Έχετε αναρωτηθεί ποτέ αν αυτά που λέτε σε μια συζήτηση ακούγονται κάπως… “εκτός τόπου και χρόνου”; Στην ψυχολογία ονομάζεται “τυφλό σημείο προνομίου”. Χωρίς να έχουμε κακή πρόθεση, συχνά χρησιμοποιούμε εκφράσεις που δείχνουν ότι αγνοούμε τις δυσκολίες των γύρω μας, χτίζοντας τοίχους αντί για γέφυρες. Ειδικά στην Ελλάδα των πολλαπλών ταχυτήτων, η γλώσσα μας έχει δύναμη.
Ας δούμε 8 φράσεις-παγίδες που ίσως πρέπει να αφαιρέσουμε από το λεξιλόγιό μας αν θέλουμε να δείξουμε αληθινή κοινωνική νοημοσύνη.
1. “Γιατί δεν βρίσκει απλά μια καλύτερη δουλειά;”
Στη θεωρία, ακούγεται λογικό. Στην πράξη, όμως, και ειδικά στην ελληνική αγορά εργασίας, αυτή η φράση είναι η επιτομή της άγνοιας κινδύνου.
Η αθέατη πλευρά: Η επαγγελματική κινητικότητα (job hopping) δεν είναι εύκολη για όλους. Παράγοντες όπως η ηλικία (ageism), η έλλειψη διασυνδέσεων, οι οικογενειακές υποχρεώσεις ή ακόμα και η γεωγραφική περιοχή, μπορούν να εγκλωβίσουν ικανότατους ανθρώπους σε θέσεις που δεν τους αξίζουν.
“Η αγορά είναι δύσκολη. Υπάρχει κάτι που μπορώ να κάνω για να σε βοηθήσω στην αναζήτηση ή στο βιογραφικό σου;”
2. “Εμείς πηγαίνουμε πάντα ταξίδι στο εξωτερικό”
Όταν αυτή η φράση λέγεται σε μια παρέα όπου κάποιοι μετρούν τα ευρώ για να πληρώσουν τα ακτοπλοϊκά για το χωριό, δημιουργεί αυτόματα αμηχανία και απόσταση.
Η αθέατη πλευρά: Το ταξίδι στο εξωτερικό, που για κάποιους είναι δεδομένο lifestyle, για το μέσο ελληνικό νοικοκυριό έχει μετατραπεί σε πολυτέλεια. Η γενίκευση της προσωπικής μας άνεσης ως “κανόνα” δείχνει έλλειψη ενσυναίσθησης.
3. “Γιατί δεν παίρνεις κάποιον να στο κάνει;”
Είτε αφορά τις δουλειές του σπιτιού, είτε μαστορέματα, η λύση της “ανάθεσης” (outsourcing) προϋποθέτει κάτι βασικό: Πλεόνασμα χρημάτων.
Η αθέατη πλευρά: Για πολλούς συμπολίτες μας, το DIY (φτιάξ’ το μόνος σου) δεν είναι χόμπι, αλλά ανάγκη επιβίωσης. Σύμφωνα με έρευνες, ένα μεγάλο ποσοστό Ελλήνων δεν διαθέτει αποταμιεύσεις έκτακτης ανάγκης, οπότε η πρόσληψη βοήθειας είναι σενάριο επιστημονικής φαντασίας.
4. “Τα λεφτά δεν φέρνουν την ευτυχία”
Ίσως η πιο παρεξηγημένη φράση όλων των εποχών. Συνήθως λέγεται από ανθρώπους που δεν είχαν ποτέ πρόβλημα να καλύψουν το ενοίκιο ή το σούπερ μάρκετ.
Μπορεί τα πολλά χρήματα να μην εγγυώνται ευτυχία, αλλά η φτώχεια εγγυάται δυστυχία και άγχος. Η οικονομική ασφάλεια είναι το θεμέλιο της ψυχικής υγείας. Χωρίς αυτήν, δεν υπάρχει η πολυτέλεια της ηρεμίας.
5. “Όλοι έχουμε το ίδιο 24ωρο”
Αυτή η ατάκα, αγαπημένη των Life Coaches, είναι στην πραγματικότητα βαθιά άδικη. Όχι, δεν έχουμε όλοι τον ίδιο χρόνο.
Η αθέατη πλευρά:
• Κάποιος που οδηγεί δικό του ΙΧ vs Κάποιος που αλλάζει δύο λεωφορεία.
• Κάποιος που έχει βοήθεια στο σπίτι vs Κάποιος που τα κάνει όλα μόνος του.
Ο χρόνος είναι πόρος. Και όπως όλοι οι πόροι, δεν είναι κατανεμημένος ισομερώς.
6. “Όλα είναι θέμα θετικής σκέψης”
Η λεγόμενη “Τοξική Θετικότητα”. Όταν κάποιος αντιμετωπίζει ένα δομικό πρόβλημα (π.χ. απώλεια εργασίας, θέμα υγείας, χρέη), το να του λέμε “χαμογέλα και όλα θα φτιάξουν” ακυρώνει το συναίσθημά του.
Τι να πείτε αντ’ αυτού: “Είναι απολύτως λογικό να νιώθεις έτσι. Είναι μια δύσκολη κατάσταση.”
7. “Ψωνίζω μόνο βιολογικά”
Είναι υπέροχο να φροντίζετε την υγεία σας. Όμως, το να παρουσιάζετε την επιλογή βιολογικών προϊόντων ως τη “μόνη ηθική επιλογή”, αγνοεί την ακρίβεια στο ράφι.
Η αθέατη πλευρά: Με τις τιμές των τροφίμων να έχουν εκτοξευθεί, για πολλές οικογένειες ο στόχος είναι απλώς να γεμίσει το τραπέζι, όχι να ελεγχθεί η πιστοποίηση BIO. Η υγιεινή διατροφή έχει δυστυχώς ταξικό πρόσημο.
8. “Αν δουλέψεις σκληρά, θα τα καταφέρεις”
Ο μύθος της απόλυτης αξιοκρατίας. Ναι, η σκληρή δουλειά είναι απαραίτητη, αλλά είναι ο μοναδικός παράγοντας επιτυχίας;
Η αθέατη πλευρά: Η τύχη, η υγεία, η αφετηρία (π.χ. αν οι γονείς σου αγόρασαν σπίτι ή αν πληρώνεις ενοίκιο) και το κοινωνικό δίκτυο παίζουν τεράστιο ρόλο. Το να λέμε ότι όλα εξαρτώνται από την προσπάθεια, είναι σαν να κατηγορούμε όσους δεν τα κατάφεραν ότι “τεμπέλιασαν”.
Δεν χρειάζεται να νιώθουμε ενοχές για τα προνόμια που τυχόν έχουμε. Χρειάζεται όμως να έχουμε επίγνωση. Η γλώσσα διαμορφώνει την πραγματικότητα. Ας επιλέγουμε λέξεις που δείχνουν κατανόηση και ταπεινότητα, αντί για έπαρση.
