Οι χιμπατζήδες κλέβουν λιγότερη τροφή από τους φίλους τους παρά από τους υπόλοιπους

Μια νέα επιστημονική μελέτη από το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια στο Μπέρκλεϊ αποκαλύπτει ότι οι χιμπατζήδες κλέβουν λιγότερη τροφή από τους φίλους τους σε σχέση με τα υπόλοιπα μέλη της ομάδας τους. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι οι στενοί κοινωνικοί δεσμοί επηρεάζουν άμεσα τις αντικοινωνικές συμπεριφορές και τις συναισθηματικές αντιδράσεις των πρωτευόντων, υποδεικνύοντας ότι οι χιμπατζήδες έχουν προσδοκίες για ειδική μεταχείριση από τους φίλους τους, γεγονός που ρίχνει φως στις εξελικτικές ρίζες της ανθρώπινης ηθικής.

Η έρευνα, η οποία δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Evolution and Human Behavior, διεξήχθη από τον Oded Ritov, διδακτορικό φοιτητή Ψυχολογίας, και τον αναπληρωτή καθηγητή Jan Engelmann στο Social Origins Lab του Μπέρκλεϊ. Οι επιστήμονες θέλησαν να διερευνήσουν πώς η φιλία, που έχει ήδη αποδειχθεί ότι επηρεάζει θετικές συμπεριφορές όπως η περιποίηση και το μοίρασμα της τροφής, επιδρά σε αντικοινωνικές συμπεριφορές όπως η κλοπή.

Σύμφωνα με όσα αναφέρει το ισπανικό επιστημονικό μέσο Sinc, οι ερευνητές παρατήρησαν ότι οι χιμπατζήδες που συνδέονται στενά με φιλία όχι μόνο κλέβουν λιγότερο ο ένας τον άλλον, αλλά διαχειρίζονται και διαφορετικά τα συναισθήματά τους κατά τη διάρκεια αυτών των αλληλεπιδράσεων.

Πώς μέτρησαν οι επιστήμονες τη φιλία και την κλοπή στους χιμπατζήδες;

Για να προσδιορίσουν ποιοι χιμπατζήδες είχαν αναπτύξει φιλικούς δεσμούς, οι ερευνητές παρακολούθησαν 26 χιμπατζήδες για περισσότερες από 800 ώρες στο καταφύγιο Ngamba Island στην Ουγκάντα. Αναλύοντας τη συχνότητα της περιποίησης (grooming), τις καθημερινές αλληλεπιδράσεις και την εγγύτητα μεταξύ των ζώων, κατάφεραν να χαρτογραφήσουν τις φιλίες τους.

Στη συνέχεια, οι επιστήμονες σχεδίασαν ένα πείραμα με δύο δωμάτια. Στο ένα δωμάτιο βρισκόταν ο χιμπατζής-θύμα με τρεις δίσκους που περιείχαν κομμάτια ανανά. Από τους δίσκους αυτούς ξεκινούσε ένα σχοινί που κατέληγε στο διπλανό δωμάτιο, όπου βρισκόταν ο δεύτερος χιμπατζής-κλέφτης. Ο κλέφτης είχε την επιλογή είτε να μην αγγίξει το σχοινί, είτε να το τραβήξει για να φέρει τον ανανά στο δικό του δωμάτιο, κλέβοντάς τον από τον άλλον.

Ποια ήταν τα αποτελέσματα του πειράματος και πώς αντέδρασαν τα ζώα;

Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι οι χιμπατζήδες έκλεβαν στο 70% των δοκιμών όταν η πηγή της τροφής ανήκε σε κάποιον που δεν θεωρούσαν φίλο τους, ενώ το ποσοστό αυτό έπεφτε στο 61% όταν ο ιδιοκτήτης της τροφής ήταν φίλος τους. Αν και η διαφορά των 9 ποσοστιαίων μονάδων φαίνεται μικρή, οι ερευνητές τονίζουν ότι είναι στατιστικά σημαντική, καθώς κάθε χιμπατζής δοκιμάστηκε και στις δύο συνθήκες.nnΕπιπλέον, η φιλία επηρέασε έντονα τα συναισθήματα των ζώων.

Τα θύματα της κλοπής αρχικά αντιδρούσαν με έντονο θυμό (τσιρίδες, χτυπήματα με τις γροθιές, ποδοπατήματα) όταν ο δράστης ήταν φίλος τους, γεγονός που δείχνει ότι περίμεναν καλύτερη συμπεριφορά. Ωστόσο, ξεπερνούσαν τον θυμό τους πολύ πιο γρήγορα σε σχέση με τις περιπτώσεις που τους έκλεβε ένας ξένος. Από την άλλη πλευρά, οι κλέφτες έδειχναν πολύ λιγότερη εχθρότητα όταν έκλεβαν από φίλους τους.

Πώς συνδέεται η συμπεριφορά των χιμπατζήδων με την ανθρώπινη ηθική;

Σύμφωνα με τον καθηγητή Jan Engelmann, τα ευρήματα αυτά προσφέρουν μια βαθύτερη κατανόηση για τις εξελικτικές ρίζες της φιλίας και των κοινωνικών κανόνων. Ενώ προηγούμενες έρευνες έδειχναν ότι οι πίθηκοι έχουν συγκεκριμένες προθέσεις ανάλογα με τη σχέση τους, αυτή η μελέτη αποδεικνύει για πρώτη φορά ότι οι χιμπατζήδες έχουν και προσδοκίες από τους φίλους τους, απαιτώντας ουσιαστικά ειδική μεταχείριση.

Οι ερευνητές θεωρούν ότι αυτές οι κοινωνικές προσδοκίες αποτελούν τα θεμέλια λίθων για τη δημιουργία των ανθρώπινων ηθικών αρχών. Οι προσδοκίες που έχουν οι χιμπατζήδες από τους στενούς τους συνεργάτες ενδέχεται, κατά την εξέλιξη του ανθρώπινου είδους, να διευρύνθηκαν και να μετατράπηκαν σε γενικότερους κανόνες δικαιοσύνης και συνεργασίας μεγάλης κλίμακας στην κοινωνία μας.

Συχνές ερωτήσεις

Πόσο συχνά κλέβουν οι χιμπατζήδες τροφή από τους φίλους τους;

Οι χιμπατζήδες έκλεψαν τροφή από τους φίλους τους στο 61% των δοκιμών, ενώ το ποσοστό αυτό ανέβηκε στο 70% όταν το θύμα δεν ήταν φίλος τους, παρουσιάζοντας μια στατιστικά σημαντική μείωση της αντικοινωνικής συμπεριφοράς λόγω φιλίας.

Πώς αντέδρασαν οι χιμπατζήδες-θύματα όταν τους έκλεβε ένας φίλος τους;

Αν και αρχικά εκδήλωναν έντονο θυμό με κραυγές και χτυπήματα, επειδή προφανώς περίμεναν καλύτερη συμπεριφορά, στη συνέχεια ηρεμούσαν πολύ πιο γρήγορα σε σύγκριση με το αν ο κλέφτης ήταν ένας άγνωστος χιμπατζής.