Η κατάθλιψη μετά τις διακοπές είναι ο όρος που χρησιμοποιείται για τα αρνητικά συναισθήματα ή την καταθλιπτική διάθεση που μπορεί να βιώσουν οι άνθρωποι όταν επιστρέφουν από τις διακοπές.
Παρόλο που οι διακοπές βοηθούν στη μείωση του άγχους και τη βελτίωση της διάθεσης, τα θετικά τους αποτελέσματα δεν διαρκούν πάντα μετά την επιστροφή στην καθημερινότητα.
Οι άνθρωποι μπορεί να νιώσουν συναισθηματική δυσφορία, νοσταλγία ή αύξηση του στρες όταν επιστρέφουν στη ρουτίνα, τη δουλειά ή τις σπουδές τους.
Το άρθρο αυτό εξετάζει τι είναι η κατάθλιψη μετά τις διακοπές, ποια είναι τα συμπτώματά της, πώς να την προλάβουμε και πώς να την αντιμετωπίσουμε.
Τι είναι η κατάθλιψη μετά τις διακοπές;
Η κατάθλιψη μετά τις διακοπές δεν είναι επίσημα αναγνωρισμένη ιατρική πάθηση, αλλά αναφέρεται στην καταθλιπτική διάθεση που μπορεί να βιώσουν οι άνθρωποι μόλις επιστρέψουν από διακοπές.
Άλλοι όροι που χρησιμοποιούνται είναι:
“Σύνδρομο μετά τις διακοπές”, “κατάθλιψη μετά τις γιορτές”, ή “holiday syndrome”, όρος που εμφανίστηκε για πρώτη φορά τη δεκαετία του 1950.
Τα συμπτώματα μπορεί να επηρεάσουν τη λειτουργικότητα του ατόμου, τις προσωπικές του σχέσεις και την απόδοσή του στη δουλειά ή στο σχολείο.
Συμπτώματα
Πιθανά συμπτώματα της κατάθλιψης μετά τις διακοπές:
Αόριστο άγχος
Αυξημένη ευερεθιστότητα
Νοσταλγία
Δυσκολία στον ύπνο
Γενική αίσθηση δυσφορίας
Τα συμπτώματα μπορεί να διαρκέσουν έως και 2 εβδομάδες και να επηρεάσουν την απόδοση και την ψυχική κατάσταση του ατόμου.
Γενικά συμπτώματα κατάθλιψης περιλαμβάνουν:
Επίμονη θλίψη, άγχος ή “κενό”
Αίσθηση απελπισίας ή απαισιοδοξίας
Ευερεθιστότητα, εκνευρισμός ή ανησυχία
Ενοχές, αίσθηση αναξιότητας ή αδυναμίας
Απώλεια ενδιαφέροντος για αγαπημένες δραστηριότητες
Κούραση ή έλλειψη ενέργειας
Δυσκολία συγκέντρωσης
Διαταραχές ύπνου
Αλλαγές στην όρεξη ή στο βάρος
Ανεξήγητοι σωματικοί πόνοι
Αυτοκτονικές σκέψεις ή συμπεριφορές
Αν κάποιος βιώνει πολλά από τα παραπάνω σχεδόν καθημερινά, για πάνω από 2 εβδομάδες, μπορεί να υποδηλώνει κλινική κατάθλιψη.
Δες εδώ πότε ανοίγουν τα σχολεία για την σχολική χρονιά 2025-2026
Αιτίες
Η κατάθλιψη μετά τις διακοπές μπορεί να εμφανιστεί για διάφορους λόγους.
Έρευνες έχουν δείξει ότι οι διακοπές βελτιώνουν τη διάθεση και μειώνουν το άγχος. Ωστόσο, τα οφέλη αυτά εξαφανίζονται συχνά μέσα στην πρώτη εβδομάδα μετά την επιστροφή στην καθημερινότητα.
Ορισμένοι άνθρωποι νιώθουν πίεση να επιστρέψουν αμέσως σε ρυθμούς δουλειάς, κάτι που αυξάνει ξανά το ψυχικό στρες.
Μια μελέτη του 2020 σε 60 εργαζόμενους έδειξε ότι κατά τη διάρκεια των διακοπών μειώθηκαν το στρες, η επιθετικότητα και τα αρνητικά συναισθήματα, αλλά τα οφέλη ήταν πιο έντονα σε άτομα με χαμηλό εργασιακό άγχος.
Επιπλέον, η ανάγκη προσαρμογής από τον “ελεύθερο” ρυθμό των διακοπών στη δομή της καθημερινότητας μπορεί να δημιουργήσει ψυχική δυσφορία.
