Η Ορθόδοξη Εκκλησία έχει καθιερώσει ειδικές ημέρες μνήμης για όσους έχουν φύγει από τη ζωή. Αυτές οι μέρες, γνωστές ως Ψυχοσάββατα, είναι βαθιά ριζωμένες στην παράδοσή μας και αποτελούν ευκαιρία προσευχής και τιμής για τις ψυχές των αγαπημένων μας προσώπων.
Καθώς το Τριώδιο έχει ήδη ανοίξει, πολλοί αναρωτιούνται πότε πέφτει το πρώτο μεγάλο Ψυχοσάββατο της χρονιάς.
Δείτε ακόμα: Ψυχοσάββατα 2026: Πόσα και πότε είναι
Πότε είναι το πρώτο Ψυχοσάββατο 2026
Το Α’ Ψυχοσάββατο τελείται πάντα το Σάββατο πριν από την Κυριακή της Απόκρεω.
Για το έτος 2026, το Πρώτο Ψυχοσάββατο πέφτει το: 👉 Σάββατο, 14 Φεβρουαρίου 2026
Σημείωση: Φέτος, η ημέρα αυτή συμπίπτει ημερολογιακά με την γιορτή του Αγίου Βαλεντίνου, ωστόσο για την Ορθόδοξη παράδοση, η ημέρα είναι αφιερωμένη αποκλειστικά στη μνήμη των κεκοιμημένων.
Δείτε ακόμα: Πότε πέφτει η Μεγάλη Εβδομάδα 2026;
Τι είναι τα Ψυχοσάββατα και γιατί γίνονται;
Αν και κάθε Σάββατο είναι αφιερωμένο από την Εκκλησία στους νεκρούς, υπάρχουν δύο “μεγάλα” Ψυχοσάββατα τον χρόνο όπου τελείται Οικουμενικό Μνημόσυνο:
Το Σάββατο πριν από την Κυριακή της Απόκρεω (14 Φεβρουαρίου 2026).
Το Σάββατο πριν από την Πεντηκοστή (φέτος πέφτει 30 Μαΐου 2026).
Ο Συμβολισμός: Η Εκκλησία καθιέρωσε αυτές τις ημέρες για δύο κυρίως λόγους:
Για τις “ξεχασμένες” ψυχές: Για να μνημονευτούν όσοι πέθαναν ξαφνικά, σε ξενιτιά, στη θάλασσα ή σε συνθήκες που δεν επέτρεψαν να τους γίνουν τα πρέποντα μνημόσυνα.
Η ελπίδα της Ανάστασης: Το Σάββατο είναι η μέρα που ο Χριστός βρισκόταν στον τάφο πριν την Ανάσταση. Μνημονεύοντας τους νεκρούς, εκφράζουμε την πίστη μας ότι ο θάνατος είναι ένας “ύπνος” μέχρι τη Δευτέρα Παρουσία.
Δείτε ακόμα: Μεγάλη σαρακοστή 2026: Πότε ξεκινά η νηστεία του Πάσχα & τι τρώμε
Τι κάνουμε το Ψυχοσάββατο;
Η παράδοση θέλει τους πιστούς να φροντίζουν για τη μνήμη των δικών τους ανθρώπων με συγκεκριμένες ενέργειες.
1. Τα Κόλλυβα
Το πιο χαρακτηριστικό έθιμο. Από την Παρασκευή το απόγευμα ή το Σάββατο το πρωί, οι πιστοί πηγαίνουν στην εκκλησία δίσκους με κόλλυβα.
Τι συμβολίζει το σιτάρι; Το σιτάρι συμβολίζει το ανθρώπινο σώμα. Όπως ο σπόρος πέφτει στη γη, “πεθαίνει” και ξαναφυτρώνει καρποφορώντας, έτσι και το σώμα θάβεται με την ελπίδα της ανάστασης (Α’ Κορινθίους 15:35-44).
2. Το Χαρτάκι με τα Ονόματα (Ψυχοχάρτι)
Μαζί με τα κόλλυβα, δίνουμε στον ιερέα ένα χαρτί με τα ονόματα των κεκοιμημένων (βαπτιστικά ονόματα) για να τα διαβάσει κατά τη διάρκεια της Θείας Λειτουργίας και του Μνημοσύνου.
Tip: Γράφουμε τα ονόματα στη γενική πτώση (π.χ. “Γεωργίου”, “Μαρίας”).
3. Το Πρόσφορο και το Νάμα
Συνήθως συνοδεύουμε τα κόλλυβα με ένα πρόσφορο, λάδι, κρασί (νάμα) και καρβουνάκια/θυμίαμα, ως προσφορά στην εκκλησία.
4. Ελεημοσύνη
Θεωρείται πολύ σημαντικό την ημέρα αυτή να κάνουμε μια πράξη αγάπης στη μνήμη των νεκρών μας, βοηθώντας κάποιον που έχει ανάγκη.
Ο Συμβολισμός των Υλικών στα Κόλλυβα
Τίποτα στα κόλλυβα δεν είναι τυχαίο. Κάθε υλικό έχει τη σημασία του:
Σιτάρι: Οι κεκοιμημένοι και η Ανάσταση.
Ζάχαρη: Η γλυκύτητα του Παραδείσου.
Σταφίδες: Ο Χριστός (“η Άμπελος”).
Μαϊντανός/Δυόσμος: Η ανάπαυση “εν τόπω χλοερώ”.
Ρόδι: Η λαμπρότητα και τα αγαθά του Παραδείσου.
Καρύδια/Ξηροί καρποί: Η ζωή που αναπαράγεται.
Το Πρώτο Ψυχοσάββατο του 2026 είναι μια ημέρα μνήμης και αγάπης. Είναι η στιγμή που το παρελθόν συναντά το παρόν μέσα από την προσευχή.
Ετοιμάστε τα κόλλυβά σας, γράψτε τα ονόματα των αγαπημένων σας και ανάψτε ένα κερί στη μνήμη τους το Σάββατο 14 Φεβρουαρίου. Όπως λέει ο λαός μας: “Να τους θυμάσαι, για να ζουν”.
Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)
Είναι αργία το Ψυχοσάββατο; Όχι, δεν είναι επίσημη αργία για τον δημόσιο ή ιδιωτικό τομέα. Ωστόσο, πολλοί επιλέγουν να πάνε στην εκκλησία το πρωί πριν τη δουλειά.
Μπορώ να κάνω δουλειές στο σπίτι; Η λαϊκή παράδοση λέει ότι το Ψυχοσάββατο δεν πρέπει να κάνουμε δουλειές (ειδικά πλύσιμο ρούχων), ως ένδειξη σεβασμού. Ωστόσο, εκκλησιαστικά δεν υπάρχει τέτοια απαγόρευση. Το νόημα είναι να αφιερώσουμε χρόνο στην προσευχή και όχι στις βιοτικές μέριμνες.
Νηστεύουμε το Ψυχοσάββατο; Το Σάββατο της 14ης Φεβρουαρίου 2026 ανήκει στην εβδομάδα της Αποκριάς (πριν την Κυριακή της Απόκρεω). Επομένως, σύμφωνα με το τυπικό, τρώμε κρέας (κατάλυση εις πάντα), εκτός αν επιλέξετε να κοινωνήσετε, οπότε ακολουθείτε τις οδηγίες του πνευματικού σας.
