Γιατί τα ποτάμια της Αλάσκας γίνονται πορτοκαλί: Η κλιματική αλλαγή λιώνει το πέρμαφροστ

Μια πρωτοφανής περιβαλλοντική μεταβολή συντελείται στην Αλάσκα, όπου απομονωμένα ποτάμια και ρυάκια που για χρόνια παρέμεναν καθαρά και γαλάζια, πλέον εμφανίζουν μια έντονη πορτοκαλί απόχρωση, η οποία είναι ορατή ακόμη και από το διάστημα. Σύμφωνα με δημοσίευμα του CNN.gr, το φαινόμενο αυτό, που καταγράφεται συστηματικά από το 2018, συνδέεται άμεσα με την κλιματική αλλαγή και το λιώσιμο του μόνιμα παγωμένου εδάφους (πέρμαφροστ).

Η ανησυχητική αυτή αλλαγή εντοπίζεται κυρίως στην οροσειρά Μπρουκς, μια εξαιρετικά απομονωμένη περιοχή χωρίς καμία κοντινή μεταλλευτική δραστηριότητα που θα μπορούσε να δικαιολογήσει μια τέτοια ρύπανση. Επιστήμονες που μελέτησαν το φαινόμενο διαπίστωσαν ότι η άνοδος της θερμοκρασίας επιτρέπει στο νερό να διεισδύει σε βαθύτερα στρώματα του εδάφους, τα οποία παρέμεναν παγωμένα για χιλιάδες χρόνια.

Καθώς το νερό έρχεται σε επαφή με τα εγκλωβισμένα πετρώματα, οξειδώνει τα ορυκτά και απελευθερώνει τεράστιες ποσότητες βαρέων μετάλλων. Οι ερευνητές που επισκέφθηκαν τις πληγείσες περιοχές, συχνά χρησιμοποιώντας ελικόπτερα λόγω της δύσκολης πρόσβασης, περιγράφουν τα νερά ως «σχεδόν γαλακτώδη χυμό πορτοκαλιού», εκφράζοντας σοβαρές ανησυχίες για το μέλλον του τοπικού οικοσυστήματος.

Πώς το λιώσιμο του εδάφους απελευθερώνει τοξικά μέταλλα

Η επιστημονική έρευνα, η οποία δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό AGU Advances, εξηγεί τον ακριβή μηχανισμό πίσω από το φαινόμενο. Όταν το μόνιμα παγωμένο υπέδαφος (πέρμαφροστ) ξεπαγώνει λόγω της ανόδου της θερμοκρασίας, το νερό της βροχής και των λιωμένων χιονιών αποκτά πρόσβαση σε γεωλογικά στρώματα που ήταν απομονωμένα για χιλιάδες χρόνια.nnΗ επαφή αυτή οδηγεί στην οξείδωση των ορυκτών και στην απελευθέρωση μιας σειράς μετάλλων, όπως ο σίδηρος, το αλουμίνιο, το μαγγάνιο, ο ψευδάργυρος, το νικέλιο και το κάδμιο. Η ομάδα της περιβαλλοντικής χημικού Τέιλορ Έβινγκερ από το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας στο Ντέιβις, η οποία ανέλυσε δείγματα από έξι λεκάνες απορροής της οροσειράς Μπρουκς, επιβεβαίωσε ότι η οξύτητα σε ορισμένα σημεία ξεπερνά ακόμη και εκείνη που παρατηρείται σε περιοχές με ενεργά ορυχεία.

Η ακραία περίπτωση του ποταμού Σάλμον και η επίδραση του 2019

Ένα από τα πιο ανησυχητικά στοιχεία της έρευνας αφορά τον ποταμό Σάλμον, όπου η εισροή των μετάλλων εκτίναξε τις τιμές των συγκεντρώσεών τους έως και 70 φορές πάνω από το φυσιολογικό όριο. Το εντυπωσιακό είναι ότι η ρύπανση αυτή παρέμενε ανιχνεύσιμη σε απόσταση σχεδόν 97 χιλιομέτρων κατάντη του ποταμού. Οι επιστήμονες συνδέουν το ξέσπασμα του φαινομένου με το καλοκαίρι του 2019, το οποίο ήταν το θερμότερο που είχε καταγραφεί ποτέ στην ιστορία της Αλάσκας. Ο συνδυασμός της υψηλής θερμοκρασίας με έναν εξαιρετικά χιονισμένο χειμώνα που ακολούθησε λειτούργησε καταλυτικά. Το παχύ στρώμα χιονιού έδρασε ως μονωτικό, εμποδίζοντας το έδαφος να ξαναπαγώσει πλήρως κατά τη διάρκεια του χειμώνα, επιτρέποντας έτσι στο νερό να συνεχίσει τη διαβρωτική του δράση σε μεγάλο βάθος.

Ποιες είναι οι οικολογικές επιπτώσεις στην περιοχή

Η αλλαγή στη χημική σύσταση των υδάτων έχει ήδη αρχίσει να αφήνει το αποτύπωμά της στο τοπικό περιβάλλον. Οι ερευνητές έχουν παρατηρήσει σημαντική απώλεια της βλάστησης κοντά στα όξινα ρεύματα, καθώς και μείωση των πληθυσμών των ψαριών και άλλων υδρόβιων οργανισμών που δεν μπορούν να επιβιώσουν σε τόσο υψηλά επίπεδα οξύτητας και μετάλλων. Παρότι μέχρι στιγμής δεν έχουν καταγραφεί μαζικοί θάνατοι ψαριών στην οροσειρά Μπρουκς ούτε σοβαρά προβλήματα με το πόσιμο νερό των γύρω κοινοτήτων, η ανησυχία των ειδικών και των ντόπιων πληθυσμών εντείνεται. Πολλές αγροτικές κοινότητες στην Αρκτική βασίζονται αποκλειστικά σε αυτά τα ποτάμια για την εύρεση τροφής και καθαρού νερού, γεγονός που καθιστά το πρόβλημα εξαιρετικά κρίσιμο για την επιβίωσή τους.

Συχνές ερωτήσεις

Γιατί τα ποτάμια της Αλάσκας αποκτούν πορτοκαλί χρώμα;

Το χρώμα οφείλεται στο λιώσιμο του πέρμαφροστ (μόνιμα παγωμένου εδάφους). Το νερό διεισδύει στο ξεπαγωμένο υπέδαφος, οξειδώνει τα μέταλλα όπως ο σίδηρος και το αλουμίνιο, και τα απελευθερώνει στα ποτάμια.

Υπάρχουν ορυχεία στην περιοχή που προκαλούν τη ρύπανση;

Όχι, στην οροσειρά Μπρουκς όπου καταγράφεται το φαινόμενο δεν υπάρχουν μεταλλευτικές δραστηριότητες. Η ρύπανση είναι αποκλειστικά αποτέλεσμα της κλιματικής αλλαγής και της φυσικής αποδέσμευσης μετάλλων από το έδαφος.