Για πολλά χρόνια ακούμε προειδοποιήσεις σχετικά με την υπερβολική έκθεση στα μικροπλαστικά και στις τοξικές χημικές ουσίες που βρίσκονται σχεδόν παντού, από τα φακελάκια τσαγιού μέχρι τα ψάρια και ακόμη και το στήθος κοτόπουλου.
Φαίνεται ότι, όσο κι αν προσπαθούμε να αποφύγουμε τα μικροπλαστικά, δεν μπορούμε να αποφύγουμε την έκθεση όταν αυτά υπάρχουν ακόμη και στο πόσιμο νερό μας. Παρ’ όλα αυτά, ορισμένοι κατασκευαστές και ερευνητές μάς διαβεβαιώνουν ότι τα πλαστικά δοχεία αποθήκευσης τροφίμων είναι ασφαλή και ότι μπορούμε ακόμη και να τα βάζουμε στον φούρνο μικροκυμάτων για να ζεστάνουμε τα περισσεύματα του φαγητού.
Δείτε Γιατί η δουλοπρέπεια είναι πρόβλημα στους εφήβους;
Για να κατανοήσω καλύτερα πόσο ασφαλές είναι να ζεσταίνουμε πλαστικά δοχεία στον φούρνο μικροκυμάτων, μελέτησα τη σχετική επιστημονική βιβλιογραφία και επικοινώνησα με τη Lisa Yakas, μικροβιολόγο και ανώτερη υπεύθυνη πιστοποίησης προϊόντων στον οργανισμό NSF, έναν ανεξάρτητο φορέα που δοκιμάζει, ελέγχει και πιστοποιεί διάφορα προϊόντα, μεταξύ των οποίων και προϊόντα αποθήκευσης τροφίμων. Όπως συμβαίνει με πολλά φαινομενικά αμφιλεγόμενα θέματα, η απάντηση είναι σχετικά απλή, αν και έχει κάποιες αποχρώσεις. Ένας καλός γενικός κανόνας είναι να ακολουθείτε πάντα τις οδηγίες του κατασκευαστή.
Από τι κατασκευάζονται τα πλαστικά δοχεία αποθήκευσης τροφίμων;
Ο όρος «πλαστικό» είναι αρκετά γενικός και μπορεί να αναφέρεται σε υλικά που περιέχουν διάφορες χημικές ουσίες, αν και συνήθως αποτελούνται από ένα σύνολο οργανικών πολυμερών. Έρευνες έχουν δείξει ότι από τις περισσότερες από 13.000 χημικές ουσίες που σχετίζονται με τα πλαστικά και την παραγωγή τους σε ένα ευρύ φάσμα εφαρμογών, δέκα ομάδες χημικών ουσιών προκαλούν ιδιαίτερη ανησυχία λόγω της υψηλής τοξικότητάς τους και της δυνατότητάς τους να μεταναστεύουν ή να απελευθερώνονται από το ίδιο το πλαστικό.
Εξετάζοντας ειδικά τα πλαστικά που χρησιμοποιούνται στις συσκευασίες, μία μελέτη εντόπισε σχεδόν 1.000 διαφορετικές χημικές ουσίες που πιθανότατα σχετίζονται με τις πλαστικές συσκευασίες. Από αυτές, οι 148 παρουσιάζουν σημαντική τοξικότητα για τον άνθρωπο. Επιπλέον, 63 κατατάσσονται στις πιο επικίνδυνες για την ανθρώπινη υγεία και 68 στις πιο επιβλαβείς για το περιβάλλον. Μια άλλη μελέτη εκτίμησε ότι μόνο στις Ηνωμένες Πολιτείες επιτρέπεται να έρχονται σε επαφή με τρόφιμα περισσότερες από 10.000 χημικές ουσίες.
Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να δαιμονοποιήσουμε τα πλαστικά ή να αγνοήσουμε τη σημαντική θετική συμβολή τους στη σύγχρονη κοινωνία. Άλλωστε, το πλαστικό χρησιμοποιείται εδώ και περισσότερο από έναν αιώνα και σήμερα αποτελεί μέρος σχεδόν κάθε πτυχής της καθημερινής ζωής. Τα σύγχρονα δοχεία αποθήκευσης διαφέρουν σημαντικά από εκείνα που κατασκευάζονταν στις αρχές του 20ού αιώνα. Από τη δεκαετία του 1950 και μετά, η παραγωγή πλαστικών έγινε φθηνότερη και ευκολότερη, με αποτέλεσμα η χρήση τους να εκτοξευθεί τις επόμενες δεκαετίες. Σήμερα, όπως εξηγεί η Yakas, οι κατασκευαστές αναπτύσσουν νέα πλαστικά προϊόντα που είναι πιο ανθεκτικά και πιο εύκαμπτα.
Είναι ασφαλή τα πλαστικά δοχεία στον φούρνο μικροκυμάτων;
Δεν είναι όλα τα πλαστικά δοχεία αποθήκευσης ίδια. Αυτό μπορεί να φαίνεται προφανές, όμως είναι ιδιαίτερα σημαντικό όταν προσπαθούμε να αξιολογήσουμε πόσο ασφαλές είναι να τα θερμαίνουμε στον φούρνο μικροκυμάτων.
Ως πρώην μάγειρας σε επαγγελματική κουζίνα, πιθανότατα έχω καταναλώσει αμέτρητους καφέδες από πλαστικά δοχεία ντελί. Σοβαρά, αυτά τα δοχεία χρησιμοποιούνταν για τα πάντα: για αποθήκευση σαλτσών και διαυγασμένου βουτύρου ή για να παίρνουν οι πελάτες ζεστή σούπα στο σπίτι. Ωστόσο, όπως εξηγεί η Yakas, αυτού του είδους τα δοχεία δεν προορίζονται για επαναλαμβανόμενη χρήση. Είναι προτιμότερο να χρησιμοποιούνται μία φορά και στη συνέχεια να ανακυκλώνονται ή να αξιοποιούνται για την αποθήκευση αντικειμένων που δεν σχετίζονται με τρόφιμα.
«Να ελέγχετε πάντα τις οδηγίες του κατασκευαστή για να διαπιστώσετε αν το πλαστικό δοχείο τροφίμων είναι κατάλληλο για χρήση σε φούρνο μικροκυμάτων», αναφέρει η Yakas. «Αν δεν είναι, υπάρχει κίνδυνος να απελευθερώσει επιβλαβείς χημικές ουσίες στο φαγητό.»
Ορισμένες εταιρείες, όπως η Rubbermaid και η Tupperware, κατασκευάζουν δοχεία χωρίς δισφαινόλη Α (BPA), μια ουσία που έχει συνδεθεί με πιθανούς κινδύνους για την υγεία, όπως καρδιαγγειακά νοσήματα και διαβήτη τύπου 2.
Παρόλα αυτά, είναι δύσκολο να γνωρίζει κανείς ακριβώς ποιες χημικές ουσίες περιέχονται σε κάθε πλαστικό δοχείο. «Για παράδειγμα, μπορεί να είναι δελεαστικό να ζεστάνετε τα περισσεύματα του φαγητού μέσα στα δοχεία του delivery, όμως αυτά συνήθως δεν έχουν σχεδιαστεί για πολλαπλές χρήσεις», επισημαίνει η Yakas.
Ο οργανισμός NSF συνιστά τα τρόφιμα που έχουν αποθηκευτεί σε πλαστικό δοχείο να μεταφέρονται σε άλλο πιάτο ή μπολ πριν ζεσταθούν. «Μία από τις καλύτερες πρακτικές είναι να μεταφέρετε το φαγητό σε ένα άλλο μπολ ή πιάτο κατάλληλο για φούρνο μικροκυμάτων πριν το ζεστάνετε», λέει η Yakas. «Έτσι μειώνονται οι πιθανοί κίνδυνοι και παρατείνεται η διάρκεια ζωής των πλαστικών δοχείων.»
Συμβουλές για την αναβάθμιση των δοχείων αποθήκευσης τροφίμων
Αν πρόκειται να χρησιμοποιείτε πλαστικά δοχεία, αναζητήστε τη σήμανση «Certified for Home Use» του NSF στην ετικέτα ή στον πάτο του προϊόντος, συμβουλεύει η Yakas. Η πιστοποίηση αυτή (NSF Protocol P386: Food Storage Containers for Home Use) διασφαλίζει ότι τα δοχεία – είτε είναι γυάλινα, κεραμικά, μεταλλικά, πλαστικά ή από καουτσούκ – καθαρίζονται εύκολα και κατασκευάζονται από υλικά ασφαλή για οικιακή χρήση.
Ακόμη κι αν ένα δοχείο είναι πιστοποιημένο, μπορεί να χρειαστεί αντικατάσταση. «Αν ένα δοχείο έχει επίμονους λεκέδες, πετάξτε το, καθώς οι βαθιοί λεκέδες και οι γρατζουνιές μπορούν να φιλοξενούν βακτήρια και να συγκρατούν οσμές», αναφέρει η Yakas. «Οι λεκέδες μπορεί επίσης να υποδηλώνουν ότι το πλαστικό έχει απορροφήσει συστατικά των τροφίμων, γεγονός που αυξάνει τον κίνδυνο έκλυσης χημικών ουσιών, ιδιαίτερα όταν θερμαίνεται στον φούρνο μικροκυμάτων.»
Όταν έρθει η ώρα να αντικαταστήσετε τα πλαστικά δοχεία σας, εξετάστε εναλλακτικές λύσεις από μη τοξικά υλικά, όπως γυαλί ή κεραμικό.
Παρότι ο συγγραφέας δεν υποστηρίζει την πλήρη κατάργηση όλων των πλαστικών δοχείων (καθώς, έχοντας μικρά παιδιά, τα χρησιμοποιεί για την αποθήκευση παιχνιδιών και ειδών χειροτεχνίας), πριν από αρκετά χρόνια αντικατέστησε τα δοχεία αποθήκευσης τροφίμων με γυάλινα. Εκτός από το ότι αποφεύγονται οι ανησυχίες που σχετίζονται με τη θέρμανση πλαστικού, το γυαλί έχει το σημαντικό πλεονέκτημα της μεγάλης ανθεκτικότητας. Δεν χρειάζεται να αντικαταστήσετε άμεσα τα πλαστικά δοχεία σας εφόσον βρίσκονται σε καλή κατάσταση, αλλά όταν έρθει η στιγμή της ανανέωσης, αξίζει να εξετάσετε επιλογές χωρίς πλαστικό.
Δείτε Το σημάδι στο ροδάκινο που δείχνει ότι είναι πραγματικά γλυκό
Συμπέρασμα των ειδικών
Πολλά πλαστικά δοχεία δεν είναι ασφαλή για χρήση στον φούρνο μικροκυμάτων, καθώς ενδέχεται να απελευθερώνουν τοξικές χημικές ουσίες στο φαγητό. Ελέγχετε πάντα τις οδηγίες του κατασκευαστή για να βεβαιωθείτε ότι το δοχείο είναι κατάλληλο για χρήση σε φούρνο μικροκυμάτων. Αν έχετε οποιαδήποτε αμφιβολία ή θέλετε να είστε όσο το δυνατόν πιο ασφαλείς, μεταφέρετε το φαγητό σε ένα μπολ ή πιάτο κατάλληλο για φούρνο μικροκυμάτων πριν το ζεστάνετε. Επιπλέον, επειδή η χρήση πλαστικών δοχείων μπορεί να αυξήσει την έκθεσή σας στα μικροπλαστικά, όταν είναι εφικτό προτιμήστε δοχεία από γυαλί ή κεραμικό.
Ακολουθήστε μας στις προτιμώμενες πηγές της Google:
