Όσον αφορά την καρδιαγγειακή υγεία, οι καρδιοπάθειες συγκεντρώνουν το μεγαλύτερο ενδιαφέρον. Γνωρίζατε όμως ότι το εγκεφαλικό επεισόδιο αποτελεί τη δεύτερη συχνότερη αιτία θανάτου παγκοσμίως; Παράλληλα, είναι η τρίτη συχνότερη αιτία αναπηρίας σε όλο τον κόσμο.
Ο συχνότερος τύπος εγκεφαλικού επεισοδίου, το ισχαιμικό εγκεφαλικό, συμβαίνει όταν ένας θρόμβος αίματος εμποδίζει τη ροή του αίματος προς τον εγκέφαλο.
Δείτε Χαλάει όλο το κεσεδάκι αν μουχλιάσει μία φράουλα; Οι ειδικοί εξηγούν
Αν και μια διατροφή που προστατεύει την καρδιά μπορεί να μειώσει σημαντικά τον κίνδυνο, ορισμένες τροφές μπορούν αθόρυβα να αυξήσουν τις πιθανότητες εμφάνισής του – ιδιαίτερα το επεξεργασμένο κόκκινο κρέας, όπως το μπέικον, τα χοτ ντογκ, τα αλλαντικά και τα λουκάνικα.
Μάλιστα, έρευνες δείχνουν ότι όσοι καταναλώνουν συχνά αυτά τα τρόφιμα έχουν έως και 17% μεγαλύτερη πιθανότητα να υποστούν εγκεφαλικό σε σύγκριση με όσους τα καταναλώνουν σπάνια. «Οι έρευνες δείχνουν γενικά μια συνεχή, γραμμική αύξηση του κινδύνου όσο αυξάνεται η κατανάλωση», λέει ο Matthew J. Landry, Ph.D., RDN, FAHA. Με άλλα λόγια, όσο περισσότερο τρώτε, τόσο αυξάνονται οι πιθανότητες. «Ιδανικά, είναι καλύτερο να περιορίζεται όσο το δυνατόν περισσότερο η κατανάλωση επεξεργασμένου κόκκινου κρέατος», προσθέτει.
Πώς όμως η συστηματική κατανάλωση επεξεργασμένου κόκκινου κρέατος μπορεί να ανοίξει τον δρόμο για ένα εγκεφαλικό και τι μπορείτε να κάνετε για να προστατευθείτε; Ας δούμε αναλυτικά.
Μπορούν να αυξήσουν την αρτηριακή πίεση
Το επεξεργασμένο κόκκινο κρέας είναι ουσιαστικά κρέας που έχει υποστεί διαδικασία συντήρησης. Το αλάτι είναι ένα από τα συχνότερα συντηρητικά που χρησιμοποιούνται, με αποτέλεσμα τα επεξεργασμένα κρέατα να αποτελούν σημαντική πηγή νατρίου στη διατροφή μας.
Αυτό μπορεί να δημιουργήσει προβλήματα μακροπρόθεσμα. «Η υπερβολική πρόσληψη νατρίου μπορεί να αυξήσει την αρτηριακή πίεση, η οποία αποτελεί τον σημαντικότερο μεμονωμένο παράγοντα κινδύνου για εγκεφαλικό», εξηγεί η αγγειονευρολόγος Laura Stein, M.D., M.P.H.
Όταν καταναλώνετε, για παράδειγμα, ένα χοτ ντογκ ή ένα σάντουιτς με ζαμπόν, το νάτριο προκαλεί μετακίνηση νερού προς τα αιμοφόρα αγγεία. Αυτό αυξάνει την πίεση στο εσωτερικό τους και αναγκάζει την καρδιά να δουλεύει πιο σκληρά για να κυκλοφορήσει το αίμα. Αν αυτό συμβαίνει επανειλημμένα με την πάροδο του χρόνου, μπορεί να κάνει τα αιμοφόρα αγγεία πιο άκαμπτα και λιγότερο ελαστικά, αυξάνοντας ακόμη περισσότερο την αρτηριακή πίεση.
Μπορούν να προκαλέσουν βλάβες στα αιμοφόρα αγγεία
Τα επεξεργασμένα κρέατα συχνά περιέχουν επιπλέον συντηρητικά, ιδιαίτερα νιτρώδη. Από πλευράς υγείας, οι συγκεκριμένες ενώσεις έχουν διπλή επίδραση. Από τη μία πλευρά, εμποδίζουν την ανάπτυξη επιβλαβών βακτηρίων, βοηθούν τα τρόφιμα να διατηρούνται φρέσκα και χαρίζουν στο επεξεργασμένο κρέας το χαρακτηριστικό ροζ χρώμα του. Από την άλλη, «τα νιτρικά και τα νιτρώδη μπορούν να προκαλέσουν δυσλειτουργία των αγγείων, σκλήρυνση των αρτηριών και βλάβες στα αιμοφόρα αγγεία», εξηγεί η Skylar Griggs, M.S., RDN, LDN.
