χρώμα,
τα κερασοειδή αιμαγγειώματα, μικρά έντονα κόκκινα εξογκώματα στο δέρμα.
Πότε ένας σπίλος πρέπει να εξεταστεί;
Το αν ένας σπίλος είναι επίπεδος ή υπερυψωμένος δεν αρκεί για να εκτιμηθεί ο κίνδυνος καρκίνου.
Αυτό που έχει πραγματική σημασία είναι οι αλλαγές που παρουσιάζει.
Ο δρ Dany αναφέρει ότι το σημαντικότερο προειδοποιητικό σημάδι είναι η εξέλιξη του σπίλου, όπως αλλαγές:
- στο χρώμα,
- στο μέγεθος,
- στην υφή.
Εξίσου σημαντική είναι η εμφάνιση ενός νέου σπίλου σε μεγαλύτερη ηλικία.
«Αν είστε 50 ετών και είστε σχεδόν βέβαιοι ότι εμφανίστηκε τώρα ένας καινούργιος σπίλος, τότε αυτό είναι ανησυχητικό», τονίζει.
Ο κανόνας ABCDE του μελανώματος
Η Αμερικανική Ακαδημία Δερματολογίας προτείνει να ελέγχουμε τους σπίλους σύμφωνα με τον κανόνα ABCDE:
A – Asymmetry (Ασυμμετρία): το ένα μισό δεν μοιάζει με το άλλο.
B – Border (Όρια): ακανόνιστα, οδοντωτά ή ασαφή όρια.
C – Color (Χρώμα): περισσότερα από ένα χρώματα στην ίδια βλάβη (καφέ, μαύρο, λευκό, κόκκινο, μπλε κ.ά.).
D – Diameter (Διάμετρος): μεγαλύτερη από περίπου 6 χιλιοστά (όσο περίπου η γόμα ενός μολυβιού).
E – Evolving (Εξέλιξη): αλλαγή στο μέγεθος, το σχήμα ή το χρώμα.
Η δρ Stein προσθέτει ότι και άλλα συμπτώματα πρέπει να κινητοποιούν τον ασθενή, όπως:
- αιμορραγία,
- πόνος,
- ένας σπίλος που φαίνεται διαφορετικός από όλους τους υπόλοιπους.
Αυτό είναι γνωστό ως το σημάδι του “άσχημου παπιού” (Ugly Duckling Sign).
Ένας σπίλος θεωρείται «άσχημο παπί» όταν διαφέρει εμφανώς από όλους τους υπόλοιπους του ίδιου ατόμου — μπορεί να είναι μεγαλύτερος, μικρότερος, πιο ανοιχτός ή πιο σκούρος. Ακόμη και ένας μεμονωμένος σπίλος χωρίς άλλους παρόμοιους μπορεί να θεωρηθεί ύποπτος.
Αντίθετα, ένας φυσιολογικός σπίλος είναι συνήθως:
- στρογγυλός ή ωοειδής,
- ροζ, μπεζ ή καφέ,
- με λεία επιφάνεια,
- με σαφή και ομαλά όρια.
Η δρ Stein επισημαίνει:
«Το μελάνωμα εμφανίζεται συχνότερα ως μια καινούργια βλάβη, αλλά μπορεί να αναπτυχθεί και πάνω σε έναν ήδη υπάρχοντα σπίλο. Γι’ αυτό κάθε αλλαγή έχει ιδιαίτερη σημασία.»
Τι συμβαίνει όταν ένας σπίλος χρειάζεται περαιτέρω έλεγχο;
Εάν ένας σπίλος προκαλεί ανησυχία, το πρώτο βήμα είναι η εξέταση από δερματολόγο.
Ο γιατρός μπορεί να χρησιμοποιήσει ένα δερματοσκόπιο, μια ειδική μεγεθυντική συσκευή που επιτρέπει την παρατήρηση χαρακτηριστικών τα οποία δεν είναι ορατά με γυμνό μάτι.
Εάν η βλάβη φαίνεται ύποπτη, συνήθως ακολουθεί βιοψία δέρματος.
Οι βασικές μορφές βιοψίας είναι:
- Ξυριστική βιοψία (Shave biopsy): αφαιρείται το επιφανειακό τμήμα της βλάβης.
- Punch biopsy: αφαιρείται ένας μικρός κυλινδρικός ιστικός κύλινδρος που περιλαμβάνει και βαθύτερα στρώματα του δέρματος.
- Εξαιρετική βιοψία (Excisional biopsy): αφαιρείται ολόκληρη η βλάβη.
Αν διαγνωστεί μελάνωμα
Εφόσον επιβεβαιωθεί η διάγνωση του μελανώματος, οι γιατροί καθορίζουν το στάδιο της νόσου χρησιμοποιώντας το σύστημα της American Joint Committee on Cancer (AJCC).
Η σταδιοποίηση βασίζεται κυρίως:
- στο πάχος του όγκου,
- στο αν υπάρχει εξέλκωση (σπάσιμο του δέρματος πάνω από το μελάνωμα).
Σύμφωνα με τον δρ Dany, οι περισσότεροι ασθενείς υποβάλλονται σε μία από δύο θεραπείες:
Ευρεία χειρουργική εκτομή, κατά την οποία αφαιρείται ο όγκος μαζί με περίπου ένα εκατοστό υγιούς ιστού γύρω του.
Βιοψία λεμφαδένα φρουρού, ώστε να διαπιστωθεί αν ο καρκίνος έχει εξαπλωθεί στους λεμφαδένες.
Ανάλογα με τα αποτελέσματα, μπορεί να χρειαστεί:
- ανοσοθεραπεία για έως δύο χρόνια σε προχωρημένες περιπτώσεις,
- ή τακτική παρακολούθηση με αξονικές τομογραφίες κάθε έξι μήνες για τον έλεγχο πιθανής εξάπλωσης.
Τα καλά νέα
Το μελάνωμα είναι ιδιαίτερα ιάσιμο όταν διαγνωστεί έγκαιρα.
Σύμφωνα με την Αμερικανική Αντικαρκινική Εταιρεία, το ποσοστό σχετικής πενταετούς επιβίωσης για εντοπισμένο μελάνωμα ξεπερνά το 99%.
Δείτε Πώς τα «ξεχασμένα» σεμεδάκια έγιναν η πιο hot τάση διακόσμησης φέτος
Συμπέρασμα
Η μεγάλη πλειονότητα των υπερυψωμένων σπίλων δεν είναι καρκινική. Ωστόσο, κάθε νέος σπίλος ή οποιαδήποτε αλλαγή σε έναν ήδη υπάρχοντα αξίζει να αξιολογηθεί από δερματολόγο.
Όπως επισημαίνει ο δρ Dany:
«Όταν έχετε αμφιβολίες, αφήστε τον γιατρό σας να τον εξετάσει. Μια καλή σχέση με τον δερματολόγο σας είναι σημαντική, γιατί ακόμη και μικρές αλλαγές μπορεί τελικά να αποδειχθούν μελάνωμα.»
Εάν ένας σπίλος είναι καινούργιος, αλλάζει ή σας προκαλεί ανησυχία, μην καθυστερήσετε να κλείσετε ραντεβού. Η έγκαιρη αξιολόγηση από ειδικό μπορεί να αποδειχθεί καθοριστική για την υγεία σας.
Ακολουθήστε μας στις προτιμώμενες πηγές της Google:
