Παράξενος κρατήρας στη Σελήνη προβληματίζει τους επιστήμονες

Η Σελήνη είναι ένας ανώμαλος βραχώδης όγκος, καλυμμένος με αμέτρητους κρατήρες, λόφους, ράχες, ρωγμές και σωρούς από συντρίμμια. Τρύπες, όμως, δεν έχει και πολλές.

Γι’ αυτό και η περιοχή Marius Hills, με το τραχύ ανάγλυφο, κοντά στον σεληνιακό ισημερινό και στην πλευρά της Σελήνης που βλέπει προς τη Γη, έχει προκαλέσει το έντονο ενδιαφέρον των επιστημόνων.

Γιατί, λοιπόν, υπάρχει εκεί μια τεράστια τρύπα;

Η NASA επέλεξε πρόσφατα μια αποστολή που θα στείλει ένα ρόβερ στον φυσικό μας δορυφόρο, με στόχο να διαπιστώσει επιτέλους τι κρύβεται στο εσωτερικό του κρατήρα Marius Hills.

Οι αρμόδιοι της αμερικανικής διαστημικής υπηρεσίας επέλεξαν μια πρόταση του Planetary Science Institute (PSI), ενός μη κερδοσκοπικού οργανισμού με έδρα τις ΗΠΑ, σύμφωνα με την οποία το σημείο θα μπορούσε να αποτελέσει καταφύγιο για μια μελλοντική αστροναυτική βάση.

Τι είναι, λοιπόν, αυτή η τεράστια τρύπα;

Ο κρατήρας Marius Hills έχει βάθος έως και 150 πόδια (περίπου 46 μέτρα) και διάμετρο 300 πόδια (περίπου 91 μέτρα), δηλαδή περίπου όσο ένα γήπεδο ποδοσφαίρου.

Αν βρισκόταν στη Γη, πάντως, δεν θα αποτελούσε κάτι ιδιαίτερα εντυπωσιακό, σύμφωνα με τον Gareth Morgan, πλανητικό γεωλόγο του PSI.

«Τέτοιου είδους κοιλώματα είναι σχετικά συνηθισμένα σε ηφαιστειακές περιοχές της Γης, όπως στην Ισλανδία ή τη Χαβάη, και σχηματίζονται όταν καταρρέει το έδαφος πάνω από ένα υπόγειο κενό», εξηγεί.

«Σε πολλές περιπτώσεις στη Γη, τέτοια κοιλώματα αποτελούν εισόδους σε σωλήνες λάβας, ένα είδος μακρόστενων, κυλινδρικών σπηλαίων που μπορούν να σχηματιστούν κατά τη διάρκεια ηφαιστειακών εκρήξεων».

Η έμφαση βρίσκεται στις «εκρήξεις», επισημαίνει ο Morgan. Το χάσμα θα μπορούσε να αποτελεί κατάλοιπο των αρχαίων ηφαιστείων που κάποτε έδρασαν έντονα στην επιφάνεια της Σελήνης.

Σύμφωνα με μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό International Journal of Mining Science and Technology, στη Σελήνη έχουν εντοπιστεί περίπου 300 τέτοια κοιλώματα.

Ορισμένα από αυτά είναι οι λεγόμενοι «φεγγίτες» (skylights), δηλαδή ανοίγματα που δημιουργούνται όταν ένας μετεωρίτης διαπερνά την οροφή υπόγειων σηράγγων οι οποίες έχουν σχηματιστεί από τη ροή της λάβας.

Ο κρατήρας Marius Hills θα μπορούσε να είναι ένα από αυτά τα ανοίγματα, σύμφωνα με τον Morgan. Σε αντίθεση με αντίστοιχες δομές στη Γη, οι σεληνιακές σήραγγες ενδέχεται να εκτείνονται σε εκατοντάδες χιλιόμετρα και να έχουν πλάτος αντίστοιχο με εκείνο του Central Park στη Νέα Υόρκη, εξαιτίας της χαμηλής βαρύτητας.

Το σημείο βρίσκεται επίσης στο μέσο μιας ελικοειδούς σεληνιακής κοιλάδας, γνωστής ως sinuous rille. Πρόκειται για κοιλάδες που θυμίζουν κοίτες ποταμών, αλλά δεν δημιουργήθηκαν από νερό. Σχηματίστηκαν πριν από δισεκατομμύρια χρόνια από τη ροή παχύρρευστου μάγματος.

Εάν οι ερευνητές του PSI επιβεβαιώσουν ότι ο κρατήρας Marius Hills είναι ένας τέτοιος «φεγγίτης», η ανακάλυψη θα μπορούσε να βοηθήσει τους επιστήμονες να κατανοήσουν καλύτερα τον σχηματισμό του πλησιέστερου ουράνιου γείτονά μας.

Η επικρατέστερη θεωρία υποστηρίζει ότι ένας πλανήτης περίπου στο μέγεθος του Άρη, με την ονομασία Θεία, συγκρούστηκε με τη νεαρή Γη. Από τη σύγκρουση εκτοξεύθηκαν στο Διάστημα πετρώματα, τα οποία ενώθηκαν σταδιακά και σχημάτισαν τη Σελήνη.

