Πόσο έγκυρα είναι τα στοιχεία για τη μακροζωία: Το νέο βιβλίο που αμφισβητεί τις Μπλε Ζώνες

Η αξιοπιστία των επιστημονικών ερευνών για τη μακροζωία τίθεται σε σοβαρή αμφισβήτηση μέσα από το νέο βιβλίο του ερευνητή Σουλ Τζάστιν Νιούμαν με τίτλο «Morbid: Debunking Modern Longevity Science» που κυκλοφορεί από το MIT Press.

Όπως αναφέρει δημοσίευμα στην αμερικανική εφημερίδα New York Post, ο Νιούμαν εξετάζει πώς τα ανακριβή δημογραφικά στοιχεία, οι απάτες συντάξεων και τα ελλιπή αρχεία γέννησης διαμορφώνουν μια λανθασμένη εικόνα για τους εκατοντάχρονους παγκοσμίως, θέτοντας υπό αμφισβήτηση ακόμα και τις δημοφιλείς θεωρίες για τις «Μπλε Ζώνες».

Η έρευνα ξεκίνησε από χαρακτηριστικές περιπτώσεις, όπως η ανακάλυψη στο Τόκιο το 2010 των ταριχευμένων λειψάνων του Σόγκεν Κάτο, ο οποίος θεωρούνταν ο γηραιότερος άνδρας της πόλης στα 111 του χρόνια. Στην πραγματικότητα, ο Κάτο είχε πεθάνει πριν από τουλάχιστον 30 χρόνια, αλλά η οικογένειά του εισέπραττε κανονικά τη σύνταξή του, αποσπώντας περισσότερα από 2,7 εκατομμύρια γεν. Το γεγονός αυτό ώθησε τις ιαπωνικές αρχές σε ευρύτατο έλεγχο σε όλη τη χώρα.

Τα αποτελέσματα του ελέγχου στην Ιαπωνία ήταν εντυπωσιακά, καθώς εντοπίστηκαν 234.354 εγγεγραμμένα άτομα άνω των 100 ετών των οποίων η τύχη ήταν άγνωστη, ποσοστό που αντιστοιχεί σε περισσότερο από το 82% των καταγεγραμμένων εκατοντάχρονων. Παρότι ορισμένοι ερευνητές υποστήριξαν αργότερα ότι οι πραγματικά αγνοούμενοι ήταν μόλις 600, ο Νιούμαν επιμένει ότι το πρόβλημα των ανακριβών αρχείων είναι παγκόσμιο.

Συνταξιοδοτικές απάτες και εξαφανισμένοι εκατοντάχρονοι στην Ευρώπη

Η περίπτωση της Ιαπωνίας δεν αποτελεί τη μοναδική εξαίρεση. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάζει ο Νιούμαν, παρόμοια φαινόμενα παρατηρήθηκαν και στην Ευρώπη. Στην Ελλάδα, τουλάχιστον το 72% των εκατοντάχρονων εξαφανίστηκε από τους επισήμους καταλόγους μετά την απογραφή του 2011, στο πλαίσιο των ερευνών για την καταπολέμηση της συνταξιοδοτικής απάτης. Οι «στατιστικά ζωντανοί» εκατοντάχρονοι υπήρχαν ουσιαστικά μόνο την ημέρα πληρωμής των συντάξεων.

Στην Ιταλία, οι αστυνομικές αρχές ανακάλυψαν το σώμα μιας 103χρονης γυναίκας, της Ίρμα Μποργκόλιο, διατηρημένο σε καταψύκτη στην κουζίνα του σπιτιού της, προκειμένου ο γιος της να συνεχίσει να εισπράττει τη σύνταξή της. Παράλληλα, ακόμα και στις ΗΠΑ παρατηρήθηκαν λάθη, όπως η περίπτωση της Αντέλ Ντάνλαπ το 2016, την οποία οι ερευνητές κατέγραψαν ως 113 ετών, παρά τη δική της δήλωση ότι ήταν 104 ετών.

Τα παράδοξα της Οκινάουα και η αμφισβήτηση των «Μπλε Ζωνών»

Η αμφισβήτηση των δημογραφικών στοιχείων πλήττει άμεσα τη θεωρία των «Μπλε Ζωνών», δηλαδή των περιοχών όπου οι άνθρωποι φέρεται να ζουν σημαντικά περισσότερο λόγω συγκεκριμένου τρόπου ζωής. Βασιζόμενος σε κυβερνητικά δεδομένα της Ιαπωνίας, ο Νιούμαν επισημαίνει ότι οι κάτοικοι της Οκινάουα —μιας από τις πιο διάσημες Μπλε Ζώνες— κατατάσσονται πρώτοι στη χώρα στην κατανάλωση τηγανητού κοτόπουλου Kentucky Fried Chicken και εμφανίζουν τον χειρότερο δείκτη μάζας σώματος (BMI).

Επιπλέον, ενώ οι οδηγοί των Μπλε Ζωνών συνιστούν τη συμμετοχή σε θρησκευτικές κοινότητες και την υψηλή κατανάλωση λαχανικών, το 93,4% των κατοίκων της Οκινάουα δηλώνουν άθεοι, ενώ η κατανάλωση λαχανικών παραμένει χαμηλότερη από τη συνιστώμενη. Παρόμοιο παράδοξο παρατηρείται και στη Σιγκαπούρη, η οποία εντάχθηκε στις Μπλε Ζώνες παρά το γεγονός ότι ο Υπουργός Υγείας της δήλωσε πως οι κάτοικοι έχουν έντονο στρες και διατροφή πλούσια σε ζάχαρη και αλάτι.

Η περίπτωση της ρεσβερατρόλης και τα όρια των εργαστηριακών πειραμάτων

Ένα άλλο σημείο κριτικής αφορά τις θαυματουργές ουσίες που συνδέονται με τη μακροζωία, όπως η ρεσβερατρόλη που βρίσκεται στο κόκκινο κρασί. Το 2008, η φαρμακευτική εταιρεία GlaxoSmithKline εξαγόρασε έναντι περίπου 720 εκατομμυρίων δολαρίων την εταιρεία Sirtris, την οποία είχε συνιδρύσει ο ερευνητής του Χάρβαρντ Ντέιβιντ Σίνκλερ. Ωστόσο, μέχρι το 2011, οι προσδοκίες για τη μετατροπή της ρεσβερατρόλης σε φάρμακο αποδείχθηκαν βιαστικές, καθώς δεν υπήρχαν επαρκή στοιχεία για την αποτελεσματικότητά της στον άνθρωπο, οδηγώντας στο κλείσιμο του ερευνητικού κέντρου το 2013.

Ο Νιούμαν αναφέρει επίσης ιστορικά πειράματα, όπως μια μελέτη του 1961 σε σολομούς Kokanee, όπου η αφαίρεση των γεννητικών αδένων διπλασίασε τη διάρκεια ζωής τους, χωρίς όμως αυτό να αποτελεί συνταγή για τους ανθρώπους. Όπως σημειώνεται στην αμερικανική εφημερίδα New York Post, ο συγγραφέας αναφέρει ότι αντιμετώπισε αντιδράσεις από συναδέλφους του στην Οξφόρδη όταν αμφισβήτησε τα δημογραφικά στοιχεία, πριν μετακινηθεί στο University College London.

Συχνές ερωτήσεις

Ποια είναι η βασική θέση του βιβλίου Morbid για τους εκατοντάχρονους;

Το βιβλίο υποστηρίζει ότι μεγάλο μέρος των στατιστικών για τους εκατοντάχρονους βασίζεται σε λανθασμένα δημογραφικά αρχεία, καθυστερήσεις δηλώσεων θανάτου και απάτες συντάξεων.

Τι αποκαλύπτουν τα κυβερνητικά στοιχεία για την Οκινάουα;

Τα στοιχεία δείχνουν ότι οι κάτοικοι της Οκινάουα έχουν υψηλή κατανάλωση έτοιμου φαγητού, υψηλό δείκτη μάζας σώματος και 93,4% ποσοστό αθεΐας, καταρρίπτοντας ορισμένους μύθους των «Μπλε Ζωνών».