Καμπανάκι από τους ειδικούς: Πώς οι οθόνες «φρενάρουν» την ανάπτυξη του παιδιού σου

Υπάρχει σύνδεση μεταξύ του χρόνου που περνούν τα παιδιά μπροστά σε οθόνες και της αναπτυξιακής τους πορείας, σύμφωνα με νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό JAMA Pediatrics και παρουσιάζει το CNN. Τα φτωχότερα αποτελέσματα εντοπίζονται σε τομείς όπως η μάθηση, η ομιλία και η ρύθμιση των συναισθημάτων.

Η ερευνητική ομάδα εξέτασε δεδομένα δεκαετιών σχετικά με την επίδραση του χρόνου οθόνης στην παιδική ανάπτυξη, αναλύοντας δείγμα σχεδόν τριών εκατομμυρίων παιδιών ηλικίας 18 ετών και κάτω από 64 χώρες, όπως δήλωσε στο CNN η επικεφαλής συγγραφέας Sheri Madigan, καθηγήτρια ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο του Κάλγκαρι στον Καναδά.

«Διαπιστώσαμε ότι συνολικά, ο μεγαλύτερος χρόνος οθόνης συσχετίστηκε με χειρότερα αποτελέσματα για τα παιδιά σε διάφορους τομείς ανάπτυξης, συμπεριλαμβανομένου του τρόπου με τον οποίο σκέφτονται, μαθαίνουν, μιλούν, συμπεριφέρονται και ρυθμίζουν τα συναισθήματά τους», ανέφερε η ίδια.

Τι έδειξε η ανάλυση των ερευνητών

Σύμφωνα με τα ευρήματα, οι περισσότερες από τις συσχετίσεις μεταξύ του χρόνου οθόνης και της ανάπτυξης ήταν σχετικά μικρές. Ωστόσο, η καθηγήτρια Sheri Madigan τόνισε ότι το «μικρό δεν σημαίνει ασήμαντο», ειδικά όταν πρόκειται για μια έκθεση που έχει γίνει σχεδόν καθολική στη ζωή των παιδιών.

Παράλληλα, οι νεότερες μελέτες που συμπεριλήφθηκαν στην ανασκόπηση παρουσίασαν ενδείξεις ισχυρότερων συσχετίσεων σε σύγκριση με παλαιότερες. Ως πιθανή εξήγηση δίνεται η αλλαγή στη φύση της τεχνολογίας: πριν από είκοσι χρόνια τα παιδιά παρακολουθούσαν κυρίως τηλεόραση, ενώ σήμερα οι συσκευές είναι διαδραστικές, πανταχού παρούσες και προσαρμοσμένες στον χρήστη.

Η στάση απέναντι στην τεχνολογία και ο ρόλος των γονέων

Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι οι γονείς δεν πρέπει να θεωρήσουν πως οι οθόνες είναι εγγενώς κακές. Η ψηφιακή τεχνολογία μπορεί να λειτουργήσει ως εργαλείο μάθησης, δημιουργικότητας και σύνδεσης, αλλά μπορεί επίσης να περιορίσει δραστηριότητες απαραίτητες για την ανάπτυξη, όπως ο ύπνος, η σωματική δραστηριότητα, η ανθρώπινη επαφή και το παιχνίδι.

Ως πρακτικό ξεκίνημα, οι ειδικοί προτείνουν τα μέτρα όπως οι ώρες χωρίς συσκευές κατά τη διάρκεια του οικογενειακού δείπνου, αντί για την πλήρη κατάργηση των συσκευών. Επιπλέον, τονίζεται ότι οι γονείς δεν πρέπει να αφήνονται μόνοι τους στη διαχείριση του ζητήματος, καθώς και οι κυβερνήσεις έχουν ρόλο στην παροχή οδηγιών και την προστασία από διαδικτυακούς κινδύνους.

Μεθοδολογικοί περιορισμοί και επιφυλάξεις ειδικών

Εξωτερικοί ακαδημαϊκοί σχολίασαν τα ευρήματα μέσω του Science Media Centre. Η Tatiana Íñiguez Berrozpe, λέκτορας κοινωνιολογίας στο Πανεπιστήμιο της Σαραγόσα στην Ισπανία, χαρακτήρισε το άρθρο μεθοδολογικά πολύ άρτιο με εξαιρετικά μεγάλο δείγμα, σημειώνοντας ότι η συσχέτιση με την ψυχική υγεία και τις ακαδημαϊκές επιδόσεις είναι μικρή.

Από την πλευρά της, η Esther van Sluijs, καθηγήτρια συμπεριφοriκής επιδημιολογίας στο Πανεπιστήμιο Loughborough του Ηνωμένου Βασιλείου, επεσήμανε ότι η μελέτη δεν μπόρεσε να εξαγάγει συμπεράσματα για συγκεκριμένους τύπους χρήσης οθόνης, όπως τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ή το gaming, λόγω έλλειψης επαρκών δεδομένων. Η ίδια η Sheri Madigan υπογράμμισε ότι επειδή τα ευρήματα είναι συσχετιστικά, δεν αποδεικνύουν ότι οι οθόνες προκαλούν αυτές τις δυσκολίες, καθώς είναι πιθανό τα παιδιά που ήδη δυσκολεύονται να στρέφονται περισσότερο προς τις οθόνες.