Ωστόσο, ορισμένοι επιστήμονες εκτιμούν ότι η Σελήνη μπορεί να σχηματίστηκε από τα υλικά ενός ωκεανού μάγματος που κάλυπτε την επιφάνεια της Γης πριν από 4,46 δισεκατομμύρια χρόνια.

Το ρόβερ και ο εξοπλισμός της αποστολής

Το σχέδιο του PSI, με την ονομασία Geophysical Instruments for Marius Lunar Pit Investigation, προβλέπει την αποστολή προηγμένου επιστημονικού εξοπλισμού στη Σελήνη μέσω πτήσης μεταφοράς φορτίου της NASA.

Η χρηματοδότηση προέρχεται από το πρόγραμμα Payloads and Research Investigations on the Surface of the Moon του ίδιου του οργανισμού.

Το ρόβερ θα διαθέτει ραντάρ διείσδυσης εδάφους, το οποίο θα επιτρέπει την εξέταση του υπεδάφους, σεισμικούς αισθητήρες για τη χαρτογράφηση των υπόγειων δομών, κάμερες, καθώς και ένα βαρυόμετρο, ένα όργανο που καταγράφει ακόμη και ανεπαίσθητες μεταβολές στο βαρυτικό πεδίο.

Στην κατασκευή της τεχνολογίας που θα χρησιμοποιηθεί στην αποστολή συμμετέχει και η Honeybee Robotics, εταιρεία που ανήκει στην Blue Origin, τη διαστημική εταιρεία του ομίλου του Amazon.

Εάν τελικά διαπιστωθεί ότι το άνοιγμα δεν οδηγεί σε σπήλαιο, το ρόβερ θα αναζητήσει άλλες πιθανές εξηγήσεις για τη δημιουργία του, εξετάζοντας όσα κρύβονται κάτω από τη χλωμή και φαινομενικά νεκρή επιφάνεια της Σελήνης.

«Θα καταγράψουμε εικόνες των τοιχωμάτων του κρατήρα χρησιμοποιώντας το σύστημα καμερών που βρίσκεται σε ιστό, προσεγγίζοντας το χείλος του σε ασφαλή απόσταση», αναφέρει ο Morgan.

«Ως γεωλόγοι, θα μελετήσουμε τα διαφορετικά στρώματα των πετρωμάτων, προκειμένου να διερευνήσουμε την τοπική γεωλογική ιστορία».

Θα μπορούσε ένα σεληνιακό σπήλαιο να γίνει μελλοντική βάση αστροναυτών;

Ο Morgan και η NASA ελπίζουν ότι το άνοιγμα οδηγεί σε ένα δίκτυο υπόγειων σηράγγων, οι οποίες θα μπορούσαν να προσφέρουν προστασία στους αστροναύτες. Η διαστημική υπηρεσία φιλοδοξεί να δημιουργήσει μια μόνιμη βάση στη Σελήνη έως το 2032.

Τα σχέδιά της περιλαμβάνουν την κατασκευή εγκαταστάσεων αξίας περίπου 15 δισεκατομμυρίων λιρών, με χαρακτηριστικό σχήμα που θυμίζει Tic Tac, οι οποίες θα τροφοδοτούνται με πυρηνική και ηλιακή ενέργεια.

Το σύμπλεγμα σπηλαίων στην περιοχή Marius Hills θα μπορούσε να προσφέρει έτοιμες υποδομές για τους αστροναύτες, λειτουργώντας ως ένα είδος υπόγειου μετρό της Σελήνης.

«Οι αστροναύτες που θα παραμένουν για μεγάλα χρονικά διαστήματα στη Σελήνη θα πρέπει να αντιμετωπίσουν υψηλά επίπεδα ακτινοβολίας, τον κίνδυνο από μικρομετεωρίτες που κινούνται με πολύ μεγάλες ταχύτητες, καθώς και ακραίες διακυμάνσεις της θερμοκρασίας», εξηγεί ο Morgan.

Η θερμοκρασία στη Σελήνη μπορεί να φτάσει τους 250 βαθμούς Κελσίου κατά τη διάρκεια της ημέρας και να πέσει στους -250 βαθμούς τη νύχτα, καθώς ο φυσικός δορυφόρος της Γης δεν διαθέτει ατμόσφαιρα που να συγκρατεί τη θερμότητα.

«Τα συστήματα σπηλαίων θα προσφέρουν σταθερότερες θερμοκρασιακές συνθήκες και προστασία από την ακτινοβολία και τους μικρομετεωρίτες, γεγονός που θα τα καθιστούσε εξαιρετικά κατάλληλα για την κατασκευή μόνιμων βάσεων», προσθέτει.

Ένα σεληνιακό φυλάκιο θα μπορούσε επίσης να αποτελέσει ένα σημαντικό πεδίο δοκιμών για την ημέρα που οι άνθρωποι θα επιχειρήσουν να εγκατασταθούν στον Άρη, όπως είχαν επισημάνει στο παρελθόν ειδικοί μιλώντας στο Metro.