Η διαδικασία ξεκινά στο στομάχι, όπου «τα νιτρώδη αντιδρούν με τις πρωτεΐνες και τον σίδηρο του κρέατος και σχηματίζουν επιβλαβείς ενώσεις που ονομάζονται νιτροζαμίνες», εξηγεί ο Landry.
Αυτές με τη σειρά τους δημιουργούν τις προϋποθέσεις για ένα εγκεφαλικό, αυξάνοντας την αρτηριακή πίεση και επιβαρύνοντας την υγεία των αγγείων. Μάλιστα, έρευνες έχουν διαπιστώσει ότι όσοι καταναλώνουν συστηματικά τρόφιμα που περιέχουν πρόσθετα νιτρώδη έχουν 19% μεγαλύτερη πιθανότητα να εμφανίσουν υπέρταση σε σχέση με όσους δεν τα καταναλώνουν.
Μπορούν να φράξουν τα αιμοφόρα αγγεία
Όταν τρώτε επεξεργασμένο κρέας, είναι εύκολο να θεωρήσετε ότι προσλαμβάνετε μεγάλη ποσότητα πρωτεΐνης. Γνωρίζατε όμως ότι τα χοτ ντογκ αποτελούνται κατά 82% από λίπος; Και το 40% αυτού του λίπους είναι κορεσμένο, δηλαδή το είδος λίπους που θεωρείται ιδιαίτερα επιβαρυντικό για την υγεία του εγκεφάλου και της καρδιάς.
Ο λόγος, σύμφωνα με την Griggs, είναι ότι «τα υψηλά επίπεδα κορεσμένων λιπαρών αυξάνουν την LDL χοληστερόλη και στη συνέχεια προωθούν τη συσσώρευση πλάκας στις αρτηρίες».
Η διαδικασία ξεκινά στο ήπαρ, το οποίο αποτελεί το κέντρο ελέγχου του μεταβολισμού των λιπών στον οργανισμό. Ενώ το ήπαρ μπορεί εύκολα να μεταβολίσει τα μονοακόρεστα και πολυακόρεστα λιπαρά, δεν «διαχειρίζεται» με τον ίδιο τρόπο τα κορεσμένα λιπαρά.
Όταν, λοιπόν, αντιλαμβάνεται μεγάλες ποσότητες κορεσμένων λιπαρών στην κυκλοφορία του αίματος, μειώνει τη λειτουργία των υποδοχέων LDL, οι οποίοι φυσιολογικά απομακρύνουν τη χοληστερόλη από το αίμα. Ως αποτέλεσμα, η LDL συσσωρεύεται στα αιμοφόρα αγγεία, όπου μπορεί να συμβάλει στον σχηματισμό πλακών που εμποδίζουν τη ροή του αίματος προς τον εγκέφαλο.
Τα στοιχεία είναι χαρακτηριστικά. Σε μία μελέτη, γυναίκες και άνδρες που κατανάλωναν τις μεγαλύτερες ποσότητες επεξεργασμένου κόκκινου κρέατος είχαν 9% και 38% περισσότερες πιθανότητες, αντίστοιχα, να εμφανίζουν υψηλή χοληστερόλη σε σύγκριση με όσους απέφευγαν το επεξεργασμένο κόκκινο κρέας.
Μπορούν να σκληρύνουν τις αρτηρίες
Το επεξεργασμένο κόκκινο κρέας μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο εγκεφαλικού και μέσω ενός λιγότερο προφανούς μηχανισμού: μέσω των βακτηρίων του εντέρου.
«Το κόκκινο και το επεξεργασμένο κρέας τροφοδοτούν μια ομάδα βακτηρίων του εντέρου που παράγουν μια ουσία που ονομάζεται TMAO [τριμεθυλαμίνη Ν-οξείδιο], η οποία κάνει το αίμα πιο επιρρεπές στην πήξη και επιταχύνει τη σκλήρυνση των αρτηριών», εξηγεί ο Landry.
Έρευνες δείχνουν επίσης ότι η αυξημένη παραγωγή TMAO λόγω της κατανάλωσης επεξεργασμένου κόκκινου κρέατος μπορεί να αυξήσει την αρτηριακή πίεση, επιβαρύνοντας ακόμη περισσότερο τον κίνδυνο.
Πώς να μειώσετε τον κίνδυνο εγκεφαλικού
Οι ειδικοί συμφωνούν ότι μια υγιεινή διατροφή και ένας ισορροπημένος τρόπος ζωής μπορούν να προσφέρουν σημαντική προστασία από το εγκεφαλικό. Από πού μπορείτε να ξεκινήσετε;
«Ενθαρρύνω τους ασθενείς να ξεκινούν με μία διαχειρίσιμη αλλαγή – όπως το να καταναλώνουν λιγότερο συχνά επεξεργασμένο κρέας – και στη συνέχεια να χτίζουν σταδιακά πάνω σε αυτή», λέει η Stein.
