Με εντεινόμενους ρυθμούς κινείται η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ) καθώς πλησιάζει η λήξη του 2025, χρονικό σημείο-ορόσημο καθώς παραγράφονται πολλές φορολογικές υποθέσεις.
Στόχος της φορολογικής διοίκησης είναι να αξιοποιήσει κάθε διαθέσιμο χρονικό περιθώριο ώστε να ολοκληρωθούν όσοι περισσότεροι έλεγχοι είναι εφικτοί, πριν το σχετικό δικαίωμα του Δημοσίου χαθεί οριστικά λόγω παραγραφής.
Δείτε Πώς να εκδώσεις φορολογική ενημερότητα χωρίς επίσκεψη στην εφορία
Οι ελεγκτικοί μηχανισμοί – ΔΟΥ, ΥΕΔΔΕ και Ελεγκτικά Κέντρα – επικεντρώνουν τις ενέργειές τους κυρίως σε σημαντικού ύψους υποθέσεις, που αφορούν τα φορολογικά έτη από το 2009 έως και το 2021. Πρόκειται για περιπτώσεις οι οποίες, αν δεν ελεγχθούν εμπρόθεσμα, θα παραγραφούν την 31η Δεκεμβρίου 2025, στερώντας από το Δημόσιο τη δυνατότητα επιβολής φόρων και προστίμων.
Σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία και το capital, η γενική αρχή προβλέπει ότι οι φορολογικές υποθέσεις παραγράφονται μετά από πέντε έτη. Ωστόσο, αυτή η διάρκεια μπορεί υπό προϋποθέσεις να επεκταθεί. Ειδικά σε περιπτώσεις σοβαρής φοροδιαφυγής ή όταν ανακύπτουν συμπληρωματικά στοιχεία, η παραγραφή παρατείνεται στα 10 έτη, ενώ σε εξαιρετικές περιπτώσεις μπορεί να φτάσει έως και τα 15 έτη. Αντίθετα, για επιχειρήσεις και επαγγελματίες που τηρούν ηλεκτρονικά βιβλία μέσω του συστήματος myDATA, η περίοδος παραγραφής μειώνεται στα τρία έτη.
Η παραγραφή επηρεάζεται από το είδος της φορολογικής υπόθεσης, το έτος στο οποίο αναφέρεται, τον τύπο του φόρου (εισόδημα, ΦΠΑ, ακίνητα κ.λπ.), αλλά και από το αν έχει υποβληθεί ή όχι δήλωση εντός των νόμιμων προθεσμιών. Στο πλαίσιο αυτό, διαφορετικά κριτήρια εφαρμόζονται ανάλογα με τη συμπεριφορά του φορολογούμενου και τη φύση των παραλείψεων.
Ειδικότερα, το 2025 παραγράφονται οι υποθέσεις που αφορούν:
- Το φορολογικό έτος 2021 για επιχειρήσεις που χρησιμοποιούν ηλεκτρονική τιμολόγηση μέσω του myDATA, καθώς γι’ αυτές εφαρμόζεται η τριετής προθεσμία.
- Τις υποθέσεις του έτους 2019, όπου έχουν κατατεθεί εμπρόθεσμες ή καθυστερημένες αρχικές δηλώσεις μέχρι 31 Δεκεμβρίου 2024. Σε αυτές ισχύει η πενταετής παραγραφή, με αφετηρία το έτος κατά το οποίο υπήρχε υποχρέωση υποβολής δήλωσης.
- Υποθέσεις του 2017, στις οποίες οι δηλώσεις εισοδήματος υποβλήθηκαν καθυστερημένα, εντός του 2022 ή 2023. Αν και η βασική πενταετής προθεσμία έχει παρέλθει, η εκπρόθεσμη υποβολή επεκτείνει την παραγραφή στα οκτώ έτη.
- Το φορολογικό έτος 2014, εφόσον εντοπίστηκαν «συμπληρωματικά στοιχεία», όπως η χρήση πλαστών ή εικονικών τιμολογίων. Σε τέτοιες περιπτώσεις, εφόσον διαπιστώνεται φοροδιαφυγή άνω των 100.000 ευρώ (για φόρο εισοδήματος) ή 50.000 ευρώ (για παρακρατούμενους φόρους), η παραγραφή επιμηκύνεται στα 10 έτη. Καταθέσεις σε ελληνικές τράπεζες δεν θεωρούνται επαρκή ως συμπληρωματικά στοιχεία, ενώ οι κινήσεις λογαριασμών στο εξωτερικό μπορούν να χαρακτηριστούν έτσι υπό προϋποθέσεις.
