Το άγχος αποτελεί πραγματικότητα για εκατομμύρια παιδιά. Περισσότερο από το 9% των παιδιών ηλικίας 3 έως 17 ετών έχουν διαγνωστεί με κάποια αγχώδη διαταραχή. Αυτό αντιστοιχεί σε σχεδόν 6 εκατομμύρια…
Το άγχος αποτελεί πραγματικότητα για εκατομμύρια παιδιά. Περισσότερο από το 9% των παιδιών ηλικίας 3 έως 17 ετών έχουν διαγνωστεί με κάποια αγχώδη διαταραχή. Αυτό αντιστοιχεί σε σχεδόν 6 εκατομμύρια παιδιά στις ΗΠΑ.
Στα μικρότερα παιδιά, το άγχος μπορεί να εκδηλώνεται με σωματικά συμπτώματα, όπως πόνους στην κοιλιά ή πονοκεφάλους, ενώ τα μεγαλύτερα παιδιά μπορεί να νιώθουν νευρικότητα και να δυσκολεύονται να συγκεντρωθούν.
Ωστόσο, ορισμένα παιδιά βιώνουν το άγχος τους διαφορετικά. Μπορεί να παρουσιάζουν αυτό που αρκετοί αποκαλούν «άγχος υψηλής λειτουργικότητας» (high-functioning anxiety).
Τι είναι το άγχος υψηλής λειτουργικότητας;
Παρότι δεν αποτελεί επίσημη ψυχιατρική διάγνωση, ο όρος χρησιμοποιείται για να περιγράψει παιδιά που φαίνεται να τα καταφέρνουν πολύ καλά στην καθημερινότητά τους, αλλά ταυτόχρονα παλεύουν με έντονο άγχος που παραμένει σε μεγάλο βαθμό αόρατο στους άλλους. Πρόκειται για εσωτερικευμένο άγχος που δεν εκδηλώνεται πάντα με εμφανή συμπτώματα.
Παρακάτω εξετάζουμε τα σημάδια, τα πιθανά αίτια και τις διαθέσιμες θεραπευτικές επιλογές για τα παιδιά με άγχος υψηλής λειτουργικότητας.
Αν και πολλοί άνθρωποι χρησιμοποιούν τον όρο «υψηλής λειτουργικότητας» για να περιγράψουν το άγχος ή την κατάθλιψή τους, από κλινική σκοπιά δεν υπάρχει επίσημη διάγνωση με αυτή την ονομασία.
Η Ρέιτσελ Ντελάνι, παιδοψυχίατρος και επικεφαλής υπηρεσιών νοσηλείας παιδιών στο Sheppard Pratt, εξηγεί ότι ο όρος χρησιμοποιείται συχνά για να αποδώσει καλύτερα την εμπειρία ορισμένων ατόμων.
«Το άγχος υψηλής λειτουργικότητας, παρότι δεν αποτελεί ξεχωριστή διάγνωση στο DSM, είναι ένας όρος που χρησιμοποιείται για να περιγράψει άτομα τα οποία βιώνουν υψηλά επίπεδα εσωτερικού άγχους, αλλά παράλληλα εμφανίζονται ως επιτυχημένα και ιδιαίτερα αποδοτικά», αναφέρει η Δρ. Ντελάνι.
«Το άγχος τους παραμένει κυρίως στο εσωτερικό τους και δεν εκδηλώνεται μέσα από αποφυγές ή υπερβολικές στρατηγικές αντιμετώπισης. Εξωτερικά, αυτά τα άτομα δείχνουν σίγουρα για τον εαυτό τους, οργανωμένα και επαγγελματικά, ενώ συχνά συγκαταλέγονται στους καλύτερους της τάξης ή του επαγγελματικού τους χώρου», προσθέτει.
Ποια είναι τα συμπτώματα του άγχους υψηλής λειτουργικότητας στα παιδιά;
Τα συμπτώματα του άγχους διαφέρουν από παιδί σε παιδί, ωστόσο ορισμένα από τα πιο συνηθισμένα είναι:
- Υπερανάλυση και υπερβολική σκέψη
- Συνεχής ενασχόληση με λάθη του παρελθόντος
- Ανησυχία και αδυναμία χαλάρωσης
- Ευερεθιστότητα
- Αϋπνία και κόπωση
- Έντονος φόβος αποτυχίας
- Δυσκολία στο να λένε «όχι»
- Νευρικές συνήθειες και τικ, όπως το δάγκωμα των νυχιών, το πείραγμα του δέρματος ή το συνεχές κούνημα των ποδιών
- Υπερβολική ανησυχία
- Δυσκολία στην έκφραση συναισθημάτων
Στα μικρότερα παιδιά, το άγχος μπορεί να εκδηλώνεται και με σωματικά συμπτώματα.
«Τα παιδιά με άγχος συχνά παραπονιούνται για συχνούς πόνους στο στομάχι ή πονοκεφάλους», σημειώνει η Δρ. Ντελάνι.
Ωστόσο, πολλά από αυτά τα συμπτώματα δεν είναι εύκολα ορατά. Αυτό είναι και το στοιχείο που διαφοροποιεί το άγχος υψηλής λειτουργικότητας από πιο σοβαρές ή περιοριστικές μορφές άγχους.
«Το παιδί εξακολουθεί να αποδίδει καλά στις καθημερινές του δραστηριότητες», εξηγεί η ειδικός.
«Ένα παιδί προεφηβικής ή εφηβικής ηλικίας με άγχος υψηλής λειτουργικότητας μπορεί να εμφανίζει τελειοθηρικές τάσεις, να είναι εξαιρετικά οργανωμένο, συνεπές στα ραντεβού του, καλό στον προγραμματισμό και ιδιαίτερα προσεκτικό στις λεπτομέρειες.»
Μπορεί επίσης να φαίνεται φιλόδοξο και εργατικό. Τα παιδιά αυτά συχνά πετυχαίνουν υψηλές επιδόσεις και είναι πάντοτε καλά προετοιμασμένα.
Τι προκαλεί το άγχος υψηλής λειτουργικότητας;
Όπως και τα συμπτώματα, έτσι και τα αίτια διαφέρουν σημαντικά από περίπτωση σε περίπτωση. Η κληρονομικότητα, για παράδειγμα, μπορεί να αυξήσει την πιθανότητα εμφάνισης αγχωδών διαταραχών.
Το άγχος μπορεί να οφείλεται σε έναν ή περισσότερους παράγοντες, όπως:
- Έκθεση σε αρνητικά ή ιδιαίτερα στρεσογόνα γεγονότα ζωής
- Διαταραχές χρήσης ουσιών
- Ιατρικές παθήσεις
- Περιβαλλοντικοί στρεσογόνοι παράγοντες
Ποια είναι η διαφορά ανάμεσα στο άγχος και το άγχος υψηλής λειτουργικότητας;
Παρότι το άγχος υψηλής λειτουργικότητας δεν αποτελεί επίσημη διάγνωση, η Αμάντα Μίντζερ, κλινική ψυχολόγος και διευθύντρια του προγράμματος κοινωνικού άγχους στο Child Mind Institute, επισημαίνει ότι τα παιδιά αυτά μπορεί να παρουσιάζουν διαφορετικά χαρακτηριστικά.
«Παρόλο που το άγχος υψηλής λειτουργικότητας δεν είναι συγκεκριμένη διάγνωση, ορισμένα παιδιά που το βιώνουν έχουν εξαιρετικές σχολικές επιδόσεις και η τελειομανία τους —η οποία συχνά θεωρείται θετικό χαρακτηριστικό— μπορεί στην πραγματικότητα να αποτελεί ένδειξη αγχώδους διαταραχής», αναφέρει.
«Αυτό παρατηρείται ιδιαίτερα συχνά σε παιδιά που έχουν διαγνωστεί με γενικευμένη αγχώδη διαταραχή.»
Πώς αντιμετωπίζεται το άγχος υψηλής λειτουργικότητας στα παιδιά;
Υπάρχουν αρκετοί τρόποι αντιμετώπισης του άγχους. Για ορισμένα παιδιά, η ψυχοθεραπεία αποτελεί αποτελεσματικό τρόπο διαχείρισης των συμπτωμάτων. Η συνεργασία με ψυχολόγο ή σύμβουλο ψυχικής υγείας μπορεί να βοηθήσει το παιδί να κατανοήσει καλύτερα το άγχος του και να αναπτύξει στρατηγικές αντιμετώπισης.
Σε άλλες περιπτώσεις, μπορεί να χρειαστεί φαρμακευτική αγωγή.
Συχνές θεραπευτικές επιλογές περιλαμβάνουν τις βενζοδιαζεπίνες, όπως το Xanax και το Valium, καθώς και τα αντικαταθλιπτικά της κατηγορίας SSRI. Πολλά παιδιά ωφελούνται από τον συνδυασμό ψυχοθεραπείας και φαρμακευτικής αγωγής.
Σύμφωνα με τη Δρ. Μίντζερ, η κατάλληλη προσέγγιση εξαρτάται από τη σοβαρότητα των συμπτωμάτων.
«Οι περισσότεροι ειδικοί συστήνουν τα παιδιά με ήπιο έως μέτριο άγχος να ξεκινούν αρχικά γνωσιακή-συμπεριφορική θεραπεία (CBT)», αναφέρει.
«Η φαρμακευτική αγωγή μπορεί να προστεθεί αργότερα, εφόσον η ψυχοθεραπεία από μόνη της δεν φαίνεται να μειώνει επαρκώς τα συμπτώματα. Στις πιο σοβαρές περιπτώσεις άγχους, συνιστάται η έναρξη φαρμακευτικής αγωγής παράλληλα με την ψυχοθεραπεία ή ακόμη και πριν από αυτήν, ώστε το παιδί να νιώσει αρκετά άνετα για να συμμετάσχει ενεργά στη θεραπευτική διαδικασία.»
«Για τα περισσότερα παιδιά με άγχος, τα πλέον κατάλληλα φάρμακα είναι τα αντικαταθλιπτικά της κατηγορίας SSRI», προσθέτει. «Τα συγκεκριμένα σκευάσματα παρουσιάζουν μικρότερο κίνδυνο εξάρτησης και συνήθως λιγότερες παρενέργειες.»
πηγή: Parents
Ακολουθήστε μας στις προτιμώμενες πηγές της Google:
