Από ταπεινή αρχή ως εφαρμογή για σύντομα μουσικά lip-sync βίντεο, το TikTok έχει κατακτήσει τον κόσμο. Έχει ενσωματωθεί βαθιά στη ζωή εκατομμυρίων παιδιών και εφήβων σε όλο τον κόσμο.
Αν και επιφανειακά φαίνεται σαν μια ακίνδυνη εφαρμογή γεμάτη χορό, τραγούδι και «έξυπνα κόλπα» για την καθημερινότητα, υπάρχει και μια σκοτεινή πλευρά που αναδύεται.
Τον τελευταίο χρόνο αυξάνονται οι ανησυχίες σχετικά με τον αντίκτυπό του στην ψυχική υγεία και ευημερία των παιδιών και των νέων. Σε αυτό το άρθρο, θα εξετάσουμε τους λόγους πίσω από αυτή την αυξανόμενη αντίδραση.
Δες εδώ πώς να βλέπεις βίντεο στο TikTok χωρίς ίντερνετ
Τι είναι το TikTok;
Το TikTok είναι μια εφαρμογή κοινωνικής δικτύωσης που επιτρέπει στους χρήστες να δημιουργούν και να μοιράζονται σύντομα βίντεο. Κυκλοφόρησε το 2016 από μια κινεζική εταιρεία με το όνομα ByteDance. Για να καταλάβετε τη δημοτικότητά του, αριθμεί πάνω από ένα δισεκατομμύριο ενεργούς χρήστες σε 150 χώρες.
Το περιεχόμενο στο TikTok ποικίλλει: από αστεία σκετσάκια και χορευτικά μέχρι lip-syncs, συνταγές μαγειρικής και πολλά άλλα. Είναι ιδιαίτερα δημοφιλές ανάμεσα στους νέους.
Κουλτούρα των influencers
Πριν ακόμη από την άνοδο του TikTok, οι influencers είχαν ήδη κάνει αισθητή την παρουσία τους σε πλατφόρμες όπως το YouTube και το Facebook. Πρόκειται ουσιαστικά για διαδικτυακούς «celebrities» που έχουν αποκτήσει τεράστιο κοινό, μερικές φορές εκατομμυρίων ακολούθων.
Συχνά παρουσιάζονται ως προσιτοί, κυρίως προς τους νέους. Είναι διασκεδαστικοί, ευχάριστοι, συχνά λίγο «τρελούτσικοι», και έχουν συνήθως ένα συγκεκριμένο θέμα, όπως ομορφιά, fitness, μουσική ή gaming.
Η δημοτικότητα του TikTok αποτελεί συνέχεια αυτής της άνθησης της κουλτούρας των influencers.
Ανδρισμός τοξικού τύπου
Πολλοί από αυτούς τους influencers θεωρούνται ακίνδυνοι, ενθαρρυντικοί και ακόμη και εκπαιδευτικοί. Ωστόσο, διαδικτυακοί χώροι —ειδικά εκείνοι όπου περνούν χρόνο οι νέοι— τείνουν να γίνονται αντικείμενα εκμετάλλευσης.
Η τοξική αρρενωπότητα δεν είναι νέο φαινόμενο, αλλά έχει υπάρξει αξιοσημείωτη αύξηση στην προώθησή της στο διαδίκτυο, ιδιαίτερα στο TikTok. Ίσως το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι ο Andrew Tate. Η σύλληψή του έφερε αυτή τη συζήτηση στο προσκήνιο.
Ο πρώην kickboxer και νυν influencer έχει δεχτεί έντονη κριτική για την προώθηση μισογυνιστικών ιδεών, σύμφωνα με τις οποίες οι άνδρες πρέπει να είναι κυρίαρχοι και επιθετικοί, ενώ οι γυναίκες υπάκουες. Αυτά τα έμφυλα στερεότυπα είναι επιβλαβή και οδηγούν τα αγόρια στο να πιστεύουν ότι πρέπει να συμμορφώνονται με αυτούς τους ρόλους για να είναι αποδεκτά.
Αρνητική εικόνα σώματος
Για κάποιους, το TikTok έχει συσχετιστεί με χαμηλή αυτοεκτίμηση και αυτοπεποίθηση, ειδικά σε ό,τι αφορά την εμφάνισή τους. Οι νέοι εκτίθενται σε βίντεο με ανθρώπους που έχουν το «τέλειο» σώμα και την «τέλεια» ζωή.
Από influencers με κοιλιακούς μέχρι διατροφικές τάσεις, τέτοια βίντεο μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά την εικόνα σώματος ενός παιδιού. Η συνεχής έκθεση σε αυτά μπορεί να δημιουργήσει μια μη ρεαλιστική αντίληψη για το τι είναι φυσιολογικό. Πολλοί πιστεύουν ότι αυτό έχει συμβάλει στην αύξηση των διατροφικών διαταραχών στους νέους τα τελευταία χρόνια.
Ατελείωτο σκρολάρισμα
Είναι εθιστικό το TikTok; Αυτό εξαρτάται από το ποιον ρωτάς. Προς το παρόν, δεν υπάρχουν μακροχρόνιες μελέτες που να το αποδεικνύουν ξεκάθαρα, αλλά οι επιστήμονες προσπαθούν να κατανοήσουν την έλξη που ασκεί αυτή η viral εφαρμογή.
Ένα πράγμα είναι σίγουρο: ο αλγόριθμος του TikTok είναι σχεδιασμένος ώστε να σε παροτρύνει να συνεχίσεις να παρακολουθείς βίντεο ασταμάτητα. Αυτό είναι εξαιρετικό για τις επιδόσεις της πλατφόρμας, αλλά όχι και τόσο για την ψυχική υγεία των παιδιών.
Η υπερβολική χρήση των social media μπορεί να επηρεάσει τα επίπεδα άγχους και τον ύπνο. Ωστόσο, υπάρχουν νέοι που προσπαθούν να κόψουν αυτή τη συνήθεια. Έχουν αναφερθεί περιπτώσεις μαθητών που διαγράφουν την εφαρμογή την περίοδο των εξετάσεων, καθώς αποσπά πολύ την προσοχή τους.
Ψηφιακή επίγνωση
Αν και επικεντρωθήκαμε σε ορισμένες αρνητικές επιπτώσεις του TikTok στην ψυχική υγεία των παιδιών και των νέων, δεν είναι όλα αρνητικά. Το TikTok μπορεί να είναι μια διασκεδαστική και δημιουργική πλατφόρμα. Προσφέρει χώρο για έκφραση με όποιον τρόπο θέλει ο κάθε χρήστης.
Παρόλα αυτά, είναι σημαντικό να γνωρίζουμε πόση επίδραση μπορεί να έχει στη διαμόρφωση των νέων μυαλών — είτε θετική είτε αρνητική. Μέσα από τις ρυθμίσεις, το TikTok προσφέρει εργαλεία «Ψηφιακής Ευεξίας», όπως τον καθορισμό ημερήσιου χρόνου οθόνης και τη δυνατότητα περιορισμού συγκεκριμένων βίντεο μέσω της λειτουργίας Περιορισμένης Πρόσβασης.
Μπορείτε κι εσείς να υποστηρίξετε την προσπάθεια για τη βελτίωση της ψυχικής υγείας και ευημερίας των παιδιών και των νέων.
Δες εδώ 5 άχαστα tips για να γίνεις viral στο TikTok
