Είναι όμορφα, νοσταλγικά και συχνά αποτελούν πραγματικές «ευκαιρίες» στα παζάρια και τα παλαιοπωλεία. Τα vintage σερβίτσια είναι αναμφίβολα η νέα μεγάλη τάση στη διακόσμηση.
Είτε πρόκειται για πιάτα με ζωγραφισμένα λουλούδια, παστέλ αποχρώσεις ή εκείνα τα χαρακτηριστικά χρυσά περιγράμματα, ένα παλιό σετ μπορεί να απογειώσει την αισθητική ενός τραπεζιού.
Ωστόσο, ακριβώς εδώ κρύβεται ένας αόρατος κίνδυνος που οι περισσότεροι υποτιμούν: τα τοξικά βαρέα μέταλλα, και κυρίως ο μόλυβδος.
Δείτε ακόμα: 10 υπέροχες DIY ιδέες για να μεταμορφώσεις τα παλιά σεμεδάκια της γιαγιάς
Γιατί ο μόλυβδος είναι επικίνδυνος στα πιάτα-σερβίτσια;
Ο μόλυβδος δεν βρίσκεται «μέσα» στο υλικό του πιάτου, αλλά συνήθως στο γλάσο (την επιφανειακή επικάλυψη). Στο παρελθόν, οι τεχνίτες χρησιμοποιούσαν μόλυβδο γιατί έκανε το γλάσο να λιώνει πιο εύκολα, χάριζε γυαλάδα και έκανε τα χρώματα να φαίνονται πιο ζωντανά.
Το πρόβλημα δεν είναι απλώς η ύπαρξη του μολύβδου, αλλά η «μετανάστευσή» του στο φαγητό. Σύμφωνα με τους ειδικούς (όπως ο οργανισμός AGES), υπό συγκεκριμένες συνθήκες, βαρέα μέταλλα όπως ο μόλυβδος, το αρσενικό ή το νικέλιο μπορούν να ξεκολλήσουν από το πιάτο και να περάσουν στο γεύμα σας.
Ο ύπουλος εχθρός: Ο μόλυβδος συσσωρεύεται στον οργανισμό και αποβάλλεται εξαιρετικά δύσκολα. Η μακροχρόνια έκθεση, ακόμα και σε μικρές ποσότητες, μπορεί να βλάψει το κεντρικό νευρικό σύστημα και άλλα ζωτικά όργανα.
Δείτε ακόμα: Το κόλπο της γιαγιάς για καθαρά φρούτα – Αφαιρεί φυτοφάρμακα σε 20 λεπτά με ένα μόνο υλικό
Ποια σκεύη είναι «υψηλού κινδύνου»;
Πρέπει να είστε ιδιαίτερα προσεκτικοί με κεραμικά και πορσελάνες για τα οποία δεν γνωρίζετε την ακριβή προέλευση ή την ημερομηνία κατασκευής. Οι «κόκκινες σημαίες» είναι:
🏺 Σουβενίρ διακοπών: Παραδοσιακά κεραμικά από χώρες με χαλαρότερους κανονισμούς ασφαλείας.
🏷️ Ευρήματα από παζάρια: Πιάτα από flea markets ή second-hand μαγαζιά.
👵 Κληρονομιές: Πιάτα, κούπες ή μπολ της γιαγιάς που δεν έχουν σήμανση ασφαλείας για τρόφιμα.
Πότε ΔΕΝ πρέπει να τα χρησιμοποιείτε (Ο κανόνας των 3)
Αν επιμένετε να χρησιμοποιείτε vintage σκεύη, πρέπει να ξέρετε πότε ο κίνδυνος είναι μέγιστος. Το γλάσο διαλύεται και απελευθερώνει τοξίνες πιο εύκολα όταν έρχεται σε επαφή με:
Ζεστά φαγητά: Η θερμότητα ανοίγει τους πόρους του γλάσου.
Όξινα φαγητά: Σάλτσα ντομάτας, λεμόνι, ξύδι ή χυμοί φρούτων διαβρώνουν την επιφάνεια.
Αλμυρά φαγητά: Το αλάτι επίσης επιταχύνει τη διάβρωση.
Επίσης, αν το πιάτο έχει ρωγμές, «αράχνιασμα» στο γλάσο ή σπασίματα, δεν πρέπει να έρθει ποτέ σε επαφή με φαγητό.
Δείτε ακόμα: Τα παλιά φαγητά που μυρίζουν… γιαγιά – Οι γεύσεις που μας μεγάλωσαν
Είναι αξιόπιστα τα τεστ μολύβδου από το ίντερνετ;
Στο TikTok και στο διαδίκτυο κυκλοφορούν πολλά «Lead Test Kits» για οικιακή χρήση. Προσοχή: Δεν είναι πάντα αξιόπιστα.
Πολλά αντιδρούν μόνο στον επιφανειακό μόλυβδο που έχει ήδη ξεκολλήσει («ελεύθερος» μόλυβδος).
Άλλα ανιχνεύουν μόνο πολύ υψηλά επίπεδα μόλυνσης.
Ένα αρνητικό αποτέλεσμα σε τέτοιο τεστ μπορεί να σας δώσει μια ψευδή αίσθηση ασφάλειας, ενώ το πιάτο παραμένει επικίνδυνο αν ζεσταθεί.
Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να πετάξετε τα υπέροχα πιάτα της γιαγιάς; Όχι απαραίτητα. Απλώς αλλάξτε τη χρήση τους. Αντί για το καθημερινό τραπέζι, χρησιμοποιήστε τα ως διακοσμητικά στοιχεία.
Κρεμάστε τα στον τοίχο, χρησιμοποιήστε τα για να ακουμπάτε κλειδιά ή κοσμήματα, αλλά κρατήστε τα μακριά από το φαγητό σας. Η υγεία είναι πιο σημαντική από τη νοσταλγία.
Key Takeaways (Συνοπτικά)
🛑 Κίνδυνος: Ο μόλυβδος στα παλιά γλάσα περνάει στο φαγητό.
🍋 Οξέα: Ποτέ μην βάζετε ντομάτα, λεμόνι ή ξύδι σε vintage πιάτα.
🍵 Θερμότητα: Ο καφές και η ζεστή σούπα αυξάνουν τη διαρροή μολύβδου.
🧪 Τεστ: Τα οικιακά κιτ δεν είναι 100% αξιόπιστα.