- Υποθέσεις ΦΠΑ του 2014 για τις οποίες δεν υποβλήθηκε εκκαθαριστική δήλωση, άρα εφαρμόζεται επίσης η δεκαετής παραγραφή.
- Τέλος, όταν δεν έχει υποβληθεί καθόλου δήλωση ή η αρχική δήλωση κατατέθηκε εκπρόθεσμα, το Δημόσιο διατηρεί το δικαίωμα καταλογισμού φόρων έως και 15 χρόνια από το έτος που υπήρχε η υποχρέωση. Αν εντός της 15ετίας υποβληθεί δήλωση, ακόμη και στο 13ο ή 14ο έτος, η παραγραφή μετατίθεται, αλλά σε κάθε περίπτωση δεν ξεπερνά τη 15ετία.
Πότε μπορεί να επιμηκυνθεί
Η προθεσμία της παραγραφής μπορεί επίσης να επιμηκυνθεί σε περιπτώσεις που συντρέχουν ειδικοί λόγοι. Ενδεικτικά, όταν υποβάλλεται δήλωση ή εντοπίζονται νέα στοιχεία εντός του τελευταίου χρόνου παραγραφής, αυτή παρατείνεται κατά ένα επιπλέον έτος, μόνο για το συγκεκριμένο ζήτημα στο οποίο αφορούν τα νέα δεδομένα. Το ίδιο ισχύει όταν η Φορολογική Διοίκηση λαμβάνει πληροφορίες από ξένες αρχές κατόπιν αιτήματος, με την παράταση να ισχύει για έναν επιπλέον χρόνο από τη στιγμή παραλαβής τους.
Επιπλέον, η παραγραφή παγώνει για όσο διάστημα διαρκεί η υποβολή ή εκδίκαση ενδικοφανών προσφυγών, ένδικων βοηθημάτων ή ενδίκων μέσων, και επανεκκινεί ένα έτος μετά την έκδοση τελεσίδικης απόφασης ή τη γνωστοποίησή της στη Φορολογική Διοίκηση.
Αντίστοιχη αναστολή εφαρμόζεται κατά τη διάρκεια της διαδικασίας αμοιβαίου διακανονισμού μεταξύ κρατών. Εφόσον υπάρξει σχετική απόφαση, η παραγραφή παρατείνεται για ένα επιπλέον έτος με σκοπό την εφαρμογή της. Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι αν υπάρξει καταγγελία ή αναφορά για υπόθεση που εμπλέκει υπάλληλο της Φορολογικής Διοίκησης, η προθεσμία επεκτείνεται για όλο το χρονικό διάστημα διερεύνησης και για ακόμη ένα έτος από την έκδοση του πορίσματος.
Δείτε e-Παράβολο: Τι είναι, πού το χρειάζεσαι και πώς να το εκδώσεις σε 5 λεπτά
Σύμφωνα με τον Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος, ειδικές διατάξεις ισχύουν και για τις περιπτώσεις ανακλητικών δηλώσεων ή δηλώσεων με επιφύλαξη, όπου η αξίωση επιστροφής φόρου παραγράφεται τρία έτη μετά την αποδοχή τους.
Όπως γίνεται αντιληπτό, η έννοια της παραγραφής στις φορολογικές υποθέσεις δεν είναι απόλυτη ούτε απλή, καθώς εξαρτάται από πολυάριθμες μεταβλητές. Για το έτος 2025, το βάρος μετατοπίζεται στην ανάγκη ολοκλήρωσης των πιο κρίσιμων ελέγχων, προτού κλείσει οριστικά το παράθυρο διεκδίκησης. Οι φορολογούμενοι που έχουν ανοικτές εκκρεμότητες οφείλουν να ενημερωθούν και να ενεργήσουν έγκαιρα, είτε για να κλείσουν εκκρεμείς υποθέσεις είτε για να αποφύγουν νέες επιβαρύνσεις από μελλοντικούς ελέγχους.