Μερικές πρακτικές συμβουλές μπορούν να βοηθήσουν:
Προσθέστε περισσότερες φυτικές ίνες στην καθημερινότητά σας: «Η αύξηση των φυτικών ινών μειώνει την LDL χοληστερόλη, τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα και την αρτηριακή πίεση, ενώ παράλληλα ενισχύει το αίσθημα κορεσμού», λέει η Griggs. Για τη βέλτιστη υγεία της καρδιάς, προτείνει 30 έως 35 γραμμάρια φυτικών ινών την ημέρα από τροφές όπως φρούτα, λαχανικά, δημητριακά ολικής άλεσης, ξηρούς καρπούς και σπόρους.
Επιλέξτε τροφές πλούσιες σε κάλιο: «Οι τροφές που είναι πλούσιες σε κάλιο μπορούν να βοηθήσουν στην εξουδετέρωση της επίδρασης του νατρίου στην αρτηριακή πίεση», αναφέρει ο Landry. Προτείνει 3 έως 5 μερίδες φρούτων, λαχανικών και οσπρίων πλούσιων σε κάλιο. Καλές πηγές είναι τα αποξηραμένα φρούτα, η κολοκύθα, οι ψητές πατάτες, οι μπανάνες, τα φασόλια, οι φακές και το edamame.
Εξετάστε τη δίαιτα DASH: Αυτό το διατροφικό πρότυπο, που έχει σχεδιαστεί για τη μείωση της αρτηριακής πίεσης, έχει αποδειχθεί ότι μειώνει τον κίνδυνο εγκεφαλικού κατά 12%. Παράλληλα, μπορεί να προστατεύσει από το εγκεφαλικό μειώνοντας τη χοληστερόλη, προστατεύοντας από τον διαβήτη και συμβάλλοντας στην απώλεια βάρους.
Κινηθείτε συχνά: Η σωματική δραστηριότητα προστατεύει από το εγκεφαλικό, καθώς μειώνει τη φλεγμονή, βελτιώνει τον μεταβολισμό της γλυκόζης και μειώνει την αρτηριακή πίεση και τη χοληστερόλη. Επειδή διαφορετικές μορφές άσκησης προσφέρουν διαφορετικά οφέλη, η American Heart Association συνιστά τουλάχιστον 150 λεπτά αερόβιας άσκησης μέτριας έντασης την εβδομάδα, καθώς και δύο προπονήσεις μυϊκής ενδυνάμωσης.
Δείτε Πόσο συχνά πρέπει να αλλάζετε οδοντόβουρτσα;
Γνωρίζετε τις τιμές σας: «Η υψηλή αρτηριακή πίεση μπορεί να μην προκαλεί συμπτώματα και η αυξημένη πίεση αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες κινδύνου για εγκεφαλικό», λέει ο Landry. Γι’ αυτό, μπορείτε να εξετάσετε το ενδεχόμενο να προμηθευτείτε ένα πιεσόμετρο για το σπίτι. Είναι ένας γρήγορος και εύκολος τρόπος να παρακολουθείτε την αρτηριακή σας πίεση.
Η άποψη των ειδικών
Το επεξεργασμένο κόκκινο κρέας, όπως το μπέικον, το σαλάμι, τα αλλαντικά, τα χοτ ντογκ και τα λουκάνικα, μπορεί να αυξάνει αθόρυβα τις πιθανότητες εμφάνισης εγκεφαλικού.
Οι συγκεκριμένες τροφές περιέχουν μεγάλες ποσότητες νατρίου, πρόσθετων ουσιών και κορεσμένων λιπαρών, τα οποία μπορούν να δημιουργήσουν τις προϋποθέσεις για εγκεφαλικό αυξάνοντας την αρτηριακή πίεση, επηρεάζοντας αρνητικά τη λειτουργία των αιμοφόρων αγγείων και προκαλώντας σκλήρυνση των αρτηριών.
Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να αποκλείσετε εντελώς μια φέτα μπέικον ή λίγα αλλαντικά από τη διατροφή σας. «Η πρακτική μου συμβουλή είναι να αντιμετωπίζετε το επεξεργασμένο κρέας ως μια τροφή που καταναλώνεται περιστασιακά και όχι ως βασικό μέρος της καθημερινής διατροφής – ιδιαίτερα αν έχετε υψηλή αρτηριακή πίεση, υψηλή χοληστερόλη ή ιστορικό εγκεφαλικού», λέει η Stein.
«Όπως συμβαίνει με πολλές πτυχές της πρόληψης του εγκεφαλικού και της υγείας του εγκεφάλου, γενικά, όσο λιγότερο τόσο καλύτερα».
Ακολουθήστε μας στις προτιμώμενες πηγές της Google:
