Κβαντικός υπολογιστής της IBM εκτέλεσε σε 19 δευτερόλεπτα υπολογισμό που απαιτεί 110 χρόνια

Ένας κβαντικός επεξεργαστής της IBM πέτυχε ένα εντυπωσιακό ορόσημο, ολοκληρώνοντας σε μόλις 19 δευτερόλεπτα ένα εξαιρετικά πολύπλοκο μαθηματικό πείραμα. Η συγκεκριμένη διαδικασία θα απαιτούσε περίπου 110 χρόνια συνεχούς λειτουργίας από έναν από τους ισχυρότερους συμβατικούς υπερυπολογιστές στον κόσμο, τον Frontier.

Το πείραμα πραγματοποιήθηκε από ανεξάρτητους ερευνητές της εταιρείας BlueQubit, με επικεφαλής τον φυσικό Tigran Sedrakyan. Τα αποτελέσματα της μελέτης δημοσιεύτηκαν τον Σεπτέμβριο του 2026, επισημαίνοντας τις τεράστιες δυνατότητες που προσφέρει πλέον η τεχνολογία αυτή σε παγκόσμιο επίπεδο.

Το πιο εντυπωσιακό στοιχείο της συγκεκριμένης δοκιμής είναι ότι δεν χρησιμοποιήθηκε κάποιο κλειστό εργαστηριακό σύστημα ειδικής κατασκευής, αλλά ένας εμπορικά διαθέσιμος επεξεργαστής της IBM, ο Nighthawk r2, στον οποίο οι ερευνητές απέκτησαν πρόσβαση μέσω διαδικτύου (cloud).

Πώς πραγματοποιήθηκε το πείραμα της τυχαίας δειγματοληψίας

Ο κβαντικός επεξεργαστής Nighthawk r2 χρησιμοποιήθηκε σε ένα πείραμα που ονομάζεται «τυχαία δειγματοληψία κυκλωμάτων» (random circuit sampling). Κατά τη διαδικασία αυτή, εφαρμόζονται επανειλημμένα τυχαίες κβαντικές λειτουργίες και στη συνέχεια μετριέται το τελικό αποτέλεσμα. Ο επεξεργαστής παρήγαγε 1 εκατομμύριο τέτοια δείγματα μέσα σε μόλις 19 δευτερόλεπτα.

Οι ερευνητές υπολόγισαν ότι για να αναπαραχθεί το ίδιο ακριβώς αποτέλεσμα με μια συγκεκριμένη κλασική μέθοδο σε έναν συμβατικό υπερυπολογιστή, θα απαιτούνταν περίπου 1,2×10²⁷ υπολογιστικές πράξεις. Αυτός ο όγκος δεδομένων μεταφράζεται σε περίπου 110 χρόνια αδιάλειπτης λειτουργίας για τον Frontier, έναν από τους ισχυρότερους υπερυπολογιστές στον πλανήτη. Το γεγονός ότι η δοκιμή έγινε μέσω cloud αποδεικνύει ότι τα συστήματα αυτά είναι πλέον προσβάσιμα σε παγκόσμια κλίμακα.

Ποια είναι η διαφορά μεταξύ συμβατικών και κβαντικών υπολογιστών

Οι κλασικοί υπολογιστές, ανεξάρτητα από την ταχύτητά τους, βασίζονται στο δυαδικό σύστημα των bits, τα οποία παίρνουν πάντα μία από δύο τιμές: 0 ή 1. Κάθε επεξεργασία πληροφορίας περιορίζεται από αυτόν τον δυαδικό κώδικα.

Αντίθετα, οι κβαντικοί υπολογιστές χρησιμοποιούν τα qubits (κβαντικά ψηφία). Λόγω των νόμων της κβαντικής φυσικής, τα qubits μπορούν να βρίσκονται σε κατάσταση υπέρθεσης, δηλαδή να είναι ταυτόχρονα και 0 και 1. Αυτό επιτρέπει στο σύστημα να επεξεργάζεται έναν τεράστιο χώρο πιθανών καταστάσεων. Η πραγματική ισχύς δεν προκύπτει επειδή ο υπολογιστής δοκιμάζει εκατομμύρια λύσεις ταυτόχρονα όπως ένας άνθρωπος, αλλά από τον τρόπο που οι πιθανότητες αλληλεπιδρούν μεταξύ τους, δίνοντας απαντήσεις σε εξειδικευμένα προβλήματα με ασύλληπτη ταχύτητα.

Τι σημαίνει το κβαντικό πλεονέκτημα στην πράξη

Το συγκεκριμένο πείραμα αποτελεί μια πρακτική απόδειξη του λεγόμενου «κβαντικού πλεονεκτήματος» (quantum advantage). Αυτό σημαίνει ότι ένας κβαντικός υπολογιστής μπορεί να ξεπεράσει κατά πολύ έναν συμβατικό υπερυπολογιστή σε μια στενά καθορισμένη εργασία. Ωστόσο, οι επιστήμονες διευκρινίζουν ότι η δοκιμή αυτή δεν λύνει κάποιο άμεσο εμπορικό ή πρακτικό πρόβλημα, αλλά λειτουργεί ως σημείο αναφοράς (benchmark) για την εξέλιξη της τεχνολογίας.

Επιπλέον, το όριο των 110 ετών δεν είναι απόλυτο. Στο παρελθόν, παρόμοιες εκτιμήσεις έχουν καταρριφθεί. Για παράδειγμα, όταν η Google παρουσίασε το δικό της κβαντικό πλεονέκτημα το 2019 με εκτίμηση για 10.000 χρόνια κλασικής επεξεργασίας, μια κινεζική ομάδα το 2021 κατάφερε να μειώσει τον χρόνο αυτό σε λίγα λεπτά βελτιώνοντας τους κλασικούς αλγορίθμους. Παρά τις μελλοντικές διορθώσεις των αλγορίθμων, η εύκολη πρόσβαση σε κβαντική ισχύ μέσω cloud σηματοδοτεί μια νέα εποχή.

Συχνές ερωτήσεις

Τι είναι το κβαντικό πλεονέκτημα;

Είναι η πρακτική επίδειξη ότι ένας κβαντικός υπολογιστής μπορεί να εκτελέσει μια συγκεκριμένη, στενά καθορισμένη εργασία πολύ πιο γρήγορα από έναν συμβατικό υπερυπολογιστή, λειτουργώντας ως σημείο αναφοράς για την πρόοδο της τεχνολογίας.

Πώς απέκτησαν πρόσβαση οι ερευνητές στον επεξεργαστή της IBM;

Οι ανεξάρτητοι ερευνητές της BlueQubit απέκτησαν πρόσβαση στον κβαντικό επεξεργαστή Nighthawk r2 μέσω διαδικτύου (cloud), καθώς το σύστημα είναι εμπορικά διαθέσιμο στο κοινό.