Όλοι μας χειραγωγούμαστε από τα σούπερ μάρκετ. Το να μπαίνεις βιαστικά στο κοντινό σούπερ μάρκετ για ένα λίτρο γάλα και να βγαίνεις με ένα καρότσι γεμάτο πράγματα που δεν είχες σκοπό να αγοράσεις,…
Όλοι μας χειραγωγούμαστε από τα σούπερ μάρκετ.
Το να μπαίνεις βιαστικά στο κοντινό σούπερ μάρκετ για ένα λίτρο γάλα και να βγαίνεις με ένα καρότσι γεμάτο πράγματα που δεν είχες σκοπό να αγοράσεις, είναι μια εμπειρία σχεδόν παγκόσμια — και δεν φταίμε εμείς. Τα σούπερ μάρκετ μάς ωθούν σε αυτό. Ή, τουλάχιστον, προσπαθούν με κάθε τρόπο.
Οι αγορές στο σούπερ μάρκετ, από την αρχή μέχρι το τέλος, είναι μια προσεκτικά οργανωμένη διαδικασία. Κάθε στοιχείο του καταστήματος — από τη διαρρύθμιση και τα ράφια μέχρι τον φωτισμό, τη μουσική και τις κυρίες με ποδιές που προσφέρουν δωρεάν λουκάνικα σε οδοντογλυφίδες — έχει σχεδιαστεί για να μας προσελκύει, να μας κρατά περισσότερο μέσα στο κατάστημα και να μας παρασύρει να ξοδέψουμε περισσότερα χρήματα.
Καταρχάς, μόλις μπεις σε ένα σούπερ μάρκετ, συνήθως δεν είναι εύκολο να βγεις αμέσως. Πολλά καταστήματα διαθέτουν είσοδο μονής κατεύθυνσης, πράγμα που σημαίνει ότι για να βγεις πρέπει να περάσεις μέσα από μεγάλο μέρος του χώρου — και φυσικά μπροστά από δεκάδες δελεαστικά προϊόντα.
Αμέσως μετά την είσοδο, το πρώτο τμήμα που συναντά κανείς είναι σχεδόν πάντα τα φρούτα και τα λαχανικά. Και αυτό δεν είναι τυχαίο. Οι μυρωδιές, τα χρώματα και οι υφές των φρέσκων προϊόντων — οι κατακόκκινες ντομάτες, οι γυαλιστερές μελιτζάνες, οι ζουμερές φράουλες — μας κάνουν να αισθανόμαστε ευχάριστα και ταυτόχρονα μας ανοίγουν την όρεξη.
Παρόμοια λειτουργεί και ο φούρνος του καταστήματος, που βρίσκεται συνήθως κοντά στην είσοδο, σκορπίζοντας τη λαχταριστή μυρωδιά του φρεσκοψημένου ψωμιού. Το ίδιο ισχύει και για το ανθοπωλείο, με τις τουλίπες, τα τριαντάφυλλα και το καταπράσινο σκηνικό του. Το μήνυμα που λαμβάνουμε από την πρώτη στιγμή είναι πως το κατάστημα είναι ένας φιλόξενος, φυσικός και υγιεινός χώρος, γεμάτος αρώματα και εικόνες που θυμίζουν τη ζεστασιά της κουζίνας της γιαγιάς.
Η αλήθεια όμως είναι λιγότερο αθώα. Το τμήμα των φρέσκων προϊόντων λειτουργεί περισσότερο σαν σκηνικό παρά σαν πραγματικός κήπος ή λαϊκή αγορά. Ο φωτισμός επιλέγεται προσεκτικά ώστε τα φρούτα και τα λαχανικά να φαίνονται όσο πιο λαμπερά και φρέσκα γίνεται. Σύμφωνα με τον Martin Lindstrom, συγγραφέα του βιβλίου Brandwashed: Tricks Companies Use to Manipulate Our Minds and Persuade Us to Buy, ακόμη και οι περιοδικοί ψεκασμοί νερού πάνω στα λαχανικά γίνονται κυρίως για λόγους εντυπωσιασμού.
Το νερό δίνει στα προϊόντα μια ψεύτικη αίσθηση φρεσκάδας, σαν να έχουν μόλις κοπεί, όμως στην πραγματικότητα δεν εξυπηρετεί κάποιο πρακτικό σκοπό. Αντίθετα, μπορεί να κάνει τα λαχανικά να χαλάνε πιο γρήγορα.
Ένα κλασικό παράδειγμα τέτοιας χειραγώγησης είναι η μπανάνα — το αγαπημένο φρούτο των Αμερικανών. Το χαρακτηριστικό κίτρινο χρώμα της δεν είναι καθόλου τυχαίο. Έρευνες μάρκετινγκ έδειξαν ότι οι καταναλωτές προτιμούσαν να αγοράζουν μπανάνες με φλούδα στην απόχρωση Pantone 12-0752 (Buttercup) αντί για την ελαφρώς πιο έντονη Pantone 13-0858 (Vibrant Yellow). Ως αποτέλεσμα, οι παραγωγοί προσαρμόζουν τις συνθήκες καλλιέργειας ώστε οι μπανάνες να αποκτούν ακριβώς αυτή την απόχρωση.
Σε γενικότερο επίπεδο, ολόκληρο το σούπερ μάρκετ είναι σχεδιασμένο έτσι ώστε να κρατά τον πελάτη όσο το δυνατόν περισσότερη ώρα μέσα στον χώρο. Τα γαλακτοκομικά προϊόντα, για παράδειγμα, τοποθετούνται σχεδόν πάντα στο πιο απομακρυσμένο σημείο του καταστήματος. Έτσι, σχεδόν κάθε πελάτης — αφού οι περισσότεροι έχουν στη λίστα τους γάλα, τυρί ή γιαούρτι — αναγκάζεται να διασχίσει όλους τους διαδρόμους, περνώντας μπροστά από αμέτρητους πειρασμούς.
Επιπλέον, τα πιο δημοφιλή προϊόντα τοποθετούνται συχνά στη μέση των διαδρόμων, ώστε ακόμη και ο πιο αποφασισμένος καταναλωτής να εκτεθεί σε εναλλακτικές επιλογές. Αυτή η τακτική χρησιμοποιείται για να αποτρέψει το λεγόμενο «φαινόμενο μπούμερανγκ», κατά το οποίο ο πελάτης — κυρίως οι άντρες, σύμφωνα με έρευνες — πηγαίνει κατευθείαν στο προϊόν που χρειάζεται και επιστρέφει αμέσως από τον ίδιο δρόμο χωρίς να περιηγηθεί στο υπόλοιπο κατάστημα.
πηγή: nationalgeographic
Ακολουθήστε μας στις προτιμώμενες πηγές της Google:
