Ο καθαρισμός των οικοπέδων φέτος θα γίνει με σημαντικές αλλαγές στον τρόπο και στο χρονοδιάγραμμα, σε μια προσπάθεια ενίσχυσης της πρόληψης πυρκαγιών και της προστασίας της δημόσιας ασφάλειας.
Οι ρυθμίσεις αφορούν άμεσα χιλιάδες ιδιοκτήτες οικοπέδων σε όλη τη χώρα, καθώς επεκτείνεται η χρονική περίοδος καθαρισμού, αυστηροποιούνται τα πρόστιμα για τη μη συμμόρφωση και θεσπίζονται σαφέστερες ποινικές κυρώσεις για ψευδείς δηλώσεις.
Παράλληλα, το νέο πλαίσιο επιχειρεί να διορθώσει αδυναμίες των προηγούμενων ετών, ανταποκρινόμενο εν μέρει σε αιτήματα φορέων όπως η ΠΟΜΙΔΑ, χωρίς ωστόσο να επιλύονται όλα τα πρακτικά προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι πολίτες και οι δήμοι. Ακολουθούν αναλυτικά όλες οι αλλαγές που προβλέπονται.
Η πρώτη και βασική μεταβολή αφορά τη χρονική περίοδο καθαρισμού των οικοπέδων. Από την έως τώρα μηνιαία διάρκεια, η υποχρέωση επεκτείνεται σε δίμηνη περίοδο, από την 1η Απριλίου έως και τις 31 Μαΐου κάθε έτους.
Παρέχεται, μάλιστα, η δυνατότητα παράτασης με Υπουργική Απόφαση, εφόσον το επιβάλλουν οι καιρικές συνθήκες ή άλλοι λόγοι πολιτικής προστασίας. Με τη νέα ρύθμιση, οι δήμοι αποκτούν δικαίωμα έναρξης ελέγχων από την 1η Ιουνίου. Αυτό σημαίνει ότι στο διάστημα από 1 έως 15 Ιουνίου μπορούν να επιβάλλουν πρόστιμο για μη καθαρισμό οικοπέδου, όχι όμως για τη μη υποβολή δήλωσης καθαρισμού στην πλατφόρμα «Ακαθάριστα Οικόπεδα».
Ιδιαίτερη αυστηροποίηση παρατηρείται στο πρόστιμο για τη μη εκπλήρωση της υποχρέωσης καθαρισμού. Το ποσό διπλασιάζεται και διαμορφώνεται πλέον στο 1 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο, από 0,5 ευρώ που ίσχυε έως σήμερα, ενώ το ελάχιστο πρόστιμο παραμένει στα 200 ευρώ.
Σύμφωνα με την ΠΟΜΙΔΑ, η αύξηση αυτή ενδέχεται να αποβεί ιδιαίτερα επιβαρυντική για ιδιοκτήτες μεγάλων οικοπέδων, ειδικά στις περιπτώσεις όπου ο δήμος προχωρά σε αυτεπάγγελτο καθαρισμό. Σε αυτές τις περιπτώσεις, ο ιδιοκτήτης επιβαρύνεται επιπλέον με τα έξοδα καθαρισμού, τα οποία διαμορφώνονται κατά δήμο χωρίς ενιαίο έλεγχο. Για τον λόγο αυτό, προτείνεται να τεθεί και ανώτατο όριο προστίμου, στο δεκαπλάσιο του κατώτατου, δηλαδή στα 2.000 ευρώ.
Ως καταληκτική ημερομηνία για τη δήλωση καθαρισμού των οικοπέδων ορίζεται η 15η Ιουνίου κάθε έτους, με δυνατότητα παράτασης επίσης μέσω Υπουργικής Απόφασης. Η μη υποβολή δήλωσης συνοδεύεται από πρόστιμο, το οποίο όμως μειώνεται σημαντικά σε σχέση με το προηγούμενο καθεστώς. Συγκεκριμένα, όταν δεν έχει πραγματοποιηθεί καθαρισμός, το πρόστιμο περιορίζεται στα 500 ευρώ αντί για 1.000 ευρώ. Αντίστοιχα, όταν ο καθαρισμός έχει γίνει αλλά δεν έχει δηλωθεί, το πρόστιμο μειώνεται στα 100 ευρώ.
Αυστηρότερη γίνεται η αντιμετώπιση της υποβολής ψευδούς υπεύθυνης δήλωσης καθαρισμού. Η πράξη αυτή διώκεται πλέον ποινικά και επισύρει χρηματική ποινή 5.000 ευρώ, καθώς και ποινή φυλάκισης τουλάχιστον έξι μηνών. Με τη ρύθμιση αυτή ικανοποιείται σε μεγάλο βαθμό σχετικό αίτημα της ΠΟΜΙΔΑ, καθώς αντικαθίσταται η προηγούμενη, ιδιαίτερα αυστηρή διάταξη που προέβλεπε φυλάκιση τουλάχιστον δύο ετών και χρηματική ποινή έως 54.000 ευρώ.
Δείτε εδώ πώς θα κάνετε την δήλωση καθαρισμού του οικοπέδου σας
Σημαντική καινοτομία αποτελεί και η δυνατότητα υποβολής δήλωσης καθαρισμού στην Πυροσβεστική Υπηρεσία, σε περιπτώσεις αντικειμενικής αδυναμίας χρήσης της ηλεκτρονικής πλατφόρμας. Η ρύθμιση αφορά πολίτες που αντιμετωπίζουν προβλήματα λόγω ηλικίας, αναπηρίας ή άλλων σοβαρών λόγων και θα εφαρμοστεί κατόπιν έκδοσης σχετικής Υπουργικής Απόφασης που θα εξειδικεύει τη διαδικασία. Παρότι πρόκειται για ένα βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση, η ΠΟΜΙΔΑ επισημαίνει ότι η αρχική της πρόταση ήταν οι ίδιοι οι δήμοι να αναλαμβάνουν τη δήλωση για λογαριασμό των ανήμπορων πολιτών.
Παρά τις αλλαγές, παραμένουν ανοιχτά κρίσιμα ζητήματα. Ένα από τα βασικότερα αφορά την αποκομιδή των υπολειμμάτων καθαρισμού. Αν και στην πράξη οι πολίτες αδυνατούν να διαχειριστούν μόνοι τους τα κλαδέματα και τα ξερά χόρτα, η αποκομιδή τους εξακολουθεί να μην περιλαμβάνεται ρητά στις υποχρεώσεις των δήμων. Οι αρμοδιότητές τους περιορίζονται στην ενημέρωση, τους ελέγχους, την επιβολή κυρώσεων και τον αυτεπάγγελτο καθαρισμό, αφήνοντας ένα σημαντικό κενό στην εφαρμογή του μέτρου.
Παράλληλα, ζητείται ο εξορθολογισμός της έννοιας του «καθαρισμού», όπως αυτή περιγράφεται στην Πυροσβεστική Διάταξη 20/2024, η οποία περιλαμβάνει και την αποκομιδή των υπολειμμάτων. Χωρίς σαφείς και ρεαλιστικούς κανόνες, η συμμόρφωση των πολιτών καθίσταται δυσχερής και ενδέχεται να οδηγήσει σε άδικες επιβαρύνσεις.
Η δημόσια διαβούλευση για τις διατάξεις του προσχεδίου νόμου ολοκληρώνεται τη Δευτέρα 26 Ιανουαρίου 2026 και ώρα 08:00 π.μ., δίνοντας την τελευταία ευκαιρία σε πολίτες και φορείς να καταθέσουν παρατηρήσεις και προτάσεις βελτίωσης, πριν το νέο πλαίσιο λάβει οριστική μορφή.