Άλλοι παράγοντες που συμβάλλουν:
Επιστροφή από το εξωτερικό και ανάγκη επανένταξης
Σωματική ταλαιπωρία (π.χ. ηλιακά εγκαύματα, τσιμπήματα, υπερβολική κατανάλωση φαγητού ή αλκοόλ)
Υπάρχουσες εργασιακές εντάσεις, συγκρούσεις ή εκφοβισμός που επανέρχονται
Συμβουλές πρόληψης
Η προετοιμασία πριν και μετά τις διακοπές μπορεί να μειώσει την πιθανότητα εμφάνισης κατάθλιψης:
Προγραμμάτισε 1-2 ημέρες μεταβατικής περιόδου πριν επιστρέψεις στη δουλειά
Επανέλαβε σταδιακά το κανονικό σου πρόγραμμα ύπνου
Οργάνωσε ευχάριστες δραστηριότητες μετά την επιστροφή
Επανέλαβε ή ξεκίνησε θετική ρουτίνα (π.χ. περπάτημα, άσκηση)
Εφάρμοσε τεχνικές χαλάρωσης, όπως διαλογισμό
Σχεδίασε κάτι που να ανυπομονείς, όπως μια μικρή εκδρομή ή ακόμα και τις επόμενες διακοπές
Εάν υπάρχουν άλυτα θέματα στη δουλειά ή στο σπίτι που αυξάνουν το στρες, καλό είναι να αντιμετωπιστούν πριν φύγεις για διακοπές.
Τρόποι αντιμετώπισης
Μερικές ιδέες που βοηθούν:
Καταγραφή εμπειριών σε ημερολόγιο ή φωτογραφικό άλμπουμ
Δημιουργία “scrapbook” με αναμνήσεις, κάτι που έχει αποδειχθεί ότι παρέχει ψυχολογική παρηγοριά
Αναμνηστικά ή δωράκια από τις διακοπές, που βοηθούν στη σύνδεση με θετικές εμπειρίες
Mindfulness (ενσυνειδητότητα) για να αποφεύγεται η υπερβολική σκέψη για το παρελθόν ή το μέλλον
Μερικές πρακτικές mindfulness:
Βαθιές αναπνοές (εισπνοή από τη μύτη, εκπνοή από το στόμα μετρώντας)
Περίπατος με επίγνωση του περιβάλλοντος
Αργό και προσεκτικό φαγητό, με εστίαση σε γεύσεις και υφές
“Σάρωση σώματος” με προσοχή σε κάθε σημείο και πώς αισθάνεται
Αντιμετώπιση εργασιακού στρες (σύμφωνα με την Αμερικανική Ψυχολογική Εταιρεία – APA)
Καταγραφή στρεσογόνων καταστάσεων σε ημερολόγιο
Υγιείς τρόποι αποφόρτισης: άσκηση, ποιοτικός ύπνος
Αυτοφροντίδα και χρόνος για χόμπι (ανάγνωση, μουσική, φίλοι)
Όρια μεταξύ δουλειάς και προσωπικής ζωής (π.χ. όχι email μετά το ωράριο)
Τακτικά διαλείμματα
Συζήτηση με προϊστάμενο για βελτίωση συνθηκών
Ζητήστε στήριξη από φίλους, συγγενείς ή συναδέλφους
Αναζήτηση βοήθειας
Αν κάποιος νιώθει έντονη ψυχολογική επιβάρυνση μετά τις διακοπές:
Δείτε αν υπάρχει πρόγραμμα υποστήριξης εργαζομένων (Employee Assistance Program)
Μιλήστε με επαγγελματία υγείας ή ψυχολόγο για στρατηγικές αντιμετώπισης
Επικοινωνήστε με γραμμές ψυχολογικής υποστήριξης
Περίληψη
Η κατάθλιψη μετά τις διακοπές είναι ένα πραγματικό και κοινό φαινόμενο. Οι άνθρωποι μπορεί να νιώσουν θλίψη, νοσταλγία ή άγχος όταν επιστρέφουν στις ευθύνες και τη ρουτίνα τους.
Ο σωστός προγραμματισμός και η σταδιακή μετάβαση βοηθούν σημαντικά, όπως και η ενσωμάτωση θετικών δραστηριοτήτων στην καθημερινότητα.
Εάν τα συμπτώματα επιμένουν, καλό είναι να αναζητηθεί υποστήριξη από επαγγελματία ψυχικής υγείας.
