Κάνε σκρολ στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για αρκετή ώρα και μπορεί να συναντήσεις μια διατροφή που έχει γίνει εξαιρετικά δημοφιλής σε ορισμένους κύκλους — ονομάζεται carnivore diet (διατροφή αποκλειστικά με ζωικά προϊόντα). Με εκατομμύρια αναρτήσεις κάτω από hashtags όπως #carnivore, αυτή η δίαιτα έχει τραβήξει σημαντική προσοχή. Όπως ίσως μαντεύεις, βασίζεται αποκλειστικά σε ζωικά προϊόντα, αποκλείοντας εντελώς τις φυτικές τροφές.
Σύμφωνα με το eatingwell, η δίαιτα έχει επαινεθεί από τους υποστηρικτές της για ένα ευρύ φάσμα οφελών στην υγεία. Τι δείχνουν όμως τα επιστημονικά δεδομένα; Μια πρόσφατη ανασκόπηση που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Nutrients επιχείρησε να εξετάσει συστηματικά τις επιπτώσεις στην υγεία και τη διατροφική πληρότητα αυτής της δημοφιλούς δίαιτας.
Δείτε Ξεχνάς το μοσχάρι! Το κρέας με διπλάσιο σίδηρο και ελάχιστες θερμίδες
Πώς πραγματοποιήθηκε η μελέτη;
Για να αποκτήσουν μια ολοκληρωμένη εικόνα για όσα γνωρίζουμε σχετικά με τη carnivore diet, οι ερευνητές πραγματοποίησαν μια scoping review, δηλαδή μια μεθοδολογία που έχει σχεδιαστεί για να συλλέγει και να χαρτογραφεί όλη τη διαθέσιμη επιστημονική βιβλιογραφία πάνω σε ένα θέμα, ιδιαίτερα όταν η έρευνα βρίσκεται ακόμη σε πρώιμο στάδιο.
Οι ερευνητές προχώρησαν επίσης σε αφηγηματική αναζήτηση βιβλιογραφίας, εξετάζοντας χειροκίνητα αναφορές και σχετικά άρθρα ώστε να εντοπίσουν μελέτες που ενδεχομένως δεν ήταν καταχωρισμένες ή εύκολα προσβάσιμες στις βασικές βάσεις δεδομένων.
Τα κριτήρια ένταξης είχαν σχεδιαστεί ώστε να είναι ευρεία αλλά στοχευμένα: συμπεριλήφθηκαν μόνο μελέτες σε ανθρώπους που αφορούσαν τη carnivore diet, η οποία ορίστηκε ως διατροφή βασισμένη κυρίως σε ζωικά τρόφιμα, με πιθανές εξαιρέσεις όπως βότανα, καφές ή αλκοόλ. Αντίθετα, αποκλείστηκαν μελέτες όπου πάνω από το 10% της ενεργειακής πρόσληψης προερχόταν από φυτικές τροφές, καθώς και μελέτες σε ζώα ή εργαστηριακές, μη δημοσιευμένα δεδομένα, προδημοσιεύσεις, περιλήψεις συνεδρίων, ανασκοπήσεις και κεφάλαια βιβλίων.
Μετά από αυτή τη διεξοδική διαδικασία επιλογής, η τελική ανασκόπηση περιλάμβανε εννέα μελέτες που δημοσιεύτηκαν μεταξύ 2021 και 2025. Αυτές περιλάμβαναν διαφορετικές μεθοδολογίες: πέντε μελέτες περίπτωσης (συμπεριλαμβανομένων σειρών περιστατικών και μοντέλων), δύο έρευνες μέσω κοινωνικών δικτύων, μία διερευνητική μελέτη και μία συγκριτική μελέτη μοντελοποίησης. Ο σχετικά μικρός αυτός αριθμός υπογραμμίζει πόσο περιορισμένη είναι μέχρι στιγμής η επίσημη έρευνα για τη carnivore diet και επιβάλλει προσεκτική ερμηνεία των ευρημάτων.
Τι διαπίστωσε η μελέτη;
Η ανασκόπηση παρουσίασε μια ποικιλόμορφη και σύνθετη εικόνα της carnivore diet, συνθέτοντας στοιχεία από διαφορετικούς τύπους έρευνας. Υπήρχε σημαντική διαφοροποίηση στον τρόπο με τον οποίο οριζόταν και εφαρμοζόταν η δίαιτα στις επιμέρους μελέτες.
Όσον αφορά τα αποτελέσματα στην υγεία, το πιο συχνά αναφερόμενο κίνητρο για την υιοθέτηση της δίαιτας ήταν η βελτίωση της υγείας, και πολλοί συμμετέχοντες ανέφεραν ότι παρατήρησαν βελτιώσεις. Έρευνες με περισσότερους από 2.000 συμμετέχοντες κατέγραψαν συχνά αυτοαναφερόμενα οφέλη, όπως γενική βελτίωση της υγείας, αυξημένο κορεσμό, καλύτερο ύπνο, διανοητική διαύγεια και βελτιωμένη σωματική απόδοση. Σε ορισμένες μελέτες, οι εξετάσεις αίματος ευθυγραμμίζονταν με αυτές τις αναφορές, δείχνοντας βελτίωση σε δείκτες φλεγμονής όπως η C-αντιδρώσα πρωτεΐνη (CRP) και σε ηπατικές δοκιμασίες (όπως χαμηλότερα επίπεδα γ-γλουταμυλοτρανσφεράσης, GGT).
Ωστόσο, παράλληλα με αυτά τα οφέλη, η μελέτη εντόπισε σοβαρούς λόγους ανησυχίας. Πολλαπλές αναλύσεις διατροφικών πλάνων carnivore επισήμαναν σταθερές ελλείψεις σε βασικά θρεπτικά συστατικά. Το ασβέστιο, το μαγνήσιο, η βιταμίνη C, η θειαμίνη (βιταμίνη Β1), το κάλιο, το φυλλικό οξύ και οι φυτικές ίνες χαρακτηρίστηκαν ως «ανεπαρκή» ή, σε ορισμένες περιπτώσεις, «σοβαρά ανεπαρκή».
Για παράδειγμα, η μέση πρόσληψη ασβεστίου ήταν συχνά κάτω από 800 mg ημερησίως (ενώ η συνιστώμενη ποσότητα για ενήλικες είναι 1.000 mg), και η πρόσληψη φυτικών ινών ήταν σταθερά κάτω από 1 γραμμάριο την ημέρα — πολύ χαμηλότερα από τα 25–30 γραμμάρια που συνιστώνται για την υγεία του εντέρου και της καρδιάς. Υπήρξαν επίσης ανησυχίες σχετικά με τις βιταμίνες Ε και D, το ιώδιο, το μαγγάνιο και τον σίδηρο (ιδιαίτερα για τις γυναίκες). Σε ορισμένα διατροφικά μοντέλα, η βιταμίνη Α έφτανε σε επίπεδα πολύ πάνω από τις συστάσεις λόγω υψηλής κατανάλωσης συκωτιού, αυξάνοντας τον κίνδυνο τοξικότητας.
Τα εργαστηριακά αποτελέσματα έδειξαν επιπλέον κινδύνους. Πολλοί ακόλουθοι της carnivore diet εμφάνισαν αύξηση της LDL («κακής») χοληστερόλης και της ολικής χοληστερόλης, σε επίπεδα που είναι γνωστό ότι αυξάνουν τον κίνδυνο καρδιαγγειακής νόσου. Σε μία μελέτη με 24 συμμετέχοντες, το ποσοστό όσων είχαν τιμές λιπιδίων εκτός φυσιολογικών ορίων μειώθηκε ελαφρώς (από 24,4% πριν την έναρξη της δίαιτας σε 18,3% κατά τη διάρκειά της), όμως τα συνολικά επίπεδα ολικής και LDL χοληστερόλης ήταν υψηλότερα. Ορισμένοι συμμετέχοντες με προϋπάρχουσες μεταβολικές διαταραχές παρουσίασαν βελτίωση στην αιμοσφαιρίνη A1c και στα τριγλυκερίδια, αλλά όσοι ξεκίνησαν υγιείς εμφάνισαν αύξηση σε αυτούς τους δείκτες.
Περιορισμοί της έρευνας
Είναι κρίσιμο να κατανοήσουμε τους περιορισμούς των διαθέσιμων δεδομένων. Οι εννέα μελέτες που αναλύθηκαν ήταν μικρές σε μέγεθος και καμία δεν ήταν μακροχρόνια. Αυτό καθιστά αδύνατο να γνωρίζουμε τις επιπτώσεις της carnivore diet σε βάθος ετών ή δεκαετιών.
Επιπλέον, δεν υπάρχει μία ενιαία μορφή carnivore diet. Οι μελέτες έδειξαν σημαντικές διαφοροποιήσεις στο τι κατανάλωναν οι συμμετέχοντες. Κάποιοι ακολουθούσαν αυστηρά μόνο κόκκινο κρέας, αλάτι και νερό, ενώ άλλοι συμπεριλάμβαναν αυγά, γαλακτοκομικά, ψάρια και ακόμη και μικρές ποσότητες μελιού. Αυτή η ποικιλία δυσκολεύει την εξαγωγή σαφών συμπερασμάτων που να ισχύουν για όλους. Επιπλέον, τα περισσότερα δεδομένα βασίζονται σε αυτοαναφορές και μελέτες περίπτωσης, οι οποίες δεν είναι τόσο αξιόπιστες όσο οι ελεγχόμενες κλινικές δοκιμές.
Δείτε Πώς να ξεπαγώσετε το κρέας γρήγορα (ακόμα και σε ~15′) — με ασφάλεια
Πώς μεταφράζονται αυτά στην καθημερινή ζωή;
Τα ευρήματα αυτής της ανασκόπησης έχουν σημαντικές πρακτικές προεκτάσεις. Παρότι η απλότητα της δίαιτας και τα αναφερόμενα βραχυπρόθεσμα οφέλη είναι ελκυστικά, η πιθανότητα μακροπρόθεσμων κινδύνων για την υγεία είναι σημαντική. Η αποκλειστική κατανάλωση ζωικών προϊόντων καθιστά πολύ δύσκολη την κάλυψη όλων των θρεπτικών αναγκών του οργανισμού χωρίς προσεκτική (και συχνά δαπανηρή) συμπληρωματική χορήγηση. Η έλλειψη φυτικών ινών, για παράδειγμα, αποτελεί σοβαρή ανησυχία για την υγεία του εντέρου και την πρόληψη καρδιομεταβολικών νοσημάτων.
Στο EatingWell προτείνεται μια ισορροπημένη διατροφή που περιλαμβάνει άφθονες φυτικές πρωτεΐνες, δημητριακά ολικής άλεσης πλούσια σε φυτικές ίνες και θρεπτικά φρούτα και λαχανικά. Γι’ αυτό και ένα πρότυπο όπως η μεσογειακή διατροφή μπορεί να αποτελεί εξαιρετική επιλογή για όσους επιθυμούν να αλλάξουν τις διατροφικές τους συνήθειες.
Η άποψη των ειδικών
Η ανασκόπηση που δημοσιεύτηκε στο Nutrients εξέτασε διεξοδικά τη διαθέσιμη έρευνα για τη carnivore diet, συγκεντρώνοντας δεδομένα από πρόσφατες μελέτες περίπτωσης, έρευνες και διατροφικές αναλύσεις. Τα αποτελέσματα σκιαγραφούν μια σύνθετη εικόνα: ενώ κάποιοι άνθρωποι αναφέρουν βελτιώσεις στην υγεία, όπως μείωση συμπτωμάτων χρόνιων παθήσεων ή απώλεια βάρους, άλλοι αντιμετωπίζουν πραγματικούς κινδύνους — ιδιαίτερα όσον αφορά τις ελλείψεις θρεπτικών συστατικών, την αύξηση της «κακής» χοληστερόλης και την ανεπαρκή πρόσληψη φυτικών ινών. Τα ισχυρότερα επιστημονικά δεδομένα εξακολουθούν να υποστηρίζουν μια ισορροπημένη διατροφή που περιλαμβάνει μεγάλη ποικιλία τροφίμων πλούσιων σε θρεπτικά συστατικά, όπως φρούτα, λαχανικά, δημητριακά ολικής άλεσης και άπαχες πρωτεΐνες.
